Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến về dự thảo sửa đổi Luật Nhà ở, trong đó đề xuất kiểm soát chặt việc mua bán, chuyển nhượng nhà ở xã hội để đảm bảo đúng người thụ hưởng.
Theo dự thảo, sau 5 năm sử dụng, người sở hữu nhà ở xã hội khi muốn chuyển nhượng sẽ không còn được bán tự do theo cơ chế thị trường như hiện nay, mà chỉ được giao dịch với người đủ điều kiện hưởng chính sách. Mục tiêu là hạn chế lợi dụng chính sách và tạo thêm cơ hội cho người thu nhập thấp tiếp cận nhà ở, đồng thời đảm bảo ý nghĩa của chính sách an sinh xã hội.
Hiện nay, theo Luật Nhà ở 2023, người mua nhà xã hội được phép bán lại sau 5 năm kể từ khi thanh toán đủ tiền và được cấp giấy chứng nhận, thực hiện theo cơ chế thị trường, không giới hạn người mua là ai.
Bộ Xây dựng đề xuất, việc bán nhà ở xã hội sau 5 năm phải đúng đối tượng
Tuy nhiên, Bộ Xây dựng cho rằng, quy định này đang làm hao hụt quỹ nhà ở xã hội, khi nhiều căn hộ sau thời hạn này được bán như nhà thương mại, không còn phục vụ đúng nhóm được hỗ trợ. Trong bối cảnh quỹ đất hạn chế và nhu cầu nhà ở của người thu nhập thấp còn lớn, Bộ Xây dựng cho rằng cần điều chỉnh để giữ đúng mục tiêu an sinh và đề xuất chỉ cho phép chuyển nhượng nhà ở xã hội cho người thuộc diện được hưởng chính sách.
Trước đó, Viện Nghiên cứu thị trường bất động sản Việt Nam (VARS IRE) cũng kiến nghị nhà ở xã hội chỉ nên chuyển nhượng cho người đủ điều kiện, hoặc buộc chủ sở hữu hoàn trả toàn bộ ưu đãi nếu bán ra ngoài sau 5 năm sở hữu.
Theo VARS IRE, dù phục vụ nhu cầu an sinh, loại hình này vẫn bị đầu cơ, khi nhiều người mua không phải để ở mà sang nhượng kiếm lời, đẩy giá lên cao và khiến người thu nhập thấp khó tiếp cận. Hoạt động này làm méo mó thị trường và tước đi cơ hội của nhóm cần hỗ trợ. Vì vậy, ngoài việc tăng cường thanh tra, xử phạt chủ đầu tư và người vi phạm, cần có khung pháp lý quy định rõ việc bán lại sau 5 năm chỉ được thực hiện với người đủ điều kiện và được cơ quan chức năng xác nhận.
Liên quan đến các hành vi trục lợi nhà ở xã hội, mới đây Cơ quan Cảnh sát điều tra (Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra) Công an tỉnh Bắc Ninh vừa ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can, ra lệnh bắt bị can để tạm giam, Lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú đối với một nhóm đối tượng có hành vi làm giả tài liệu để trục lợi chính sách mua nhà ở xã hội tại Dự án Khu nhà ở xã hội Thống Nhất Smart City, tại xã Yên Trung và xã Tam Đa, tỉnh Bắc Ninh do Công ty CP Thương mại và Đầu tư phát triển Thống Nhất làm chủ đầu tư.
Hay, ngày 17/3/2026, Cục An ninh kinh tế, Bộ Công an đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” theo Điều 174, Bộ Luật Hình sự xảy ra tại một số dự án nhà ở xã hội trên địa bàn TP Hà Nội. Bước đầu xác định các đối tượng đã chiếm đoạt số tiền hơn 40 tỷ đồng.
Ngày 18/3/2026, Cục An ninh kinh tế đã chuyển vụ án trên đến Cơ quan An ninh điều tra CATP Hà Nội tiếp tục điều tra theo thẩm quyền.
Việc lợi dụng chính sách Nhà ở xã hội nhằm trục lợi, tiêu cực đang gây bức xúc trong dư luận xã hội, ảnh hưởng đến chính sách an sinh xã hội của Đảng, Nhà nước. Hiện Cục An ninh kinh tế đang phối hợp với Cơ quan An ninh điều tra, CATP điều tra mở rộng vụ án, xử lý triệt để các đối tượng và thu hồi tài sản bị chiếm đoạt.
Ngân Tuyền