Nhà văn Mexico: Sáng tác cho thanh thiếu niên góp phần phát triển văn hóa đọc

3 giờ trướcBài gốc

Nhà văn Juan Villoro đã có hơn 30 tác phẩm thuộc nhiều thể loại khác nhau, từ tiểu thuyết, truyện ngắn, phóng sự, tiểu luận đến kịch nghệ và báo chí. Ông đã giành được nhiều giải thưởng quốc tế danh giá. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Từ thập niên 1970, chàng thanh niên Juan Villoro hòa vào dòng người xuống đường phản đối chiến tranh tại Việt Nam. Nửa thế kỷ sau, ông xuất hiện tại Hà Nội với tư cách một nhà văn Mexico lẫy lừng, làm cầu nối cho giao lưu văn hóa của hai quốc gia.

Từ 28/4 đến 5/5, ông đã có mặt tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, tham dự các sự kiện hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam 2026, mang theo những câu chuyện về văn hóa đọc và tính nhân văn trong thời đại kỹ thuật số.

'Việt Nam là vùng đất trong mơ'

- Ông cảm nhận thế nào về không khí Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam? Việc tham gia các hoạt động giao lưu với độc giả trong dịp này có ý nghĩa thế nào đối với ông?

Nhà văn Juan Villoro: Tôi rất vui khi được đến Việt Nam lần đầu tiên. Đây là đất nước mà tôi đã luôn mơ ước được ghé thăm. Khi tôi còn nhỏ, Việt Nam xuất hiện qua những bản tin chiến tranh. Năm 1970, tôi cũng tham gia biểu tình phản chiến, ủng hộ nhân dân Việt Nam. Vì vậy, chuyến đi lần này mang ý nghĩa đặc biệt như một sự kết nối giữa ký ức, văn học và hiện thực. Việt Nam đối với tôi là vùng đất từ trong mơ trở thành hiện thực.

Nhà văn Mexico đã có một buổi giao lưu, tọa đàm tại Trường Đại học Văn hóa Hà Nội trong khuôn khổ Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam 2026. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Tôi nghĩ thời điểm chúng ta đang sống rất thú vị vì chúng ta nhận được rất nhiều sự kích thích từ các phương tiện kỹ thuật số, từ trí tuệ nhân tạo, từ tất cả những cỗ máy đang truyền tải thông tin.

Nhưng chính vào lúc này, chúng ta càng cần phải khẳng định giá trị của việc đọc và của những cuốn sách. Một cách để lan tỏa niềm vui đọc sách chính là viết cho giới trẻ.

"Cuốn sách hoang dã" của tôi nói về phép màu của sách, về nhu cầu tìm thấy chính mình. Vì vậy, những gì tôi cố gắng làm ở đây chính là thu hút độc giả để họ khám phá ra rằng văn học là một hình thức của hạnh phúc, của niềm vui và kiến thức. Điều đó thì môi trường kỹ thuật số không mang lại được.

Việc có máy tính, điện thoại di động và sử dụng trí tuệ nhân tạo là rất quan trọng, nhưng chúng ta không thể từ bỏ tư duy phản biện, sự phong phú của cảm xúc mà chỉ có thể tìm thấy trong sách.

“Cuốn sách hoang dã” của Juan Villoro là một tác phẩm dành cho thiếu nhi và thanh thiếu niên đạt thành công vang dội trên thế giới. Sách đã bán được gần 2 triệu bản tại Mexico, được dịch sang nhiều thứ tiếng, được chuyển sang bản chữ nổi Braille dành cho người khiếm thị và chuyển thể điện ảnh. (Ảnh: PV/Vietnam+)

- Nói rộng hơn một chút, ông có đánh giá thế nào về văn hóa đọc và ngành xuất bản ở Việt Nam?

Nhà văn Juan Villoro: Tôi nghĩ điều rất quan trọng là Việt Nam có chính sách xuất bản rất cởi mở. Số lượng sách dịch khá lớn có nghĩa là các bạn đang được tiếp xúc với cả thế giới.

Tôi nghĩ việc Việt Nam thiết lập những nhịp cầu với thế giới là rất quan trọng. Ở Mexico, chúng tôi cũng đang cố gắng làm điều tương tự. Tôi dịch tác phẩm từ tiếng Đức và tiếng Anh và với tôi, việc xây dựng các kết nối với các nền văn hóa khác là vô cùng ý nghĩa.

Một trong những khía cạnh quan trọng nhất của văn hóa và ngành xuất bản Việt Nam là sự cởi mở với các nền văn hóa khác. Các bạn đang mở ra những cánh cửa để biết điều gì đang xảy ra trên thế giới và tôi rất trân trọng điều đó.

Văn học: Xứ sở của cảm xúc và giấc mơ

- Trong thời đại trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển như ngày nay, ông cho rằng văn học có vai trò như thế nào trong việc bồi đắp tâm hồn và nhân cách con người?

Nhà văn Juan Villoro: AI là công cụ tuyệt vời để xử lý thông tin, nhưng con người cần điều gì đó khác, mà AI không thể cung cấp, đó là văn chương hay nghệ thuật.

Bạn có để ý rằng đôi khi chúng ta truy cập vào một trang web và được yêu cầu phải chứng minh rằng chúng ta không phải là người máy.

Nghịch lý ở đây là chúng ta phải chứng minh với robot rằng chúng ta là con người và chính robot sẽ thừa nhận điều đó sau khi chúng ta hoàn tất những yêu cầu chúng đưa ra.

Nhà văn Juan Villoro đã tham gia nhiều buổi giao lưu, ký tặng sách cho thanh thiếu nhi Việt Nam. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Từ câu chuyện này, tôi cho rằng chúng ta phải trả lời các câu hỏi: Nếu chúng ta là người thì điều đó có nghĩa là gì?

Con người có nhiều thứ mà máy móc không có. Chúng ta có những bí mật, chúng ta có cảm xúc - thứ chúng ta thường dùng vào những khi phải đưa ra những quyết định quan trọng nhất của cuộc đời mình. Cảm xúc là thứ quyết định chúng ta là con người.

Và văn hóa hay văn học nói riêng, là nơi chúng ta tìm thấy nhiều cảm xúc, những giấc mơ, những thứ mà máy móc không có.

- Nhưng đáng tiếc là dường như nhiều bạn trẻ đang quan tâm đến các phương tiện giải trí kỹ thuật số hơn là văn chương. Theo ông, cần phải làm gì để phát triển văn hóa đọc?

Nhà văn Juan Villoro: Đúng vậy, ngày nay, bạn đọc văn chương ít đi nhiều. Ở Mexico, nền văn học đang phải mở rộng thị trường người đọc sách. Và một trong những cách để mở rộng đối tượng độc giả là viết cho trẻ em và thanh thiếu niên.

Viết văn là hành trình khám phá thực tại bằng sự tò mò không ngừng. Một nhà văn đích thực là người luôn đặt câu hỏi, không coi bất cứ điều gì là hiển nhiên. Văn học vì thế không tách rời đời sống mà là sự tương tác liên tục giữa con người với thế giới, nơi trí tưởng tượng góp phần tạo nên những phát minh mới của nhận thức.

- Xin trân trọng cảm ơn ông./.

Đại sứ Mexico tại Việt Nam Alejandro Negrín cho hay lần đầu tiên một nhà văn Mexico có tầm ảnh hưởng lớn giao lưu trực tiếp với công chúng Việt Nam, đánh dấu bước tiến trong quan hệ văn hóa giữa hai quốc gia, bởi văn học là cầu nối hiệu quả giúp đưa sức sống mãnh liệt của văn hóa Mexico đến gần hơn với độc giả Việt.

Bên cạnh hợp tác kinh tế, Mexico và Việt Nam đang mở rộng hợp tác sang nhiều lĩnh vực như bảo tồn di sản, trao đổi học thuật và văn hóa. Việc các tác phẩm Mexico như “Cuốn sách hoang dã” của Juan Villoro hay “Mê cung của sự cô độc” của Octavio Paz được xuất bản tại Việt Nam cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn của độc giả trong nước đối với văn học Mỹ Latinh.

Sự góp mặt của những "tiếng nói" văn chương quốc tế trong chuỗi hoạt động Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam 2026 giúp bạn đọc Việt tiếp cận các nền văn học nước ngoài, tăng cường giao lưu văn hóa giữa Việt Nam và các quốc gia khác, đúng như tinh thần Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa và Nghị quyết 59 về hội nhập quốc tế trong tình hình mới.

(Vietnam+)

Nguồn VietnamPlus : https://www.vietnamplus.vn/nha-van-mexico-sang-tac-cho-thanh-thieu-nien-gop-phan-phat-trien-van-hoa-doc-post1108608.vnp