Nhật Bản: Khi chính quyền địa phương 'học cách lắng nghe' cộng đồng người nước ngoài

4 giờ trướcBài gốc

Một em nhỏ gốc nước ngoài đọc sách tiếng Nhật trong lớp học hỗ trợ ngôn ngữ dành cho học sinh quốc tế tại Tokyo, ngày 28-1-2026. Ảnh: Kyodo

Nhật Bản đang từng bước điều chỉnh để thích ứng với một thực tế xã hội mới, khi số lượng người nước ngoài sinh sống và làm việc tại quốc gia này tăng nhanh chưa từng có.

Theo khảo sát của Kyodo News, khoảng 3/4 chính quyền cấp tỉnh đã đưa vào dự thảo ngân sách năm tài khóa mới các khoản chi nhằm triển khai hoặc mở rộng những chương trình thúc đẩy sự chung sống hài hòa giữa người dân địa phương và cư dân nước ngoài.

Động thái này phản ánh áp lực ngày càng lớn mà Nhật Bản đang phải đối mặt trong bối cảnh dân số già hóa nhanh và lực lượng lao động suy giảm. Việc thu hút lao động nước ngoài trở thành giải pháp tất yếu, nhưng đồng thời cũng đặt ra những thách thức mới trong đời sống xã hội thường nhật.

Không phải những xung đột lớn, mà chính các khác biệt nhỏ trong sinh hoạt như phân loại rác, giữ trật tự khu dân cư hay ứng xử nơi công cộng lại dễ trở thành nguồn cơn của hiểu lầm và căng thẳng.

Khảo sát tiến hành từ tháng 2 đến đầu tháng 3 trên toàn bộ 47 tỉnh của Nhật Bản đã cho thấy xu hướng chuyển biến rõ rệt trong cách tiếp cận của chính quyền địa phương.

Một số nơi không chỉ dừng lại ở việc ban hành quy định, mà đã chủ động tìm cách kết nối với cộng đồng người nước ngoài.

Tại tỉnh Ibaraki, khu vực có số lượng lao động nước ngoài đứng thứ 10 cả nước, chính quyền điều nhân viên đến tận các địa điểm người nước ngoài thường lui tới để trực tiếp trao đổi, vận động tuân thủ quy định về môi trường và sinh hoạt.

Trong khi đó, các địa phương như Kochi hay Kagoshima xây dựng các bộ hướng dẫn đời sống bằng nhiều ngôn ngữ, còn nhiều nơi khác đẩy mạnh các chương trình giao lưu văn hóa.

Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận này cho thấy sự thay đổi từ tư duy “yêu cầu thích nghi” sang “tăng cường hiểu biết lẫn nhau”.

Theo các chuyên gia, nguyên nhân sâu xa của những va chạm không nằm ở khác biệt văn hóa, mà ở sự thiếu tương tác giữa các cộng đồng.

Giáo sư Masami Wakayama, chuyên gia về chính sách đa văn hóa địa phương, cho rằng việc mở rộng cơ hội giao lưu là chìa khóa để giảm thiểu khoảng cách.

Theo ông, nguyên tắc của một xã hội đa văn hóa không phải là xóa bỏ khác biệt, mà là thừa nhận và tôn trọng, đồng thời vẫn duy trì những quy tắc chung cần thiết cho đời sống cộng đồng.

Theo số liệu chính phủ Nhật Bản, năm 2025, số người nước ngoài cư trú tại Nhật Bản đã đạt mức kỷ lục 4,13 triệu người, lần đầu tiên vượt mốc 4 triệu. Con số này không chỉ phản ánh sự thay đổi về cơ cấu dân số, mà còn đặt ra một bài toán dài hạn về quản trị xã hội.

Trong bối cảnh đó, những chính sách ở cấp địa phương hiện nay có thể được xem như bước thử nghiệm quan trọng, khi Nhật Bản tìm cách cân bằng giữa việc duy trì bản sắc xã hội truyền thống và thích ứng với một tương lai đa dạng hơn.

Quá trình này cho thấy, thách thức lớn nhất không chỉ nằm ở việc thu hút lao động, mà ở cách một xã hội vốn quen với tính đồng nhất học cách chung sống với sự khác biệt ngày càng rõ nét.

Đỗ Hương

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/nhat-ban-khi-chinh-quyen-dia-phuong-hoc-cach-lang-nghe-cong-dong-nguoi-nuoc-ngoai-742934.html