Nhận thức về lao động đang thay đổi

2 giờ trướcBài gốc

Thời gian làm việc ngày càng linh hoạt hơn.

Tái định nghĩa thị trường

Do đại dịch Covid-19, năm 2020 trở thành bước ngoặt của thị trường lao động toàn cầu khi hàng triệu người buộc phải làm việc tại nhà. Điều này khiến mô hình làm việc từ xa nhanh chóng phổ biến và thay đổi nhận thức rằng công việc không nhất thiết phải gắn với văn phòng hay giờ làm cố định. Báo cáo của Cơ quan Kiểm toán Chính phủ Mỹ (GAO) cho thấy, nếu được tổ chức tốt, làm việc từ xa có thể giảm 33% tỷ lệ nghỉ việc tự nguyện, giúp nhân viên tiết kiệm khoảng 55 phút di chuyển mỗi ngày và tăng năng suất khoảng 12% ở các công việc có chỉ số đánh giá rõ ràng.

Theo nghiên cứu của Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia Mỹ (NBER), khi làm việc từ xa trở nên phổ biến, tỷ lệ việc làm toàn thời gian của người khuyết tật tăng trung bình 12%, riêng trong lĩnh vực công nghệ máy tính tăng tới 40%. Tuy nhiên, sau gần 5 năm, nhiều doanh nghiệp lớn như Amazon, JPMorgan Chase, Dell hay Goldman Sachs đã yêu cầu nhân viên quay lại làm việc trực tiếp toàn thời gian.

Tại châu Âu, xu hướng đưa nhân viên quay lại văn phòng cũng gia tăng. Tập đoàn ô tô Stellantis, chủ sở hữu các thương hiệu như Jeep, Fiat, Peugeot, đang lên kế hoạch yêu cầu hàng chục nghìn nhân viên trở lại làm việc trực tiếp, dù trước đó nhiều người chỉ đến văn phòng trung bình 1,5 ngày mỗi tuần theo mô hình kết hợp. Kế hoạch này vấp phải phản đối mạnh khi hơn 90% nhân viên tham gia khảo sát của Liên đoàn quản lý và cán bộ Pháp phản đối việc quay lại toàn thời gian. Ông Laurent Oechsel – Đại diện công đoàn cho rằng, đây là “sự đảo ngược đột ngột làm suy yếu 10 năm chính sách linh hoạt của công ty” và tạo ra “bầu không khí lo ngại” trong nội bộ.

Mô hình làm việc linh hoạt cũng đặt ra những vấn đề mới về giới. Theo Cục Thống kê lao động Mỹ (BLS), tỷ lệ nam giới làm việc tại nhà giảm từ 34% năm 2023 xuống 29% năm 2024, trong khi ở nữ giới vẫn giữ ở mức 36%. Nghiên cứu của Viện Brookings cho thấy, tỷ lệ phụ nữ trong độ tuổi lao động chính tham gia lực lượng lao động tại Mỹ đạt 77,7% vào năm 2025, gần mức cao nhất trong lịch sử, cho thấy làm việc linh hoạt giúp nhiều phụ nữ duy trì sự nghiệp nhưng cũng làm dấy lên lo ngại về “thiên vị khoảng cách” đối với nhân viên làm việc từ xa.

Trong khi nhiều người mong muốn làm việc linh hoạt và giảm áp lực, một số ngành lại đi theo hướng ngược lại. Báo Le Monde (Pháp) cho biết, nhiều start-up công nghệ tại nước này đang xuất hiện văn hóa làm việc “996”, tức làm từ 9 giờ sáng đến 9 giờ tối, 6 ngày mỗi tuần, tương đương khoảng 72 giờ mỗi tuần, trong khi luật lao động của Pháp chỉ quy định 35 giờ làm việc mỗi tuần. Áp lực cạnh tranh công nghệ toàn cầu, yêu cầu tăng trưởng từ các quỹ đầu tư và văn hóa khởi nghiệp khiến không ít người trẻ chấp nhận làm việc cường độ cao để đổi lấy cơ hội thành công.

Từ tranh cãi đến thích nghi

Trước những thay đổi nhanh của thị trường lao động, nhiều quốc gia và doanh nghiệp đang thử nghiệm các mô hình làm việc mới, chuyển từ quản lý theo thời gian sang đánh giá theo kết quả. Tại Úc, mô hình chia nhỏ thời gian làm việc cho phép người lao động linh hoạt sắp xếp các khung giờ làm trong ngày, giúp giảm căng thẳng và hạn chế kiệt sức, nhưng cũng đòi hỏi doanh nghiệp xây dựng quy trình phối hợp rõ ràng.

Cùng với đó, nhiều tổ chức đang xây dựng văn hóa làm việc linh hoạt lâu dài. Theo khuyến nghị của GAO, doanh nghiệp nên công khai chính sách làm việc linh hoạt ngay từ khâu tuyển dụng, đầu tư hạ tầng công nghệ và đảm bảo chế độ lương thưởng công bằng giữa nhân viên làm việc trực tuyến và tại văn phòng. Đồng thời, các chương trình hỗ trợ sức khỏe tinh thần, cố vấn nghề nghiệp và bảo mật công nghệ cũng cần được tăng cường để duy trì môi trường làm việc ổn định.

Một hướng đi khác là tái đào tạo lực lượng lao động để thích ứng với sự phát triển nhanh của công nghệ và trí tuệ nhân tạo. Nhiều doanh nghiệp tại Ấn Độ đang tăng đầu tư vào các chương trình đào tạo kỹ năng số, phân tích dữ liệu và kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm. Các chuyên gia cho rằng trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh, kỹ năng nghề nghiệp có thể lỗi thời chỉ sau vài năm, vì vậy học tập suốt đời đang trở thành yếu tố quan trọng giúp người lao động duy trì khả năng cạnh tranh trên thị trường việc làm.

Một số quốc gia và doanh nghiệp cũng thử nghiệm giảm thời gian làm việc để cải thiện chất lượng cuộc sống. Công ty bảo hiểm Medibank (Úc) đã thử nghiệm tuần làm việc 4 ngày với khoảng 550 trong tổng số 3.500 nhân viên, cho phép họ làm ít ngày hơn nhưng vẫn giữ nguyên lương. Kết quả ban đầu cho thấy sức khỏe và mức độ hài lòng của nhân viên tăng lên. Tương tự, hãng kiểm toán Grant Thornton áp dụng mô hình “9 ngày làm việc trong 2 tuần” cho toàn bộ 1.500 nhân viên từ năm 2024 và ghi nhận tỷ lệ nghỉ việc cùng số ngày nghỉ bệnh giảm đáng kể.

Theo bà Debbie Bailey - Đồng Giám đốc điều hành Tổ chức toàn cầu tuần làm việc 4 ngày, cuộc tranh luận về giảm giờ làm đang trở nên thực tế hơn. Bà cho biết: “Ý tưởng này chưa hề biến mất, mà đang được thảo luận theo cách thực tế và chín chắn hơn”.

Tóm lại, không có một mô hình làm việc chung cho mọi quốc gia hay doanh nghiệp, nhưng xu hướng rõ ràng là hướng tới sự linh hoạt hơn, đặt hiệu quả công việc và chất lượng cuộc sống của người lao động lên hàng đầu.

Hồng Nhung

Nguồn Đại Đoàn Kết : https://daidoanket.vn/nhan-thuc-ve-lao-dong-dang-thay-doi.html