Nhân viên trường học chịu áp lực lớn, phụ cấp thấp

6 giờ trướcBài gốc

Nhân viên trường học chịu áp lực lớn nhưng phụ cấp ít - Ảnh: Nguyễn Hiền

Chưa đảm bảo công bằng

Dự thảo nghị định về phụ cấp trong ngành giáo dục do Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) trình thẩm định đang bộc lộ nhiều bất cập, khi mức ưu đãi bị cho là chưa bảo đảm công bằng giữa giáo viên và nhân viên trường học, cũng như chưa phản ánh đúng đặc thù, khó khăn của từng vùng miền. Thực tế này đang làm dấy lên nhiều ý kiến kiến nghị cần điều chỉnh chính sách theo hướng hợp lý, thuyết phục hơn.

Hơn 30 năm công tác trong ngành giáo dục, bà Nguyễn Thị Lan, kế toán một trường THCS tại Ninh Bình, cho biết mức lương thực lĩnh hiện nay của bà chỉ hơn 9,1 triệu đồng mỗi tháng, dù phải đảm nhiệm khối lượng công việc lớn, áp lực cao và tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý. "Tôi vào ngành từ 1995, đến nay sau khi trừ bảo hiểm, lương thực lĩnh chỉ còn 9.128.000 đồng/tháng". Phụ cấp trách nhiệm hiện chỉ ở mức 0,1 lương cơ sở, tương đương 234.000 đồng/tháng. Sau 30 năm công tác, hệ số lương của bà mới đạt 4,27 và không có bất kỳ phụ cấp ưu đãi ngành nào.

"Giáo viên là cánh tay phải, chúng tôi là cánh tay trái của hoạt động giảng dạy. Nếu thiếu nhân viên thiết bị, đặc biệt với chương trình giáo dục phổ thông mới, việc dạy học gắn với thực hành rất khó triển khai. Trong khi đó, giáo viên được hưởng nhiều loại phụ cấp và hỗ trợ khác nhau. Có giáo viên thu nhập 27 - 28 triệu đồng mỗi tháng vẫn nói là khó sống. Vậy nhân viên trường học với mức lương vài triệu đồng thì xoay xở thế nào?"

Bà Nguyễn Thị Thanh Thủy, nhân viên thiết bị thí nghiệm tại một trường THCS ở Hà Nội

Thực trạng tương tự cũng diễn ra với nhân viên thiết bị trường học. Bà Nguyễn Thị Thanh Thủy, nhân viên thiết bị thí nghiệm tại một trường THCS trên địa bàn Ba Vì cũ (Hà Nội), cho biết sau 27 năm công tác, thu nhập hiện nay của bà chỉ khoảng 8,12 triệu đồng/tháng, đã bao gồm phụ cấp độc hại. "Chúng tôi làm việc trực tiếp tại phòng bộ môn, phòng thực hành, phòng thí nghiệm hóa - sinh. Chỉ cần sơ suất trong khâu chuẩn bị thiết bị cho giáo viên là có thể xảy ra tai nạn lao động", bà Thủy chia sẻ.

Theo bà Thủy, suốt nhiều năm nhân viên thiết bị không được hưởng phụ cấp nghề. Mãi đến tháng 6/2025 mới được chi trả phụ cấp độc hại hệ số 0,2, tương đương 468.000 đồng mỗi tháng. Ngoài khoản này, họ không có phụ cấp thâm niên hay phụ cấp ưu đãi nghề, dù công việc gắn liền với điện, hóa chất, dụng cụ thí nghiệm và tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn.

"Kế toán trường học hiện gần như "ôm trọn" toàn bộ công việc tài chính - hành chính của nhà trường, từ lập kế hoạch thu, theo dõi, thu không dùng tiền mặt, quản lý ngân hàng, bảo hiểm, tài sản, thuế, hóa đơn, kho bạc đến cập nhật hàng loạt văn bản pháp luật. Chỉ cần sai sót trong chi trả chế độ hay hóa đơn, kế toán là người chịu trách nhiệm chính, có thể bị đền tiền, xử phạt hành chính từ 2 đến 40 triệu đồng, nặng hơn là bị truy tố trách nhiệm hình sự, trong khi phụ cấp chỉ hơn 200.000 đồng/ tháng."

Bà Nguyễn Thị Lan, kế toán trường THCS tại Ninh Bình

Bà Nguyễn Thị Lan phân tích, trong khi nhân viên kế toán trong ngành y, công an, quân đội… đều được hưởng một phần phụ cấp ưu đãi ngành, thì kế toán trường học không được hưởng bất kỳ chế độ ưu đãi nào của ngành giáo dục, kể cả phụ cấp công vụ 25% như công chức kế toán. Hay như các ngành thanh tra, kiểm toán … có tính chất công việc tương đồng như nghề kế toán nhưng họ cũng được hưởng phụ cấp trách nhiệm theo nghề, nhưng riêng với nghề kế toán thì lại chỉ hưởng phụ cấp trách nhiệm. Phụ cấp này không tương xứng với tính chất công việc, mức độ trách nhiệm cũng như rủi ro của nghề kế toán. Theo nữ kế toán, nếu không có sự điều chỉnh về chính sách tiền lương, phụ cấp và vị trí việc làm, thì thế hệ sau sẽ không còn ai muốn gắn bó với công việc này nữa. Từ thực tế trên, nhiều nhân viên trường học mong muốn được hưởng phụ cấp nghề xứng đáng, tương tự các nhóm ngành khác. Họ đề xuất, từ ngày 1/1/2026, áp dụng phụ cấp tối thiểu 30%, theo vùng miền cụ thể: Vùng đồng bằng, thành thị: 30%; Vùng sâu, vùng xa, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng đặc biệt khó khăn: 50%. Lộ trình năm 2030: Nâng mức phụ cấp tối thiểu theo vùng miền lên từ 50% đến 70%.

Khoảng cách ngày càng lớn

Hiện nay, Bộ GD&ĐT đề xuất mức 20%, nhưng với lương cơ bản thấp thì thu nhập của nhân viên trường học chỉ tăng hơn 1 triệu đồng, không đủ để cải thiện đời sống. Họ mong mức tối thiểu phải là 30%. Bởi với họ, phụ cấp không chỉ mang ý nghĩa vật chất mà còn là sự ghi nhận, giúp nhân viên trường học có thêm động lực gắn bó với nghề. Thực tế cho thấy sự chênh lệch lớn giữa thu nhập của giáo viên và nhân viên trường học. Giáo viên đa phần đã được thăng hạng và được xếp ở các bảng lương cao, từ A0 (hệ số 2,1) đến A2 (4,4), trong khi phần lớn nhân viên trường học chưa được thăng hạng và hưởng bảng lương loại B hoặc A1, với hệ số từ 1,86 đến 2,34. Hệ quả là không ít nhân viên công tác cả đời nhưng mức lương chỉ tiệm cận lương khởi điểm của giáo viên.

Đội ngũ nhân viên trường học là lực lượng bảo đảm hoạt động thường nhật của các cơ sở giáo dục - ẢNH: NGUYỄN HIỀN

Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết 248/2025/QH15 của Quốc hội đều xác định phụ cấp đối với nhân viên trường học tối thiểu là 30%. Nhiều đại biểu Quốc hội và Bộ Dân tộc và Tôn giáo cũng đề xuất áp dụng ngay mức này từ ngày 1/1/2026, nhằm bù đắp thực tế nhiều năm nhóm nhân viên trường học gần như không có phụ cấp ưu đãi đặc thù. Tuy nhiên, trong dự thảo Nghị định trình Bộ Tư pháp thẩm định, Bộ GD&ĐT chưa đề xuất áp dụng ngay mức phụ cấp 30%, với lý do áp lực ngân sách. Lập luận này bị cho là thiếu thuyết phục, khi theo chính số liệu của Bộ, phụ cấp 20% cho nhân viên chỉ làm tăng chi ngân sách khoảng 158 tỷ đồng/tháng, trong khi việc tăng thêm 15% phụ cấp cho giáo viên khiến ngân sách tăng tới khoảng 1.447 tỷ đồng/tháng.

Sự chênh lệch này đặt ra vấn đề về tính nhất quán và công bằng trong phân bổ nguồn lực, nhất là khi Bộ Nội vụ từng không đồng tình với việc mở rộng phụ cấp đặc thù cho giáo viên do chưa đủ cơ sở thuyết phục. Trong cùng một đơn vị sự nghiệp công lập nhưng tồn tại nhiều bất cập. Kế toán trường học là người quản lý toàn bộ ngân sách, tài sản công, các khoản thu chi, tiền lương, bảo hiểm và chịu trách nhiệm pháp lý rất cao, thậm chí có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu xảy ra sai phạm. Tuy vậy, phụ cấp trách nhiệm theo Thông tư 04/2018/TT-BNV hiện chỉ ở mức 0,1 - 0,2 so với lương cơ sở, tương đương vài trăm nghìn đồng mỗi tháng.

Trong khi đó, nhiều vị trí có mức độ rủi ro và trách nhiệm thấp hơn lại được hưởng phụ cấp ưu đãi hoặc phụ cấp trách nhiệm cao hơn. Thực trạng này đang tạo tâm lý chán nản, thậm chí dẫn tới tình trạng rời bỏ khu vực công, đặc biệt trong bối cảnh sáp nhập đơn vị hành chính và trường học. Liên quan đến vấn đề này, đại diện Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục cho biết từng đề xuất nâng phụ cấp lên 30%, song việc điều chỉnh cần thực hiện theo lộ trình, nên trước mắt chỉ áp dụng mức 20%.

Hà Phương

Nguồn Phụ Nữ VN : https://phunuvietnam.vn/nhan-vien-truong-hoc-chiu-ap-luc-lon-phu-cap-thap-238260227183351558.htm