50 năm về sau là ca khúc nhạc Hoa lời Việt, được hoàn thiện bằng bản phối và giọng hát AI, phát hành cách đây 4 tháng dưới danh nghĩa nam ca sĩ giấu mặt Trí Tổng. Thời gian gần đây, bài hát bất ngờ gây bão khi được Anh Tú và Quốc Thiên cover, thậm chí cùng lúc có tới 3 phiên bản góp mặt trong top 50 bảng xếp hạng âm nhạc thịnh hành.
Chỉ trong thời gian ngắn, thị trường nhạc Việt liên tiếp xuất hiện những ca khúc mang đậm dấu ấn AI và nhanh chóng tạo nên sự chú ý. Trước đó, Hôn lễ của em gây sốt khắp các nền tảng mạng xã hội. Sự xuất hiện của Tiểu Mỹ, nữ ca sĩ thể hiện ca khúc trên, cũng là sản phẩm của AI. Sản phẩm này cũng bùng nổ không kém, kéo theo loạt bản cover từ Hiền Hồ, Hoài Lâm và nhiều nghệ sĩ khác.
Việc những ca sĩ thực lực của thị trường nhạc Việt phải chạy theo AI, thậm chí bị so sánh về giọng hát, đang tạo ra cục diện khó tưởng tượng.
Ca sĩ Việt chạy theo AI
Sự xâm nhập của AI vào thị trường nhạc Việt đã có từ vài năm trước. Đến thời điểm hiện tại, bức tranh về sự xâm nhập đó mới thật sự hiện diện rõ ràng, khi mà chất lượng của nhạc AI ngày càng chỉn chu, trendy và nắm được thị hiếu của người nghe.
Bắt đầu từ ca khúc Hôn lễ của em, đây vốn là sản phẩm thuần AI, yếu tố con người chỉ tham gia công đoạn sáng tác và lên chiến lược phát hành. Toàn bộ hình ảnh về Tiểu Mỹ với các video "viral" như ngồi hát ở studio, tạo trend TikTok cũng được dàn dựng bởi AI. Với một khán giả thông thường, thật khó để phân biệt đó là ca khúc AI.
Hiền Hồ, Anh Tú gây tranh luận khi cover nhạc AI.
Ở ca khúc AI viral gần nhất là 50 năm về sau, công thức sản xuất gần giống Hôn lễ của em. Người đứng đầu dự án sẽ xử lý công đoạn viết lời - vốn là điểm hạn chế nhất của dây chuyền làm nhạc AI hiện tại - sau đó tìm tới công cụ làm nhạc chuyên biệt từ AI để hoàn thiện quy trình sản xuất bài nhạc. Khi 50 năm về sau lan tỏa sau 4 tháng, số đông khán giả bất ngờ vì giọng hát AI với những cảm xúc, ngân rung, lấy hơi gần giống con người.
Sự phát triển quá nhanh của AI trong âm nhạc đã làm đảo lộn cục diện nhạc Việt. Nếu 2 năm trước, các sản phẩm AI được cho quá thô kệch và vô cảm để thuyết phục tai nghe khán giả.
Song kịch bản trái ngược đã xảy đến.
Thời gian qua, hàng loạt ca sĩ Việt chạy theo AI, bằng cách cover lại những ca khúc kể trên. Và nghịch lý xảy đến khi người nghe lại đang so sánh giọng hát của ca sĩ thật liệu có hay hơn AI.
Hôn lễ của em gây sốt, nhiều ca sĩ Việt chạy theo cover.
Khi Hôn lễ của em gây sốt, Hiền Hồ là giọng ca đầu tiên bắt “trend” để nhảy vào cover. Bản cover của Hiền Hồ bị số đông nhận định chỉ ở mức an toàn, thiếu cảm xúc so với giọng hát AI Tiểu Mỹ. Gần đây, Hoài Lâm cover Hôn lễ của em và tiếp tục tạo nên tranh luận về chuyện giọng thật con người liệu có hay hơn AI.
Tiếp đến, với 50 năm về sau, Quốc Thiên, Anh Tú, Dương Edward và Hoàng Hải là những giọng ca nổi tiếng của thị trường thử sức cover. Sự so sánh từ khán giả cho 50 năm về sau còn bùng nổ hơn Hôn lễ của em. Phiên bản của Hoàng Hải và Quốc Thiên được số đông đánh giá cao. Nhưng tới bản cover của Anh Tú, giọng ca Khóa ly biệt nhận nhiều ý kiến tiêu cực vì giọng hát được cho không cảm xúc bằng AI.
Nhạc Việt hỗn loạn
Theo cách vận hành của thị trường truyền thống, một ca khúc hoàn chỉnh thường cần đến ê-kíp từ 3 đến 4 người, đảm nhiệm các công đoạn như sáng tác, hòa âm, phối khí và thể hiện. Mỗi vị trí đều có vai trò riêng, tạo nên một quy trình sản xuất đồng bộ, khép kín, có thể mất hàng tháng, thậm chí hàng năm để cho ra một ca khúc đáp ứng đầy đủ tiêu chí của thị trường.
Tuy nhiên, với sự phát triển của AI, quy trình này đang dần được rút gọn đáng kể. Chỉ với một người, một ý tưởng và một vài thao tác, một ca khúc hoàn chỉnh có thể được tạo ra trong thời gian ngắn, thậm chí vẫn đủ sức lan tỏa và gây sốt trên thị trường.
Hôn lễ của em và 50 năm về sau chỉ là hai ví dụ tiêu biểu trong số rất nhiều sản phẩm AI đã và đang thu hút sự chú ý từ đầu năm nay. Khi tìm kiếm cụm từ “ca sĩ giấu mặt” trên nền tảng YouTube, không khó để bắt gặp hàng loạt cá nhân hoặc đơn vị đang khai thác nhạc số dựa trên nền tảng AI. Điều đáng nói là nhiều sản phẩm trong số đó vẫn đạt hàng triệu lượt nghe, lượt xem - một con số không hề nhỏ với bất kỳ nghệ sĩ nào.
Nhạc AI kèm hình tượng ca sĩ giấu mặt đang xuất hiện tràn lang và thu hút lượt view rất cao.
Phía sau những “ca sĩ không tồn tại” là một thế hệ người làm nhạc mới - những người không cần phòng thu chuyên nghiệp, không cần ca sĩ biểu diễn, nhưng vẫn có thể tạo ra sản phẩm hoàn chỉnh. Họ linh hoạt, nhanh nhạy với xu hướng và đặc biệt là không chịu nhiều ràng buộc như nghệ sĩ truyền thống. Điều này vô tình tạo ra một áp lực cạnh tranh mới, không chỉ về chất lượng mà còn về tốc độ.
Tất cả cùng vận hành theo một công thức tương đối rõ ràng: sáng tác lời, sau đó đưa vào hệ thống AI để phối nhạc và thể hiện. Một nhạc sĩ không biết hát giờ đây có thể nhờ AI làm thay phần việc của ca sĩ. Một ca sĩ không biết sáng tác hay sản xuất nhạc cũng có thể dựa vào AI để hiện thực hóa ý tưởng. Thậm chí, một người không có bất kỳ kỹ năng nào về nền tảng âm nhạc cũng có thể đứng sau một dự án và tạo ra sản phẩm gây chú ý.
Ranh giới giữa sản phẩm AI và ca khúc “người thật việc thật” vì thế ngày càng trở nên mờ nhạt. Với khán giả, việc nhận diện không còn là yếu tố quan trọng nhất. Thay vào đó, họ quan tâm nhiều hơn đến việc ca khúc có đủ bắt tai, đủ cảm xúc hay không - bất kể nó đến từ con người hay máy móc.
Khi các ca sĩ tên tuổi cũng bắt đầu tham gia cover nhạc AI, điều đó phần nào cho thấy xu hướng này không còn nằm ngoài lề. Ngược lại, AI đã dần trở thành một phần của guồng quay thị trường, tác động trực tiếp đến cách âm nhạc được sản xuất và tiêu thụ trong năm 2026.
Khi AI dần khẳng định được chỗ đứng, thị trường nhạc Việt cũng trở nên cạnh tranh hơn bao giờ hết. Sẽ có những nhạc sĩ gặp áp lực khi không thể sáng tác nhanh và đa dạng như AI. Sẽ có những producer bị đặt trước thách thức khi thuật toán ngày càng thông minh, có khả năng nắm bắt xu hướng gần như theo thời gian thực. Và chính các ca sĩ cũng không nằm ngoài vòng xoáy đó, khi giọng hát AI ngày càng hoàn thiện và tiệm cận con người.
Dù vậy, AI vẫn chưa thể thay thế hoàn toàn vai trò của nghệ sĩ. Thực tế cho thấy, những ca khúc như 50 năm về sau dù có sức lan tỏa mạnh trên nền tảng số, nhưng để bước ra sân khấu, chạm đến khán giả theo cách trực tiếp hơn, vẫn cần đến các phiên bản do ca sĩ thể hiện. Trình diễn live, tương tác với khán giả hay những cảm xúc không hoàn hảo, đó vẫn là những yếu tố mà AI chưa thể thay thế hoàn toàn con người.
An Anh
Ảnh: FBNV