Nguy hiểm của trầm cảm chức năng cao: khi 'ổn' chỉ là vẻ bề ngoài

7 giờ trướcBài gốc

Khi nhắc đến trầm cảm, nhiều người thường hình dung một trạng thái buồn bã rõ rệt, mất động lực sống hoặc không thể hoàn thành công việc hằng ngày. Tuy nhiên, trên thực tế tồn tại một dạng trầm cảm tinh vi hơn – trầm cảm chức năng cao, nơi người bệnh vẫn làm việc hiệu quả, giữ được các mối quan hệ xã hội và duy trì hình ảnh "ổn định" trước mắt người khác. Chính sự "bình thường" ấy khiến căn bệnh này dễ bị bỏ sót và kéo dài âm thầm.

Nội dung

1. Trầm cảm chức năng cao là gì?

2. Những dấu hiệu dễ bị bỏ qua

3. Vì sao trầm cảm chức năng cao dễ bị bỏ sót?

4. Hậu quả nếu không được nhận diện kịp thời

5. Khi nào cần quan tâm và tìm hỗ trợ?

6. Chăm sóc sức khỏe tinh thần – đừng chờ đến khi quá muộn

1. Trầm cảm chức năng cao là gì?

Trầm cảm chức năng cao là cách gọi phổ biến để mô tả những người đang sống chung với trầm cảm nhưng vẫn duy trì được khả năng học tập, làm việc và sinh hoạt xã hội. Họ có thể là nhân viên mẫn cán, người lãnh đạo trách nhiệm, người cha, người mẹ chu toàn hoặc một cá nhân luôn tỏ ra tích cực.

Tuy nhiên, phía sau vẻ ngoài ấy là cảm giác mệt mỏi tinh thần kéo dài, sự trống rỗng, buồn bã hoặc mất ý nghĩa sống. Người bệnh thường phải dồn nhiều năng lượng để "đóng vai ổn", khiến họ kiệt sức về lâu dài mà không nhận ra bản thân đang gặp vấn đề tâm lý nghiêm trọng.

Trầm cảm chức năng cao là cách gọi phổ biến để mô tả những người đang sống chung với trầm cảm nhưng vẫn duy trì được khả năng học tập, làm việc và sinh hoạt xã hội. Hình minh họa

2. Những dấu hiệu dễ bị bỏ qua

Không giống trầm cảm nặng với các biểu hiện rõ ràng, trầm cảm chức năng cao thường được che giấu rất khéo léo. Một số dấu hiệu phổ biến bao gồm:

Cảm giác buồn bã, trống rỗng hoặc chán nản kéo dài nhưng vẫn hoàn thành tốt công việc.
Mệt mỏi thường xuyên dù không thiếu ngủ hay làm việc quá sức.
Mất dần hứng thú với những điều từng mang lại niềm vui.
Khó tập trung, hay nghi ngờ và tự phê bình bản thân.
Cảm giác "chỉ đang tồn tại" chứ không thực sự sống.
Dùng công việc, lịch trình bận rộn để né tránh cảm xúc tiêu cực.

Chính vì các dấu hiệu này không làm gián đoạn nghiêm trọng cuộc sống bên ngoài nên nhiều người cho rằng đó chỉ là stress, áp lực tạm thời, từ đó chủ quan và không tìm kiếm hỗ trợ chuyên môn.

3. Vì sao trầm cảm chức năng cao dễ bị bỏ sót?

Một trong những nguyên nhân lớn nhất là xã hội thường đánh giá sức khỏe tinh thần qua mức độ hoạt động và thành tích. Khi một người vẫn đi làm đều đặn, vẫn hoàn thành trách nhiệm, họ dễ được xem là "ổn". Ngay cả bản thân người bệnh cũng có xu hướng phủ nhận vấn đề, cho rằng mình không đủ "nặng" để gọi là trầm cảm.

Ngoài ra, nhiều người mang trầm cảm chức năng cao có xu hướng cầu toàn, tự đặt áp lực lớn lên bản thân và ngại chia sẻ cảm xúc tiêu cực vì sợ bị đánh giá yếu đuối. Điều này khiến họ tự xoay xở trong im lặng, cho đến khi cảm xúc tiêu cực tích tụ quá lâu.

4. Hậu quả nếu không được nhận diện kịp thời

Trầm cảm chức năng cao không phải là tình trạng "nhẹ" hay vô hại. Nếu kéo dài, nó có thể dẫn đến:

Suy giảm chất lượng cuộc sống, mất dần cảm xúc tích cực.
Kiệt sức tinh thần và thể chất kéo dài.
Gia tăng nguy cơ tiến triển thành trầm cảm nặng hơn.
Ảnh hưởng tiêu cực đến các mối quan hệ cá nhân và gia đình.

Đáng lo ngại hơn, do đã quen che giấu và chịu đựng, người mắc trầm cảm chức năng cao có thể khó tìm kiếm sự giúp đỡ đúng lúc, làm tăng nguy cơ khủng hoảng tâm lý về sau.

Trạng thái cô đơn nội tâm – đặc trưng của trầm cảm chức năng cao dù vẫn duy trì sinh hoạt bình thường. Hình minh họa

5. Khi nào cần quan tâm và tìm hỗ trợ?

Các chuyên gia sức khỏe tâm thần khuyến cáo rằng, nếu cảm giác buồn bã, trống rỗng, mệt mỏi tinh thần kéo dài trên hai tuần và lặp lại thường xuyên, dù vẫn sinh hoạt bình thường, đó có thể là dấu hiệu cần được đánh giá chuyên môn.

Việc tìm đến bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý không đồng nghĩa với "yếu đuối", mà là một bước chủ động chăm sóc sức khỏe tinh thần. Các phương pháp như trị liệu tâm lý, điều chỉnh lối sống, hoặc can thiệp y khoa khi cần thiết có thể giúp người bệnh lấy lại sự cân bằng và cảm xúc tích cực.

6. Chăm sóc sức khỏe tinh thần – đừng chờ đến khi quá muộn

Trong xã hội hiện đại, nơi hiệu suất và thành tích thường được đặt lên hàng đầu, trầm cảm chức năng cao có nguy cơ ngày càng phổ biến. Nhận diện sớm và cởi mở hơn về sức khỏe tâm thần không chỉ giúp người bệnh được hỗ trợ kịp thời mà còn góp phần xây dựng một môi trường sống và làm việc nhân văn hơn.

Đôi khi, người trông "ổn" nhất lại là người cần được lắng nghe nhiều nhất.