Nhật Bản ôm tham vọng lấy lại ngôi bá chủ ngành công nghiệp bán dẫn

3 giờ trướcBài gốc

Nữ thủ tướng Nhật Sanae Takaichi muốn đẩy mạnh phát triển công nghiệp bán dẫn

Việc chính phủ quyết định bơm thêm 250 tỉ yen (khoảng 1,6 tỉ USD) vào Rapidus Corp. đánh dấu một bước ngoặt chiến lược, biến công ty khởi nghiệp được nhà nước hậu thuẫn này thành mũi nhọn tấn công trực diện vào những đế chế công nghệ khổng lồ. Khoản tài trợ mới nhất này nhắm thẳng đến tham vọng thương mại hóa dòng chip logic siêu nhỏ 2 nanomet, kỳ vọng sẽ phá vỡ thế độc tôn của Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. (TSMC) trên thị trường gia công silicon cao cấp.

Cú nhảy vọt 2 nanomet và nghệ thuật kiểm soát rủi ro bằng "cổ phiếu vàng"

Gói tài trợ 250 tỉ yen sẽ được giải ngân trong hai năm tài chính tiếp theo, đóng vai trò như một lực đẩy quan trọng đưa chính phủ Nhật Bản tiến gần hơn tới mục tiêu khổng lồ là cung cấp tổng cộng 3.000 tỉ yen hỗ trợ cho Rapidus. Nguồn lực tài chính dồi dào này được kỳ vọng sẽ giúp công ty đạt được mục tiêu tối thượng: khởi động dây chuyền sản xuất đại trà chip 2 nanomet vào tháng 3.2028.

Trong thế giới vi mạch, kích thước nanomet càng nhỏ đồng nghĩa với việc nhồi nhét được càng nhiều bóng bán dẫn lên một diện tích hẹp, mang lại hiệu năng xử lý vượt trội và khả năng tối ưu hóa năng lượng tối đa. Bằng cách nhắm thẳng vào cột mốc 2 nanomet, Rapidus đang cố gắng thực hiện một cú nhảy vọt lượng tử, bỏ qua nhiều thế hệ công nghệ trung gian để tiến thẳng vào nhóm tinh hoa công nghệ toàn cầu.

Tuy nhiên, điểm hấp dẫn nhất trong thương vụ này dưới góc nhìn tài chính lại nằm ở cấu trúc sở hữu đầy toan tính của giới chức Tokyo. Ông Tomoshige Nambu, quan chức cấp cao tại Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI), tiết lộ rằng theo thỏa thuận mới, chính phủ ban đầu sẽ chỉ nắm giữ khoảng 10% cổ phiếu có quyền biểu quyết của Rapidus.

Phần lớn số vốn nhà nước đổ vào sẽ được quy đổi thành cổ phiếu không có quyền biểu quyết. Cách tiếp cận này giúp Rapidus duy trì được sự linh hoạt và tính độc lập trong các hoạt động điều hành thường nhật, tránh tình trạng bị quan liêu hóa hệ thống như các doanh nghiệp nhà nước truyền thống.

Sự bảo hộ rủi ro của METI thực sự lộ diện qua những điều khoản đi kèm. Nhà nước bảo lưu quyền tự do chuyển đổi toàn bộ số cổ phần không biểu quyết thành cổ phiếu có quyền biểu quyết để thâu tóm quyền kiểm soát đa số ngay lập tức nếu Rapidus rơi vào tình trạng suy kiệt tài chính. Quan trọng hơn, chính phủ sẽ thâu tóm các "cổ phiếu vàng" (golden shares).

Đây là một công cụ pháp lý quyền lực, trao cho Tokyo quyền phủ quyết tối thượng đối với bất kỳ thay đổi lớn nào trong cấu trúc doanh nghiệp, bao gồm các thương vụ sáp nhập, giải thể hay chuyển giao công nghệ lõi cho nước ngoài. Cơ chế này tạo ra một hàng rào phòng ngự vững chắc, đảm bảo hàng tỉ USD tiền thuế của người dân sẽ không bị lãng phí và công nghệ bán dẫn tối tân luôn được giữ lại trong biên giới Nhật Bản.

Chiến lược "đặt cược song song" của Tokyo

Thủ tướng Sanae Takaichi đang cho thấy sự quyết liệt cao độ trong việc kế thừa và nâng tầm tham vọng bán dẫn từ những người tiền nhiệm. Đối với chính quyền đương nhiệm, năng lực sản xuất vi mạch nội địa đã trở thành một trụ cột vững chắc của an ninh kinh tế quốc gia.

Sự cộng hưởng giữa những căng thẳng địa chính trị leo thang và sự bùng nổ nhu cầu tính toán cho các mô hình trí tuệ nhân tạo tạo sinh đã đẩy giá trị chiến lược của những tấm silicon cao cấp lên mức chưa từng có. Để đáp ứng cơn khát này, Bộ Kinh tế Nhật Bản dự kiến sẽ tăng gần gấp bốn lần ngân sách hỗ trợ phát triển chất bán dẫn tiên tiến và trí tuệ nhân tạo, vọt lên mức 1.230 tỉ yen (7,9 tỉ USD) trong năm tài chính bắt đầu từ tháng 4 tới.

Sức hút từ tầm nhìn của chính phủ đã tạo ra một hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ sang khu vực kinh tế tư nhân. Bên cạnh nguồn vốn nhà nước, Rapidus đã kêu gọi thành công 167,6 tỉ yen từ khoảng 30 tập đoàn lớn nhỏ khác nhau. Sự chung tay của khối tư nhân khẳng định niềm tin mãnh liệt vào một hệ sinh thái bán dẫn nội địa độc lập, nơi các doanh nghiệp Nhật Bản có thể tự chủ nguồn cung vi mạch cho các thiết bị điện tử, ô tô thông minh và siêu máy tính trong thập kỷ tới.

Dù dành sự ưu ái khổng lồ cho đứa con cưng Rapidus, chính quyền của Thủ tướng Takaichi hoàn toàn tỉnh táo để không dồn toàn bộ rủi ro vào một canh bạc duy nhất. Việc xây dựng một nhà máy sản xuất chip 2 nanomet từ con số không là một thách thức kỹ thuật khổng lồ, chứa đựng vô số rủi ro về độ trễ tiến độ và tỉ lệ lỗi thành phẩm.

Nhận thức rõ điều này, Tokyo đã triển khai một chiến lược "đặt cược song song". Gần đây, nhà lãnh đạo Nhật Bản đã đàm phán thành công, đảm bảo được cam kết từ chính TSMC trong việc nâng cấp công nghệ và mở rộng các nhà máy sản xuất của gã khổng lồ đến từ đảo Đài Loan ngay trên lãnh thổ Nhật Bản. Bằng cách vừa nuôi dưỡng một nhà vô địch nội địa mang tên Rapidus, vừa trải thảm đỏ đón nhận năng lực sản xuất đã được kiểm chứng của TSMC, Nhật Bản đang dệt nên một mạng lưới cung ứng silicon đa tầng, kiên cố và sẵn sàng đương đầu với mọi biến động công nghệ trong tương lai.

Bùi Tú

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/nhat-ban-om-tham-vong-lay-lai-ngoi-ba-chu-nganh-cong-nghiep-ban-dan-246787.html