Nhật Bản tiếp tục thúc đẩy năng lượng hạt nhân

2 ngày trướcBài gốc

Sau 15 năm kể từ thảm họa tại nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi, Nhật Bản vẫn đang duy trì cách tiếp cận thận trọng đối với năng lượng hạt nhân. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân, quốc gia này vẫn phải tính tới việc khởi động lại nhà máy nêu trên và tiếp tục thúc đẩy việc sử dụng nguồn năng lượng còn gây tranh cãi này.

Nhà máy điện nguyên tử Kashiwazaki-Kariwa. Ảnh: Reuters

Có thể nói, năng lượng hạt nhân vẫn là một trong những lựa chọn quan trọng của Nhật Bản trong bối cảnh nhu cầu năng lượng không ngừng tăng, bất chấp những rủi ro tiềm ẩn. Thậm chí, theo nhiều đánh giá, đây tạm thời vẫn là phương án khả thi nhất.

Nguyên nhân và động cơ thúc đẩy

Có nhiều nguyên nhân dẫn tới quyết định này. Trong đó nổi lên hai vấn đề chính: thứ nhất là cam kết quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính; thứ hai là nhu cầu năng lượng trong nước ngày càng tăng cao.

Ở vấn đề thứ nhất, Nhật Bản cam kết mạnh mẽ giảm phát thải khí nhà kính, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, với các mốc cắt giảm cụ thể so với năm 2013 như giảm 46% vào năm 2030, 60% vào năm 2035 và 73% vào năm 2040.

Còn về nhu cầu nội tại, bên cạnh lĩnh vực công nghiệp, Nhật Bản đang đẩy mạnh công nghệ cao và trí tuệ nhân tạo (AI). Đây đều là những ngành đòi hỏi nguồn năng lượng rất lớn và liên tục gia tăng. Để giải quyết hai vấn đề trên, trong ngắn hạn và trung hạn, năng lượng hạt nhân vẫn được xem là lựa chọn ưu tiên, dù còn tồn tại những lo ngại về môi trường, an toàn và khả năng chống chịu trước thiên tai.

Trong Chiến lược năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn 2040, Nhật Bản đặt mục tiêu điện hạt nhân chiếm khoảng 20% cơ cấu nguồn cung, nhiệt điện giảm xuống khoảng 30%–40%, và năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời, địa nhiệt) chiếm 36%–38%. Việc khởi động lại nhà máy Kashiwazaki – Kariwa được kỳ vọng sẽ tăng tốc tiến trình hiện thực hóa mục tiêu này.

Nhà máy điện hạt nhân Kashiwazaki – Kariwa đã được Cơ quan Quản lý Năng lượng Nguyên tử Nhật Bản cho phép khởi động lại hai tổ máy số 6 và 7 từ năm 2017. Sau thời gian dài chuẩn bị, bao gồm bổ sung tiêu chuẩn an toàn, phòng chống khủng bố và nâng cao khả năng chống chịu thiên tai, ngày 10/6/2025, Công ty Điện lực Tokyo (TEPCO) đã bắt đầu đưa 872 thanh nhiên liệu hạt nhân vào lò phản ứng của tổ máy số 6.

Mục tiêu phát điện thương mại của nhà máy được đặt ra vào cuối tháng 2 tới. Theo ước tính của Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản, việc tái vận hành Kashiwazaki – Kariwa có thể giúp tăng khoảng 2% nguồn cung điện cho khu vực thủ đô. Tuy nhiên, dự án vẫn đang đối mặt với nhiều áp lực từ dư luận địa phương.

Sự chia rẽ trong dư luận

Điện hạt nhân và việc khởi động lại các nhà máy điện hạt nhân bị đóng cửa sau thảm họa kép động đất - sóng thần miền Đông Nhật Bản năm 2011 luôn là vấn đề gây tranh cãi, chia rẽ sâu sắc trong dư luận Nhật Bản và Kashiwazaki – Kariwa cũng không phải là ngoại lệ. Quy mô rất lớn của nhà máy đồng nghĩa với rủi ro cũng lớn nếu xảy ra sự cố bất khả kháng.

Dư luận chia thành hai luồng ý kiến. Nhóm ủng hộ cho rằng nhà máy sẽ thúc đẩy phát triển địa phương, bảo đảm an ninh năng lượng và giảm phát thải khí nhà kính. Nhóm phản đối lo ngại nguy cơ thảm họa nghiêm trọng hơn Fukushima nếu xảy ra siêu động đất hoặc xung đột quân sự, khi nhà máy có thể trở thành mục tiêu tấn công.

Siêu động đất tại Nhật Bản được dự báo có khả năng xảy ra trong 30 năm tới, với xác suất lên tới 80%.

Bên cạnh vấn đề an toàn, nhóm phản đối cũng đặt câu hỏi về xử lý nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng. Những lo ngại này càng gia tăng sau sự cố tràn nước phóng xạ tại cơ sở tái xử lý nhiên liệu ở tỉnh Aomori do ảnh hưởng trận động đất mạnh 7,6 độ ngày 8/12/2025.

Theo khảo sát dư luận của tỉnh Niigata tháng 10/2025, 60% người dân cho rằng điều kiện tái khởi động đã được đáp ứng, song gần 70% vẫn lo ngại về việc vận hành nhà máy, dù có lợi ích về giá điện, việc làm và cam kết đầu tư hơn 640 triệu USD cho địa phương. Nhiều ý kiến cho rằng tranh cãi sẽ còn kéo dài đối với các dự án hạt nhân trong tương lai của Nhật Bản.

Cam kết và yếu tố bảo đảm

Trong bối cảnh đó, TEPCO – đơn vị vận hành nhà máy – cam kết “không để lặp lại thảm họa như Fukushima” và bảo đảm an toàn cho người dân Niigata. Tuy nhiên, mọi cam kết đều trở nên mong manh trước sức tàn phá của thiên tai hoặc các tình huống bất khả kháng. Dù vậy, có một số yếu tố giúp người dân phần nào yên tâm.

Thứ nhất là sự thận trọng rất cần thiết trong hệ thống quản lý của Nhật Bản. Cơ quan quản lý năng lượng nguyên tử Nhật Bản cấp phép khởi động lại tổ máy số 6 và số 7 của Kashiwazaki-Kariwa từ năm 2017, nhưng phải mất gần 8 năm để tiếp tục chuẩn bị, kiểm chứng, giám sát, TEPCO mới bắt đầu đưa các thanh nhiên liệu hạt nhân vào lò phản ứng của tổ máy số 6. Đến ngày 23/12 vừa qua, Thống đốc tỉnh Niigata mới chính thức thông báo với Chính phủ về việc chính quyền địa phương đồng ý cho phép khởi động lại nhà máy này, sau khi đã thăm dò dư luận và thuyết phục được đa số ủng hộ.

Sự thận trọng còn thể hiện trong việc xử lý sự cố. Vụ rò rỉ phóng xạ ngày 23/12/2025 tại lò phản ứng Fugen ở tỉnh Fukui chỉ liên quan khoảng 20 ml nước chứa Tritium, nhưng công việc đã được dừng ngay lập tức, hiện trường phong tỏa và cơ quan chức năng vào cuộc điều tra trong ngày.

Yếu tố thứ hai là trình độ kỹ thuật và đầu tư lớn cho an toàn hạt nhân. Từ năm 2024, Chính phủ Nhật Bản triển khai dự án “phát triển năng lượng điện hạt nhân thế hệ mới”, với trọng tâm nâng cao tiêu chuẩn an toàn, tổng mức đầu tư cho công tác bảo đảm an toàn lên tới 700 tỷ yen (gần 4,8 tỷ USD).

Tuy vậy, theo giới chức Nhật Bản, những gì nước này đang thực hiện với năng lượng hạt nhân chỉ mang tính giải pháp tình thế. Về lâu dài, Tokyo đẩy mạnh phát triển điện mặt trời, điện gió ngoài khơi, địa nhiệt và hydro xanh, hướng tới chuyển dịch năng lượng bền vững trong tương lai.

Tuấn Nhật/VOV-Tokyo

Nguồn VOV : https://vov.vn/the-gioi/nhat-ban-tiep-tuc-thuc-day-nang-luong-hat-nhan-post1258984.vov