Nhân sự cho HĐND cấp xã nhiệm kỳ 2026 - 2031: Bài cuối: Phép thử năng lực, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền cơ sở

11 giờ trướcBài gốc

Phường Nam Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh tổ chức Hội nghị liên tịch lấy ý kiến cử tri nơi công tác đối với người được dự kiến giới thiệu người ứng cử đại biểu HĐND phường nhiệm kỳ 2026 - 2031. Ảnh: Bình Nguyên

Đây là những yếu tố quyết định để HĐND cấp xã nâng cao năng lực đại diện, giám sát và đáp ứng yêu cầu cải cách trong giai đoạn mới.

Kiện toàn cơ cấu, bảo đảm tính đại diện và độc lập

Thực tiễn việc dự kiến cơ cấu, thành phần, số lượng người được giới thiệu ứng cử đại biểu HĐND cấp xã cho thấy cơ cấu đại biểu HĐND cấp xã hiện nay ở nhiều địa phương vẫn chưa phản ánh đúng tinh thần đại diện của cơ quan dân cử. Tỷ lệ đại biểu xuất thân từ UBND còn cao, một số nơi đưa cơ cấu Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND trong khi đại biểu khối MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội - lực lượng nắm giữ vai trò phản biện, giám sát quan trọng - lại bị thu hẹp, đa phần chỉ cơ cấu số lượng 3 đại biểu, nhiều nơi chưa cơ cấu khối đoàn thanh niên, cựu chiến binh và các hội xã hội. Nếu không điều chỉnh kịp thời, tình trạng này sẽ làm suy giảm tính độc lập của HĐND và thu hẹp không gian dân chủ trong quyết định các vấn đề của cộng đồng.

Điểm “nghẽn lớn” nhất hiện nay là sự lệch pha giữa cơ cấu bắt buộc và nguồn nhân sự đủ chuẩn. Nếu không tháo gỡ từ gốc, HĐND cấp xã khó nâng cao chất lượng đại biểu”, bà Nguyễn Thị Hoan - đại biểu HĐND xã Đức Thọ, Hà Tĩnh nhấn mạnh. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là “cơ cấu lại”, mà phải tái thiết cơ cấu theo đúng nguyên tắc đại diện - độc lập - chuyên nghiệp; đồng thời, tuân thủ chặt chẽ quy trình hướng dẫn giới thiệu nhân sự theo Nghị quyết 102, bảo đảm mọi bước hiệp thương, giới thiệu, thẩm định tiêu chuẩn đều minh bạch và thực chất. Các giải pháp vì thế cần triển khai đồng bộ hơn.

Thực tế đặt ra yêu cầu cần rà soát, kiên quyết giảm đại biểu cơ quan hành chính, tránh tình trạng “vừa đá bóng vừa thổi còi”, bảo đảm HĐND giữ được tính độc lập với UBND trong giám sát, nhất là trong bối cảnh số lượng đại biểu HĐND cấp xã ít hơn tùy thuộc quy mô dân số. Ưu tiên các đại biểu có chuyên môn sâu, kinh nghiệm quản lý và khả năng hoạch định chính sách, đặc biệt là nhân sự dự kiến làm đại biểu chuyên trách, thành viên các Ban HĐND - những người đóng vai trò then chốt trong thẩm tra, giám sát.

Mở rộng nguồn nhân sự ngoài hệ thống chính trị, nhân sĩ, trí thức tiêu biểu, hội viên nòng cốt của MTTQ, thôn, tổ dân phố, tôn giáo… giúp HĐND có thêm góc nhìn xã hội phong phú, phản ánh đúng hơi thở đời sống dân cư. Tăng trách nhiệm của cấp ủy trong chỉ đạo giới thiệu nhân sự, bảo đảm lựa chọn đúng người đủ tiêu chuẩn, đúng năng lực, phù hợp yêu cầu đại diện của từng thôn, tổ dân phố, từng cộng đồng dân cư.

Thực hiện nghiêm quy trình giới thiệu nhân sự theo Nghị quyết liên tịch 102, công khai tiêu chuẩn, hồ sơ, năng lực ứng viên; yêu cầu từng tổ chức chịu trách nhiệm về nhân sự được giới thiệu, không để tình trạng “điền đủ chỉ tiêu” mà bỏ qua chất lượng. Quy trình giới thiệu phải tôn trọng cử tri và nhân dân, lựa chọn ứng cử viên tiêu biểu, xứng đáng theo sự tín nhiệm của cử tri nơi công tác và nơi cư trú. “Chỉ cần công khai hồ sơ ứng viên, đánh giá năng lực khách quan, tránh tư duy ‘đủ chỉ tiêu là được’, chất lượng đại biểu sẽ nâng lên đáng kể. MTTQ phải cam kết đồng hành để hiệp thương đúng bản chất - vừa dân chủ, vừa chặt chẽ. Đây là yêu cầu then chốt để quá trình hiệp thương trở lại đúng vai trò thiết chế dân chủ quan trọng trong bầu cử đại biểu dân cử”, bà Lê Vân, phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai nhấn mạnh.

Xây dựng bộ máy tham mưu, quy trình vận hành hiệu lực

Theo Phó Chủ tịch HĐND phường Bắc Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh Bùi Tuấn: muốn HĐND hoạt động hiệu lực, bộ máy tham mưu phải đủ mạnh. Một hạn chế lớn hiện nay là năng lực đội ngũ tham mưu, giúp việc cho HĐND ở cấp xã chưa đáp ứng yêu cầu. Bước vào vận hành nhiệm kỳ 2021 - 2026 và chuẩn bị cho nhiệm kỳ 2026 - 2031, nhiều địa phương vẫn chưa bố trí đủ công chức chuyên môn theo quy định; thậm chí, có nơi công chức kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ, khiến HĐND gặp khó khăn trong bố trí nhân sự hỗ trợ các nhiệm vụ văn phòng, giúp việc hỗ trợ cho Thường trực HĐND và các Ban HĐND như quy định và yêu cầu của cấp trên. Khắc phục tình trạng này, các giải pháp cần triển khai theo hướng thực chất và khả thi.

Trước hết, bố trí đủ 2 công chức chuyên môn theo vị trí việc làm như hướng dẫn của Bộ Nội vụ, trực tiếp tham mưu cho Thường trực và các Ban của HĐND là yêu cầu bắt buộc để bảo đảm khối lượng công việc được xử lý đúng quy trình. Song song đó, UBND tỉnh cần chuẩn hóa vị trí việc làm cụ thể trong quyết định quy định vị trí việc làm của cán bộ, công chức cấp xã, trong mô tả nhiệm vụ cần phân công rõ từng lĩnh vực phụ trách, tránh chồng chéo hoặc kiêm nhiệm gây giảm hiệu quả. Tiếp theo, việc bồi dưỡng và tập huấn nghiệp vụ phải được thực hiện thường xuyên, tập trung vào kỹ năng lập quy, thẩm tra, giám sát, tổng hợp và phân tích chính sách - những yêu cầu đang tăng mạnh trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Chuẩn bị nhân sự HĐND cấp xã chính là phép thử năng lực lãnh đạo, điều hành và trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền cơ sở. Khi cơ cấu đại biểu được cân đối, đội ngũ tham mưu đủ mạnh, quy trình hiệp thương minh bạch và thực chất, HĐND cấp xã mới thực sự trở thành cơ quan quyền lực nhà nước đại diện cho nhân dân, hoạt động hiệu lực, chuyên nghiệp và dựa trên trí tuệ của từng đại biểu.

Hồng Hạnh

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/nhan-su-cho-hdnd-cap-xa-nhiem-ky-2026-2031-bai-cuoi-phep-thu-nang-luc-trach-nhiem-cua-cap-uy-chinh-quyen-co-so-10403270.html