Nông dân làm nho kiểng tại các xã phía nam tỉnh Khánh Hòa tạo dáng cây nho theo phong cách mới, là thân cây vươn thẳng, tán gọn, trên thân buông đều nhiều chùm quả. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)
Tất cả đều hướng đến một khoảnh khắc chung: Những chậu nho kiểng đơm hoa, kết quả chín đỏ đúng độ để kịp “thả lộc” trong những ngày xuân mới.
Những ngày này, dạo quanh các làng trồng nho kiểng ở khu vực phía nam Khánh Hòa, đi đến đâu cũng dễ bắt gặp cảnh bà con nông dân trao đổi với nhau về chuyện làm sao để thân cây thẳng, tán gọn, dáng lạ; chuyện canh từng ngày tưới nước, bón phân để nho ra hoa, kết nhiều chùm quả chín đỏ đúng dịp Tết… được bàn bạc kỹ lưỡng. Với người trồng nho kiểng, mỗi chậu cây không chỉ là sản phẩm nông nghiệp mà còn gửi gắm vào đó ước vọng về may mắn, tài lộc cho gia chủ trong năm mới.
Theo Tiến sĩ Phan Công Kiên, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển Nông nghiệp Nha Hố (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), hiện nay, hai giống nho đỏ chủ lực là Red Cardinal và nho hồng NH01-152 là những giống do viện chuyển giao nhiều năm trước vẫn được bà con lựa chọn để làm nho kiểng. Ưu điểm của các giống này là dễ tạo dáng hài hòa, sinh trưởng tốt, cho nhiều chùm quả đẹp, màu sắc bắt mắt.
Để tạo được cây nho kiểng ưng ý, nông dân dành nhiều thời gian chăm sóc tỉ mỉ từng gốc nho trong thời gian cây sinh trưởng và đơm hoa kết quả theo đúng quy trình.
Ghi nhận của phóng viên cho thấy, năm nay người trồng nho kiểng có xu hướng tạo dáng theo phong cách mới: Thân cây vươn thẳng, tán gọn, trên thân buông đều nhiều chùm quả chín, được gọi là dáng “thả lộc” xuân. Các chủ nhà vườn cho biết, dáng cây đứng thẳng mang ý nghĩa về một năm mới vững vàng, ngay thẳng; chùm quả chín đỏ là lời chúc tài lộc, may mắn; còn những vòng tròn gắn trên thân cây tượng trưng cho sự viên mãn, no đủ.
Giữa khu vườn ngập nắng hanh vàng, hàng trăm chậu nho cao hơn một mét xếp thẳng hàng. Tán lá xanh mướt, từng chùm quả căng mọng đang chuyển dần từ màu xanh sang đỏ – dấu hiệu của giai đoạn “chín bói”. Trong chậu, trên thân cây là những vòng sắt, khung đỡ bằng dây thép được lắp đặt cẩn thận, vừa tạo dáng thẩm mĩ vừa giúp cây vững chắc khi được đưa vào chưng trong nhà ngày Tết.
Ông Lê Ngọc Hoài, thợ tạo dáng nho kiểng lâu năm ở xã Ninh Phước, chia sẻ: “Tạo dáng nho không chỉ cần đẹp mà còn phải có hồn. Cây phải đứng thẳng, tán gọn, quả buông đều thì nhìn vào mới thấy sự cân bằng, trọn vẹn. Để các chùm quả chín đỏ đúng ngày Tết là cả một quá trình tính toán và chăm sóc rất công phu”.
Theo ông Nguyễn Văn Hiển, sau khi tạo được thế cây vững chãi, người thợ mới gắn từ hai đến ba vòng tròn bằng dây thép trên thân để đỡ cành, đỡ quả. Những vòng tròn này không chỉ có tác dụng kỹ thuật mà còn mang ý nghĩa biểu trưng cho sự viên mãn, hoàn hảo và cân bằng, là hình ảnh của sự tuần hoàn, gắn kết và bền vững trong cuộc sống.
Cây nho kiểng độc, lạ được ghép từ giống nho kẹo và giống Red Cardinal tại khu vườn của Hợp tác xã nho A8 đang sinh trưởng, kết nhiều chùm quả đang trong giai đoạn "chín bói".
Anh Lê Ngọc Cường, Giám đốc Hợp tác xã nho A8, cho biết hiện đơn vị có khoảng 500 chậu nho kiểng các loại. Ngoài hai giống truyền thống, năm nay hợp tác xã còn thử nghiệm các giống mới như nho Kioho có nguồn gốc Hàn Quốc, hay ghép hai giống nho kẹo và Red Cardinal để tạo nên sản phẩm nho kiểng mới, độc đáo hơn.
Giá nho kiểng trên thị trường dao động từ 400.000 đồng đến 3,5 triệu đồng mỗi chậu, tùy theo dáng cây và số lượng chùm quả. Ngay từ đầu vụ, hợp tác xã đã xuất gần 100 chậu nho kiểng cho khách hàng ở một số tỉnh phía bắc.
Giống nho kiểng mới mang tên Kioho có nguồn gốc Hàn Quốc đang được nhiều khách hàng yêu thích.
Theo ông Nguyễn Đình Quang, Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Sản xuất và Thương mại Nông sản Thái Thuận, người chơi cây kiểng ngày Tết đặc biệt ưa chuộng sắc đỏ, bởi đó là màu của may mắn và tài lộc. Chưng một chậu nho nhiều quả chín đỏ trong nhà vừa lạ mắt, vừa mang ý nghĩa phong thủy tốt.
Để đạt được màu sắc và thời điểm chín như mong muốn, từng công đoạn từ tưới nước, bón phân đều được kiểm soát chặt chẽ, từ độ pH của nước đến hàm lượng kali. “Nho kiểng bây giờ đã ‘sánh vai’ với mai, đào, quất. Chỉ cần sơ suất để quả không đỏ đúng đêm giao thừa là coi như hỏng cả mùa Tết”, ông Quang chia sẻ thêm.
Trước mùa vụ năm nay, nhiều nhà vườn ở phía nam Khánh Hòa chuẩn bị từ vài trăm đến cả nghìn chậu nho kiểng. Tuy nhiên, thời tiết mưa nắng thất thường, đặc biệt là đợt mưa lũ hồi tháng 11/2025, đã khiến hàng nghìn cây nho phát sinh nấm bệnh, hư hại, làm nguồn cung không dồi dào như những năm trước.
Dù vậy, nhưng với kinh nghiệm lâu năm, nông dân làm nho kiểng nơi đây vẫn tạo được nhiều cây nho dáng đẹp, lạ, quả nhiều, cho nên sức hút của nho kiểng trước nhu cầu thực tế vẫn rất lớn. Nhiều thương lái từ Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai… đã sớm gọi điện đặt hàng, chờ đến những ngày cận Tết để “chốt” số lượng. Với người chơi hoa Tết, nho kiểng không chỉ là một chậu cây mà còn là sắc xuân mới mẻ, dần trở thành lựa chọn thay thế cho mai, đào truyền thống.
Anh Nguyễn Ngọc Duy, cư trú tại Thành phố Hồ Chí Minh, bộc bạch: “Hơn 5 năm nay, Tết nào tôi cũng nhờ người thân ở Ninh Thuận cũ tìm mua một cặp nho kiểng nhiều chùm quả đỏ để chưng trong nhà. Màu đỏ tượng trưng cho sung túc, may mắn, tạo cảm giác ấm áp, đủ đầy nên rất thích”.
Giữa những vườn nho đang vào độ chăm bón, sắc xanh của lá hòa cùng sắc đỏ của quả dưới nắng gió hanh khô miền trung như báo hiệu một mùa xuân mới đang đến rất gần – mùa xuân của hy vọng, đủ đầy và viên mãn cho mỗi mái nhà.
NGUYỄN TRUNG