Theo tờ Nikkei Asia, Nhật Bản đang xem xét đề xuất siết chặt các yêu cầu về thu nhập để được cấp giấy phép cư trú vĩnh viễn, một phần trong các biện pháp mà Thủ tướng Sanae Takaichi đang cân nhắc để kiềm chế số lượng người nước ngoài sinh sống tại nước này đang tăng nhanh chóng trong bối cảnh áp lực từ các bên khác.
Ở Nhật Bản hiện có 940.000 người có tư cách thường trú, chiếm 20% tổng số cư dân nước ngoài. Thời gian lưu trú của họ không giới hạn và không có bất kỳ hạn chế nào về việc làm.
Các yêu cầu chính bao gồm: lý lịch tốt, đủ tài sản và kỹ năng để tự nuôi sống bản thân, và phù hợp với lợi ích của Nhật Bản. Về nguyên tắc, những người đã sống ở Nhật Bản từ 10 năm trở lên đều đủ điều kiện.
Ngoài mức thu nhập trung bình khoảng 3 triệu yên (18.800 USD) mỗi năm, không có yêu cầu cụ thể nào về thu nhập để xác định xem một người có thể tự nuôi sống bản thân hay không. Hiện có đề xuất siết chặt các yêu cầu này và quyết định cuối cùng có thể được đưa ra vào năm tài chính 2026.
Trước đây, người nước ngoài cư trú dài hạn tại Nhật Bản bằng cách nộp đơn gia hạn visa lao động ba năm. Từ tháng 4/2027, quy định này sẽ được thay đổi, chỉ áp dụng với những người có visa năm năm.
Các cuộc thảo luận nhằm siết chặt hơn nữa các yêu cầu đang được thúc đẩy bởi áp lực từ cả đảng cầm quyền và đảng đối lập.
Đảng Dân chủ Tự do của Takaichi và Đảng Bảo thủ Nhật Bản đã nhất trí thành lập một diễn đàn thảo luận về chính sách đối ngoại nhằm mục đích đảm bảo sự chấp thuận dự luật ngân sách năm tài chính 2026 tại Thượng viện, nơi liên minh cầm quyền không chiếm đa số.
Thỏa thuận thành lập chính phủ liên minh giữa đảng LDP và đảng Đổi mới Nhật Bản nêu rõ "một chiến lược dân số xác định các mục tiêu về số lượng và các chính sách cơ bản liên quan đến việc tiếp nhận người nước ngoài sẽ được xây dựng vào năm tài chính 2026". Vào tháng Giêng, đảng Đổi mới Nhật Bản đã đề xuất với ông Takaichi rằng tỷ lệ người nước ngoài tại Nhật Bản nên được giới hạn ở mức tối đa.
Hiện loại visa duy nhất có giới hạn số lượng là visa "lao động lành nghề chuyên biệt", nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động tại nơi làm việc.
Hệ thống mới sẽ thay thế chương trình đào tạo thực tập sinh kỹ thuật của Nhật Bản từ năm tài chính 2027 và cũng sẽ có giới hạn. Giới hạn kết hợp cho chương trình mới này và chương trình lao động lành nghề chuyên biệt sẽ là 1,23 triệu người - con số được tính toán dựa trên số lượng lao động cần thiết.
Việc hạn chế số lượng người có trình độ chuyên môn cao, chẳng hạn như phiên dịch viên và kỹ sư, hoặc những người thường trú đã định cư tại Nhật Bản, sẽ tác động đáng kể đến xã hội và nền kinh tế.
"Việc siết chặt các yêu cầu đối với từng loại visa sẽ làm chậm lại tốc độ tăng trưởng số lượng người xin visa", một quan chức cấp cao của Cơ quan Dịch vụ Di trú cho biết.
"Trước tiên, chúng ta phải liên tục nỗ lực tối ưu hóa các yêu cầu nhập cảnh," một nguồn tin khác từ ISA cho biết. "Sau đó, các cuộc thảo luận về quy định nhằm hạn chế tỷ lệ người nước ngoài trên đầu người nên được tiến hành."
Theo ISA, tính đến cuối năm 2025, Nhật Bản có 4,12 triệu cư dân nước ngoài, chiếm 3,3% tổng dân số. Viện Nghiên cứu Dân số và An sinh Xã hội Quốc gia dự báo vào năm 2023, con số này sẽ lên tới 9,38 triệu vào năm 2070, tức là hơn 10%.
Trong một đề xuất chính sách năm 2025, Đảng Đổi mới Nhật Bản cảnh báo "nếu tỷ lệ người nước ngoài vượt quá 10%, nhiều vấn đề xã hội sẽ nảy sinh ở các cộng đồng địa phương." Đảng cực hữu Sanseito đề xuất giới hạn tỷ lệ người nước ngoài ở mức "5% dân số Nhật Bản ở cấp thành phố."
(Theo Nikkei Asia)
Như Quỳnh