Động thái nới lỏng chính sách này mở ra cơ hội lớn cho các nhà sản xuất thiết bị bán dẫn đời cũ, vốn có quy mô vừa và nhỏ trong nước, đồng thời củng cố vững chắc an ninh kinh tế quốc gia trước những biến động phức tạp của chuỗi cung ứng toàn cầu.
Nhật Bản muốn tận dụng thế mạnh sản xuất thiết bị bán dẫn đời cũ.
Xóa bỏ rào cản đầu tư đối với doanh nghiệp thiết bị bán dẫn đời cũ
Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản dự kiến sẽ tiến hành sửa đổi các yêu cầu trợ cấp vào tháng 5 tới đây. Mục tiêu chính của cơ quan quản lý là mang lại sự hỗ trợ thiết thực cho các nhà sản xuất những mặt hàng quan trọng như chất bán dẫn analog và bộ vi điều khiển. Các linh kiện này đảm nhận nhiệm vụ cốt lõi là chuyển đổi áp suất, nhiệt độ cùng nhiều dạng thông tin vật lý khác thành tín hiệu kỹ thuật số để máy móc có thể hiểu và xử lý.
Dù không phải là những con chip hiện đại nhất, các thành phần thế hệ trước này lại được sử dụng vô cùng rộng rãi trong hàng loạt sản phẩm hoàn thiện, bao gồm ngành công nghiệp ô tô và hệ thống máy công cụ phức tạp. Trong nhiều trường hợp cụ thể, chúng được thiết kế tùy chỉnh độc quyền cho các ứng dụng riêng biệt và hoàn toàn không thể thay thế bằng sản phẩm tương tự của các công ty khác. Bất kỳ sự gián đoạn nguồn cung nào cũng có thể tác động cực kỳ nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất trong nước.
Tình trạng thiếu hụt chip trên quy mô toàn cầu bắt đầu diễn ra vào năm 2021 - năm mà hoạt động kinh tế bắt đầu phục hồi mạnh mẽ sau những gián đoạn kéo dài do dịch bệnh, đã để lại một bài học sâu sắc. Khủng hoảng nguồn cung buộc các nhà sản xuất nội địa hàng đầu như Toyota Motor phải nhiều lần đình chỉ hoặc điều chỉnh lại kế hoạch sản xuất tại các nhà máy. Sự cố này cho thấy việc phụ thuộc quá nhiều vào các nhà sản xuất chip nước ngoài có thể đe dọa trực tiếp đến an ninh kinh tế quốc gia. Do đó, việc quyết định mở rộng các khoản trợ cấp nhằm mục đích khuyến khích các nhà sản xuất quy mô vừa và nhỏ trong nước mạnh dạn tham gia vào thị trường đầy tiềm năng này.
Để có thể tiếp cận được nguồn vốn hỗ trợ, điều kiện dành cho các doanh nghiệp sẽ bao gồm việc tăng năng lực sản xuất trong nước lên hơn 30% hoặc tiến hành chuyển hơn 30% quy trình hiện đang đặt ở nước ngoài về lại lãnh thổ Nhật Bản. Các đơn vị sau khi nhận trợ cấp được yêu cầu phải có trách nhiệm tăng cường nguồn cung trong nước nếu tình hình thị trường trở nên khan hiếm. Cùng với đó, chính phủ cũng sẽ tiến hành những bước xác minh nghiêm ngặt xem các công ty có đang thực hiện triệt để các biện pháp nhằm ngăn chặn tình trạng rò rỉ công nghệ quan trọng ra bên ngoài hay không.
Đến nay, Nhật Bản đã phê duyệt cấp các khoản trợ cấp cho 28 sáng kiến liên quan đến chất bán dẫn. Tuy nhiên, ngưỡng yêu cầu vốn đầu tư lên tới 30 tỉ yen, tương đương khoảng 190 triệu USD, từ lâu đã trở thành một rào cản quá cao đối với các nhà sản xuất chip thế hệ trước có quy mô nhỏ. Sự bất cập này càng lộ rõ khi theo quy định hiện hành, các nhà sản xuất thiết bị phục vụ quá trình làm chất bán dẫn, nhà cung cấp vật liệu và linh kiện phụ trợ đã có thể đủ điều kiện nhận trợ cấp ngay cả khi họ có mức đầu tư dưới 30 tỉ yen. Việc xóa bỏ rào cản này sẽ tạo ra sự công bằng và khuyến khích toàn diện hệ sinh thái.
Tầm nhìn chiến lược dài hạn cho ngành công nghiệp
Theo một đạo luật được ban hành vào tháng 5 năm 2022, chính phủ Nhật Bản đã chính thức xác định chất bán dẫn là một sản phẩm vô cùng quan trọng đòi hỏi nguồn cung cấp ổn định ở trong nước. Cơ quan quản lý đã và đang làm việc liên tục để củng cố sức mạnh của toàn bộ chuỗi cung ứng.
Hơn thế nữa, chính phủ của Thủ tướng Sanae Takaichi đã định vị lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và chất bán dẫn là một trong 17 lĩnh vực chiến lược cốt lõi nằm trong định hướng tăng trưởng quốc gia. Cơ quan chức năng đã đặt ra mục tiêu vô cùng tham vọng là nâng tổng doanh số bán các thiết bị chất bán dẫn được sản xuất trong nước lên mức 40 nghìn tỉ yen vào năm 2040.
Để hiện thực hóa tầm nhìn này, Bộ Công nghiệp đã không ngần ngại cung cấp những khoản hỗ trợ tài chính khổng lồ cho hoạt động nghiên cứu, phát triển công nghệ mới và đầu tư vốn vào chip logic cũng như các loại chip tiên tiến khác. Một con số ấn tượng là khoảng 1,2 nghìn tỉ yen tiền trợ cấp đã được trao cho Tập đoàn Sản xuất Chất bán dẫn Đài Loan để xây dựng và vận hành các cơ sở sản xuất tại tỉnh Kumamoto.
Cùng với nỗ lực thu hút vốn ngoại, nguồn hỗ trợ lũy kế của chính phủ dành cho nhà sản xuất nội địa Rapidus đã chạm mốc khoảng 2,3 nghìn tỉ yen. Doanh nghiệp này đang gánh vác sứ mệnh và đặt mục tiêu sản xuất hàng loạt các loại chip công nghệ cao tiên tiến nhất vào năm tài chính 2027.
Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ trí tuệ nhân tạo vật lý, bao gồm các loại robot thông minh và phương tiện tự hành được điều khiển bằng thuật toán, đang mở rộng đáng kể các ứng dụng cho chất bán dẫn trong lĩnh vực sản xuất ô tô, chế tạo robot và tự động hóa nhà máy. Sự dịch chuyển công nghệ này làm tăng tầm quan trọng của các loại chip truyền thống như cảm biến và vi điều khiển trong hệ sinh thái kỹ thuật số.
Động thái nới lỏng chính sách đầu tư mới nhất từ Tokyo tập trung giải quyết bài toán năng lực sản xuất cơ bản, đảm bảo nền tảng công nghiệp cốt lõi luôn được vận hành trơn tru. Nhờ sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ các cấp quản lý, chuỗi cung ứng linh kiện thiết yếu tại Nhật Bản sẽ trở nên kiên cố hơn, sẵn sàng đương đầu với mọi thách thức từ nền kinh tế thế giới.
Bùi Tú