Nhận biết và tránh rơi vào bẫy lừa đảo qua mạng

3 giờ trướcBài gốc

Các cuộc gọi giả danh công an, tin nhắn lừa đảo ngân hàng, lời mời đầu tư sinh lời khủng hay thậm chí những kịch bản lừa đảo được dàn dựng công phu… đều có chung một mục đích: lấy tiền hoặc thông tin cá nhân của người dùng.

Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã có cuộc trao đổi với TS. Đoàn Trung Sơn - Chuyên gia an ninh mạng nhằm chia sẻ tới độc giả những biện pháp bảo vệ bản thân trước những chiếc bẫy trên không gian số.

Phóng viên: Ông có nhận định như thế nào về tình hình lừa đảo đang diễn ra thông qua các cuộc gọi trên không gian mạng?

TS. Đoàn Trung Sơn: Thời gian vừa qua, các hình thức lừa đảo đã không còn giới hạn trên không gian mạng mà có sự kết hợp tinh vi giữa môi trường online và đời sống thực tế. Tội phạm chủ động gắn các kịch bản lừa đảo vào những sự kiện cụ thể, thân thuộc trong cuộc sống thường nhật, khiến nạn nhân mất cảnh giác và dễ dàng sập bẫy. Đáng chú ý, thay vì tự xây dựng kịch bản thủ công, đối tượng lừa đảo hiện nay đã biết tận dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo như ChatGPT để tạo ra những kịch bản dẫn dụ cực kỳ chuyên nghiệp và khó nhận diện.

Dự báo trong thời gian tới, thay vì chỉ dừng lại ở việc khai thác tâm lý hay đánh cắp thông tin, tội phạm sẽ đẩy mạnh sử dụng các loại mã độc nguy hiểm, điển hình là Ransomware để mã hóa dữ liệu và tống tiền nạn nhân. Việc ứng dụng mã độc không chỉ làm cho các thủ đoạn trở nên tinh vi hơn mà còn tạo ra những rào cản kỹ thuật phức tạp, gây khó khăn rất lớn cho công tác điều tra và đấu tranh phá án của các lực lượng chức năng.

Phóng viên: Theo ông, các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng được chia thành các nhóm như thế nào và hình thức nào đang phổ biến hiện nay?

TS. Đoàn Trung Sơn: Dưới góc độ phân loại, tôi đồng tình với cách tiếp cận của Bộ Công an khi chia các thủ đoạn lừa đảo trực tuyến thành ba nhóm chính: giả mạo thương hiệu; chiếm đoạt tài khoản và các hình thức kết hợp khác.

Trên nền tảng đó, thực tế hiện nay đang xuất hiện nhiều thủ đoạn biến tướng cực kỳ tinh vi. Đáng chú ý nhất là việc sử dụng công nghệ Deepfake và Deepvoice để giả mạo cuộc gọi video, hay tinh vi như việc giả mạo biên lai chuyển tiền thành công. Các đối tượng còn giả danh cơ quan công an, kiểm sát để gây áp lực tâm lý, hoặc sử dụng tin nhắn SMS lừa đảo, tung tin giả về các cuộc gọi mất tiền (như Flash AI) để dẫn dụ nạn nhân. Thậm chí, chúng còn thực hiện chiêu trò 'chuyển tiền nhầm' vào tài khoản ngân hàng hoặc cung cấp dịch vụ 'lấy lại tiền' cho những người đã từng bị lừa nhằm chiếm đoạt tài sản thêm một lần nữa.

Xu hướng tội phạm trong thời gian tới sẽ không chỉ dừng lại ở việc khai thác yếu tố tâm lý hay xây dựng kịch bản dẫn dụ. Chúng ta cần đặc biệt cảnh giác khi tội phạm đang có dấu hiệu khai thác triệt để việc cài cắm mã độc vào các chiêu thức lừa đảo. Sự kết hợp giữa kịch bản thao túng tâm lý và công nghệ mã độc sẽ khiến các thủ đoạn trở nên phức tạp hơn bao giờ hết, đặt ra thách thức rất lớn cho người dân và các cơ quan chức năng trong việc phòng chống.

Phóng viên: Có thể thấy thời gian qua, các cơ quan chức năng đã liên tục tuyên truyền, nhắc nhở người dân về các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng, tuy nhiên vẫn có rất nhiều người dân vẫn bị mắc bẫy của các đối tượng lừa đảo. Theo ông, tại sao tình trạng trên vẫn tiếp diễn liên tục? Và ông có lời khuyên gì tới người dân, những người đang trực tiếp sử dụng với các nền tảng số hiện nay.

TS. Đoàn Trung Sơn: Thực tế thời gian qua, dù các cơ quan chức năng đã quyết liệt đẩy mạnh tuyên truyền về các thủ đoạn lừa đảo đến đông đảo quần chúng nhân dân, nhưng số vụ vi phạm vẫn không có dấu hiệu thuyên giảm, thậm chí còn gia tăng. Theo quan điểm của tôi, một trong những nguyên nhân cốt lõi nằm ở chính sự phát triển bùng nổ của khoa học công nghệ.

Công nghệ luôn là con dao hai lưỡi: bên cạnh việc mở ra những cơ hội phát triển, nó đồng thời tạo ra những 'khoảng tối' để tội phạm lợi dụng và thực hiện các chiêu thức lừa đảo một cách tinh vi hơn. Điển hình như việc sử dụng công nghệ Deepfake hay Deepvoice để giả lập hình ảnh, giọng nói, khiến nạn nhân hoàn toàn mất cảnh giác. Bên cạnh đó, các loại tài sản số như Bitcoin cũng đang bị giới tội phạm triệt để lợi dụng như một công cụ hữu hiệu để che giấu danh tính và xóa dấu vết trong các giao dịch phi pháp trên không gian mạng. Chính sự hỗ trợ của những công nghệ mới này đã khiến cuộc chiến chống tội phạm mạng trở nên cam go và phức tạp hơn bao giờ hết.

Công nghệ ngày càng phát triển, kẻ lừa đảo cũng không ngừng đổi mới chiêu thức. Nhưng một nguyên tắc bất biến là: “Không dễ dàng tin tưởng, không vội vàng hành động và luôn kiểm chứng thông tin”. Hãy nhớ rằng, không có bữa ăn nào là miễn phí trên mạng. Luôn tỉnh táo, cập nhật kiến thức về an toàn thông tin, và chia sẻ những kinh nghiệm này với người thân, bạn bè để cùng nhau xây dựng một môi trường trực tuyến an toàn hơn.

Minh Minh

Nguồn Hà Nội TV : https://hanoionline.vn/nhan-biet-va-tranh-roi-vao-bay-lua-dao-qua-mang-392798.htm