Nhật Bản chưa có lời giải dài hạn cho bài toán xử lý chất thải hạt nhân

11 giờ trướcBài gốc

Đảo Minamitorishima, Nhật Bản. Ảnh: Getty Images

Theo báo Bưu điện Hoa Nam buổi sáng (SCMP) ngày 30/3, đề xuất khảo sát tính khả thi đối với đảo Minamitorishima, một đảo san hô nhỏ nằm cách Tokyo khoảng 1.900 km về phía Đông Nam, đã được trình lên chính quyền địa phương Ogasawara trong tháng này. Đây là một phần trong nỗ lực của Tokyo nhằm tìm địa điểm lưu trữ lâu dài cho khoảng 2.500 thùng chất thải phóng xạ cấp cao hiện đang được lưu giữ tại các cơ sở ở Aomori và Ibaraki.

Minamitorishima có diện tích chỉ khoảng 1,5 km², không có dân cư thường trú, ngoài lực lượng quân sự và một số nhân viên kỹ thuật. Theo Giáo sư Kazuto Suzuki của Đại học Tokyo, đây là lợi thế lớn với chính phủ vì không cần đạt được sự đồng thuận của cộng đồng dân cư, yếu tố từng khiến nhiều dự án trước đây thất bại.

Giáo sư Suzuki cho rằng hòn đảo đã có sẵn hạ tầng cơ bản như đường băng và cảng, đồng thời có thể gắn với các dự án năng lượng và khai thác đất hiếm dưới đáy biển. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận không có địa điểm nào tại Nhật Bản là hoàn hảo cho việc lưu trữ chất thải hạt nhân trong thời gian lên tới 100.000 năm.

Trong khi đó, các tổ chức phản đối hạt nhân tại Nhật Bản cảnh báo đề xuất này tiềm ẩn nhiều rủi ro, cho rằng dữ liệu địa chất về khu vực còn hạn chế, trong khi đảo có nguy cơ đối mặt với nước biển dâng, bão mạnh và sóng thần.

Minamitorishima thực chất là một núi lửa chìm với cấu trúc đá vôi xốp, làm dấy lên nghi ngại về khả năng xây dựng kho chứa sâu dưới lòng đất đủ an toàn. Ngoài ra, chi phí vận chuyển chất thải ra đảo xa cũng được dự báo rất lớn.

Tổ chức này cũng chỉ trích cách tiếp cận của chính phủ khi lựa chọn một địa điểm không có dân cư nhằm “lách” yêu cầu về sự đồng thuận xã hội, cho rằng điều này làm suy giảm sự quan tâm của công chúng đối với vấn đề chất thải hạt nhân.

Lo ngại không chỉ giới hạn trong nước. Tại Guam (Mỹ), Thượng nghị sĩ William Parkinson đã gửi thư yêu cầu phía Nhật Bản làm rõ kế hoạch. Ông nhấn mạnh rằng chất thải phóng xạ cấp cao cần được cô lập địa chất trong thời gian cực dài và có thể gây tử vong nếu tiếp xúc trực tiếp trong thời gian ngắn.

Nghị sĩ Parkinson cho rằng đây không phải vấn đề thương mại thông thường mà liên quan đến việc xử lý, vận chuyển và chôn lấp một trong những loại chất thải nguy hiểm nhất do con người tạo ra, đòi hỏi minh bạch và phối hợp quốc tế chặt chẽ.

Song song với phương án Minamitorishima, Nhật Bản vẫn đang khảo sát các địa điểm khác. Từ năm 2020, Tổ chức Quản lý Chất thải Phóng xạ Nhật Bản đã tiến hành nghiên cứu địa chất tại thị trấn Sutsu, thuộc Hokkaido. Dự án này đi kèm các khoản trợ cấp lên tới 9 tỷ yên, nhưng vẫn chưa nhận được sự chấp thuận cuối cùng từ người dân địa phương.

Theo nhà hoạt động môi trường Aileen Mioko Smith tại Kyoto, đề xuất Minamitorishima chỉ mang tính biểu tượng nhiều hơn là giải pháp thực chất. Bà cho rằng vị trí địa lý của hòn đảo không tối ưu, đồng thời cảnh báo bất kỳ sự rò rỉ nào cũng có thể gây ô nhiễm diện rộng tại Thái Bình Dương.

Trong bối cảnh hạn chót năm 2045 đang đến gần, thời điểm Nhật Bản phải di dời lượng chất thải đã xử lý từ tỉnh Aomori, áp lực tìm kiếm một địa điểm lưu trữ vĩnh viễn ngày càng gia tăng. Tuy nhiên, tranh cãi xung quanh Minamitorishima cho thấy bài toán chất thải hạt nhân của Nhật Bản vẫn chưa có lời giải rõ ràng, cả về kỹ thuật lẫn sự đồng thuận xã hội.

Hải Trần/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/the-gioi/nhat-ban-chua-co-loi-giai-dai-han-cho-bai-toan-xu-ly-chat-thai-hat-nhan-20260330110710826.htm