Nhận diện 'phép thử' khai mở dư địa tăng trưởng kinh tế

một ngày trướcBài gốc

Hạ tầng giao thông và năng lượng không còn đi sau mà được đầu tư quyết liệt để dẫn đường cho tăng trưởng

Những động lực nâng đỡ tăng trưởng

Năm 2025, Việt Nam vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng thuộc nhóm cao hàng đầu thế giới, đồng thời giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát dưới 3,5% và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế; đạt và vượt toàn bộ 15/15 chỉ tiêu kinh tế - xã hội. Quy mô nền kinh tế tăng từ 346 tỷ USD năm 2020 lên khoảng 510 tỷ USD năm 2025, tăng 5 bậc, lên vị trí 32 thế giới. GDP bình quân đầu người năm 2025 ước đạt khoảng 5.000 USD, gấp 1,4 lần năm 2020, chính thức vào nhóm thu nhập trung bình cao. Đặc biệt, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả năm ước đạt hơn 920 tỷ USD, đưa Việt Nam vào nhóm 15 nước có quy mô thương mại lớn nhất thế giới và khẳng định vững chắc vai trò mắt xích quan trọng của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đánh giá về bức tranh kinh tế năm qua, PGS.TS. Trần Đình Thiên, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho rằng, năm 2025 là một năm “đặc biệt”, khi đồng thời hội tụ cả khó khăn, thách thức, nội lực mạnh mẽ và quyết tâm cải cách. Đây là giai đoạn Việt Nam "dốc sức" tạo lập những điều kiện nền tảng cho sự bứt phá trong tương lai. Điểm đáng chú ý là sự thay đổi căn bản trong cách tiếp cận phát triển, khi nền kinh tế chuyển sang một “kỷ nguyên vươn mình”, với việc xác định khu vực kinh tế tư nhân là động lực tăng trưởng quan trọng nhất. Việc chuẩn bị các khung khổ chính sách, hạ tầng số và kinh tế xanh trong năm qua chính là bước đi nhằm “truyền nhịp” cho nền kinh tế, đưa tăng trưởng sang một trạng thái chất lượng mới.

Năm 2025 là một năm “đặc biệt”, khi đồng thời hội tụ cả khó khăn, thách thức, nội lực và quyết tâm cải cách. Đây cũng là giai đoạn Việt Nam dốc sức tạo lập những điều kiện nền tảng cho sự bứt phá trong tương lai.

PGS.TS. Trần Đình Thiên

Song hành với đó là sự thay đổi mạnh mẽ trong tư duy đầu tư hạ tầng. Việt Nam đã chuyển sang chiến lược đầu tư toàn tuyến, đồng bộ và có tính hệ thống, với tốc độ chưa từng có. Hạ tầng giao thông và năng lượng không còn đi sau, mà được đầu tư quyết liệt nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn kéo dài nhiều năm. Các dự án trọng điểm như sân bay Long Thành, cao tốc Bắc - Nam hay các cảng trung chuyển quốc tế không chỉ mang ý nghĩa về quy mô, tầm vóc quốc gia, mà còn cho thấy khả năng huy động nguồn lực rất lớn từ nội tại nền kinh tế. Việc đầu tư hạ tầng theo cách tiếp cận mới đang góp phần giảm lãng phí, đồng thời tạo thêm sức hấp dẫn cho khu vực tư nhân trong tham gia phát triển.

Nhắc đến kinh tế tư nhân, năm 2025 cũng là lần đầu tiên Việt Nam khẳng định một cách rõ ràng và nhất quán rằng: Kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất, là trụ cột cốt yếu của mô hình tăng trưởng. Đây được xem là sự thay đổi mang tính bước ngoặt trong tư duy phát triển. Đi liền với đó là cách tiếp cận mới về mối quan hệ giữa Nhà nước và doanh nghiệp. Thay cho tư duy quản lý mang tính lệ thuộc và thụ động, cách tiếp cận “đồng kiến tạo phát triển” giữa Nhà nước và khu vực doanh nghiệp đang dần được hình thành. Theo PGS.TS. Trần Đình Thiên, chính sự thay đổi này sẽ giúp phát huy vai trò chủ động của thị trường và doanh nghiệp, mở ra không gian cho những giải pháp phát triển phù hợp và hiệu quả hơn.

Ở góc nhìn thị trường, phân tích cấu trúc tăng trưởng năm 2025, ông Vũ Bình Minh, CFA – Giám đốc Kinh doanh vốn và tiền tệ, Khối Thị trường vốn và Dịch vụ Chứng khoán, Ngân hàng HSBC Việt Nam cho rằng, các trụ cột mang tính bền vững của nền kinh tế tiếp tục đóng vai trò trung tâm. Khu vực sản xuất và xuất khẩu gắn với dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài duy trì đà tăng trưởng, đặc biệt trong các lĩnh vực điện tử, công nghệ, chế biến - chế tạo. Không chỉ tăng về quy mô sản lượng, Việt Nam đang từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, nhất là ở các khâu lắp ráp phức hợp và xử lý trung gian.

Bên cạnh đó, khu vực dịch vụ, đặc biệt là du lịch, nổi lên như một trụ cột nâng đỡ ngày càng rõ nét. Lượng khách quốc tế đến Việt Nam trong năm 2025 đã vượt mức trước đại dịch, tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực tới tiêu dùng nội địa và các ngành dịch vụ liên quan. Ở chiều ngược lại, một số động lực mang tính chu kỳ cũng đóng góp đáng kể cho tăng trưởng trong ngắn hạn, song tiềm ẩn rủi ro về tính bền vững. Việc doanh nghiệp đẩy nhanh xuất khẩu trước thời điểm các biện pháp thuế quan mới có hiệu lực đã hỗ trợ tăng trưởng tức thời, nhưng sẽ khó duy trì nếu bối cảnh thương mại toàn cầu tiếp tục bất lợi.

“Phép thử” quyết định phát triển bền vững

Theo các chuyên gia, chính sự đan xen giữa các động lực mang tính bền vững và những yếu tố tăng trưởng ngắn hạn đó đặt ra yêu cầu phải nhìn xa hơn chu kỳ hiện tại, để xác định rõ nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo. Từ thực tiễn đó, bước sang năm 2026, yêu cầu đặt ra không chỉ dừng ở việc duy trì đà tăng trưởng, mà quan trọng hơn là tạo dựng các động lực phát triển bền vững, nâng cao chất lượng tăng trưởng và củng cố niềm tin của doanh nghiệp, người dân và nhà đầu tư.

Theo TS. Phan Đức Hiếu, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, thách thức cốt lõi không nằm ở con số mục tiêu tăng trưởng 10%, mà ở khả năng thực hiện đồng thời yêu cầu tăng trưởng cao với việc giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và các cân đối lớn của nền kinh tế. Tăng trưởng bền vững không thể dựa vào các nỗ lực ngắn hạn; phép thử thực sự nằm ở khả năng củng cố nền tảng tăng trưởng và chuyển hóa cải cách thể chế thành hành động cụ thể. Nếu thể chế thực sự trở thành lợi thế cạnh tranh, đầu tư công được triển khai hiệu quả và dư địa chính sách được sử dụng hợp lý, mục tiêu tăng trưởng cao sẽ có cơ sở. Ngược lại, nếu cải cách chậm nhịp và thực thi thiếu nhất quán, tăng trưởng cao khó có thể đi kèm với tính bền vững trong trung và dài hạn.

Một ví dụ điển hình là khả năng thực thi Nghị quyết 244/2025/QH15. Nghị quyết đặt ra yêu cầu cải cách thủ tục hành chính với mức độ rất cao. Lần cải cách này không chỉ hướng tới mục tiêu “tạo thuận lợi cho sản xuất - kinh doanh”, mà được đặt trong logic giảm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn nền kinh tế. Nghị quyết đặt mục tiêu bãi bỏ 100% các quy định được coi là rào cản, không rõ ràng đối với hoạt động sản xuất - kinh doanh, đồng thời cắt giảm ít nhất 50% chi phí thời gian và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính.

So với các nghị quyết và văn bản trước đây của Đảng, Quốc hội và Chính phủ, yêu cầu cải cách lần này cao hơn rõ rệt, gần như không còn “vùng đệm” cho sự chần chừ hay thực hiện nửa vời. Điều đó đòi hỏi tinh thần cải cách phải được chuyển hóa thành hành động cụ thể ở từng bộ, ngành và địa phương. Nếu thủ tục hành chính tiếp tục là lực cản, mục tiêu tăng trưởng cao sẽ rất khó đạt được, bất chấp những nỗ lực về chính sách tiền tệ, tài khóa hay đầu tư công, TS. Phan Đức Hiếu khẳng định.

Cùng với cải cách thể chế, đầu tư công tiếp tục được xác định là một lực đỡ quan trọng của tăng trưởng. Tuy nhiên, theo TS. Phan Đức Hiếu, đầu tư công tạo ra hệ thống hạ tầng kinh tế - xã hội có vòng đời dài và tác động lâu dài đến năng lực phát triển. Nếu chạy theo tiến độ mà coi nhẹ chất lượng, cái giá phải trả sẽ không chỉ dừng lại ở một năm ngân sách, mà kéo dài trong nhiều năm sau đó. Chính vì vậy, năm 2026 sẽ là phép thử lớn đối với chất lượng thực thi chính sách. Một nguy cơ quen thuộc khác là tình trạng luật được ban hành nhanh, nhưng nghị định, thông tư hướng dẫn chậm trễ. Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng cao, sự chậm nhịp này không còn là vấn đề kỹ thuật, mà có thể trở thành lực cản trực tiếp đối với nền kinh tế.

Hương Giang

Nguồn TBNH : https://thoibaonganhang.vn/nhan-dien-phep-thu-khai-mo-du-dia-tang-truong-kinh-te-176163.html