Nhạc sĩ Trần Lệ Chiến.
- Nhạc sĩ có thể cho biết cảm hứng sáng tác tác phẩm “Việt Nam - Giấc mơ bừng sáng”?
- Mỗi tác phẩm, dù viết ở thể loại nào, tôi cũng luôn khát khao đưa hơi thở của thời đại vào trong đó, song vẫn phải giữ được hồn cốt của dân tộc. “Việt Nam - Giấc mơ bừng sáng” ra đời từ sự tích lũy của nhiều năm tháng tôi quan sát, suy ngẫm và rung động trước sự phát triển của đất nước, đặc biệt trong 10 năm trở lại đây.
Tôi sinh ra trong chiến tranh, trải qua những năm tháng đất nước bước vào thời kỳ đổi mới và ngày nay là hội nhập, phát triển. Trong tôi là hình ảnh một Việt Nam bước ra từ quá khứ với biết bao thăng trầm, nhưng luôn mang trong mình khát vọng vươn lên mạnh mẽ. Cảm hứng sáng tác “Việt Nam - Giấc mơ bừng sáng” được hình thành từ chính “giấc mơ” về một Việt Nam hùng cường. Bản thân từ “bừng sáng” không chỉ là ánh sáng của thành tựu, mà còn là ánh sáng của niềm tin vào Đảng Cộng sản Việt Nam, tin vào người lãnh đạo cao nhất của đất nước, cả niềm tin vào thế hệ hôm nay, những người đang tiếp tục viết nên giấc mơ ấy bằng chính cuộc sống và khát vọng của mình.
Dù viết tác phẩm ở thể loại chính ca nhưng tôi luôn tư duy cấu trúc của một tác phẩm âm nhạc thính phòng và ẩn sâu trong những giai điệu, lời ca vẫn là tâm hồn Việt Nam. Tôi muốn kể câu chuyện từ quá khứ tới hiện tại và cũng muốn tác phẩm của mình góp tiếng nói khẳng định tầm vóc của âm nhạc Việt Nam trong dòng chảy đương đại.
- Trong ca khúc, chị gợi lại nhiều “mùa thu lịch sử” của dân tộc. Vì sao hình tượng này lại trở thành cảm xúc xuyên suốt trong tác phẩm?
- Tôi vừa làm công tác nghiên cứu, vừa sáng tác, đồng thời cũng là một nhà báo. Chính công việc và hành trình nghề nghiệp đã mang đến cho tôi cái nhìn rộng mở, nhiều chiều về hiện thực đất nước. Khi viết báo, hay sáng tác, tôi thường có xu hướng liên tưởng, tìm kiếm những góc nhìn riêng, những lát cắt lịch sử để tiếp cận vấn đề. Hình tượng “mùa thu lịch sử” dần trở thành một mạch cảm xúc xuyên suốt trong tác phẩm của tôi, như một cách để kết nối quá khứ với hiện tại.
Ban đầu bài hát có một tên khác, nhưng trùng với một ca khúc trước đó, nên tôi đã đổi thành “Việt Nam - Giấc mơ bừng sáng”, lấy một câu trong bài hát làm tựa đề. Tên gọi đó phù hợp với thực tại của đất nước ở trong giai đoạn này. “Việt Nam - Giấc mơ bừng sáng” là giấc mơ Việt được hình thành từ quá khứ lịch sử hào hùng của dân tộc; được tiếp sức bằng văn hóa và đang bừng sáng trong hiện thực sống động của hôm nay.
- Đất nước Việt Nam đang hội nhập và phát triển mạnh mẽ, nhạc sĩ muốn gửi gắm thông điệp gì qua tác phẩm?
- “Đảng là tim, là trí và ngọn đuốc/ Dẫn nước Nam dưới sao vàng rực rỡ/ Cha truyền con nối/ Trí càng lớn mãi/ Vì nước vì dân kiến tạo tương lai/ Kỷ nguyên vươn mình xây thời đại mới/ Sáng một niềm tin dẫn lối Việt Nam” - đó không chỉ là những câu hát, mà là sự đúc kết niềm tin sâu sắc của cá nhân tôi vào Đảng và các thế hệ lãnh đạo Việt Nam. Thực tế cho thấy, chúng ta đang hội nhập sâu rộng, chuyển mình quyết liệt để bước vào một kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên của niềm tin, của khát vọng và của những bước tiến vững chắc trên hành trình dựng xây đất nước.
- Ca khúc có nhiều phiên bản khác nhau song ấn tượng nhất là bản thể hiện trong chương trình nghệ thuật “Tổ quốc trong tim” tại Nhà hát Hồ Gươm mới đây. Nhạc sĩ có thể chia sẻ cảm xúc khi tác phẩm được vang lên trong một chương trình trang trọng và ý nghĩa như vậy?
- Nhiều người thường cho rằng, ca khúc nào cũng có thể hát cùng dàn nhạc giao hưởng. Tuy nhiên, cần nói rõ rằng, chỉ những ca khúc được xây dựng với tư duy khí nhạc ngay từ cấu trúc tác phẩm khi viết, mới thực sự đủ “độ nặng” khi đặt trong không gian của dàn nhạc. Điều này trả lời cho thắc mắc vì sao một tác phẩm mới, được chơi với dàn nhạc giao hưởng biểu diễn lần đầu lại được công chúng đón nhận. Trước khi được công diễn, tác phẩm đã xuất hiện trên các nền tảng số vì tôi chưa thể dựng tác phẩm cùng với dàn nhạc giao hưởng mà chỉ thu âm bằng phần mềm kết hợp với thu trực tiếp một số nhạc cụ như piano, violin, cello...
Khi hay tin, tác phẩm “Việt Nam - Giấc mơ bừng sáng” được tiến cử biểu diễn trong chương trình “Tổ quốc trong tim”, tôi vô cùng hạnh phúc. Tôi trân trọng nhạc sĩ trẻ Lê Bằng đã phối khí, ca sĩ Trường Linh đã thể hiện và nhạc trưởng Trần Nhật Minh cùng gần 100 nghệ sĩ Dàn nhạc Giao hưởng Hà Nội đã góp phần biến “giấc mơ” của tôi thành hiện thực. Trong hành trình làm nghệ thuật, với mỗi người sáng tạo, chỉ cần một tác phẩm được cất lên đúng thời điểm - trong một sự kiện ý nghĩa, đã là điều may mắn.
- Với kinh nghiệm vừa làm báo, vừa sáng tác, nhạc sĩ nhìn nhận như thế nào về vai trò của âm nhạc chính luận trong đời sống hôm nay?
- Tôi luôn có niềm tin son sắt vào vai trò của âm nhạc đồng hành cùng dân tộc. Tác phẩm của tôi là “hạt cát” bé nhỏ thôi, nhưng tôi tin các thế hệ nhạc sĩ vẫn đang miệt mài sáng tạo để có những tác phẩm có giá trị, song hành cùng đất nước, góp phần phát triển văn học, nghệ thuật và công nghiệp văn hóa.
- Trân trọng cảm ơn nhạc sĩ Trần Lệ Chiến!
Yên Nga thực hiện