Nhiều cơ chế đặc thù cho đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam

3 giờ trướcBài gốc

Với nhiều cơ chế đặc thù đã được thông qua, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đang bước vào giai đoạn tăng tốc triển khai, kỳ vọng rút ngắn đáng kể thời gian thực hiện so với quy trình thông thường

Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đã được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư, có chiều dài khoảng 1.541 km, điểm đầu tại ga Ngọc Hồi (TP Hà Nội), điểm cuối tại ga Thủ Thiêm (TP HCM). Tuyến đường sắt này đi qua 15 tỉnh, thành phố: Hà Nội, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Nai và TP HCM.

Phân tách thành 17 dự án độc lập

Tuyến đường sắt tốc độ cao được đầu tư mới toàn bộ theo tiêu chuẩn đường đôi, khổ 1.435 mm, tốc độ thiết kế 350 km/giờ, gồm 23 ga hành khách và 5 ga hàng hóa. Sơ bộ tổng mức đầu tư dự án hơn 1,7 triệu tỉ đồng, dự kiến hoàn thành năm 2035. Dự án áp dụng công nghệ đường sắt chạy trên ray, điện khí hóa, phục vụ vận tải hành khách, đáp ứng yêu cầu lưỡng dụng phục vụ quốc phòng - an ninh và có thể vận tải hàng hóa khi cần thiết.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng nhấn mạnh đây là dự án hạ tầng chiến lược đặc biệt quan trọng của Việt Nam, có ý nghĩa lớn về kinh tế - xã hội, kết nối vùng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong dài hạn. Dự án này không chỉ là công trình giao thông quy mô lớn, mà còn gắn với định hướng phát triển hiện đại, xanh, bền vững và hội nhập quốc tế của Việt Nam trong giai đoạn mới.

Chính phủ cho phép phân chia dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam thành 17 dự án độc lập. (Ảnh chỉ có tính minh họa)

Đầu tháng 4-2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 98 để triển khai Nghị quyết 265/2025 của Quốc hội. Theo Nghị quyết 265, Quốc hội cho phép tách nội dung bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành các dự án độc lập. Các địa phương, chủ thể, cơ quan liên quan, cấp có thẩm quyền tổ chức lập, quyết định đầu tư, thực hiện các dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn và việc đầu tư các hạng mục liên quan nội dung này không phải lập chủ trương đầu tư. Căn cứ vào tình hình thực tế, Chính phủ được giao hướng dẫn chi tiết quy định này.

Theo Nghị quyết 98, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam sẽ được phân tách thành 17 dự án độc lập, đi kèm nhiều cơ chế đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ triển khai. Đáng chú ý, người quyết định đầu tư sẽ không thực hiện phê duyệt chủ trương đầu tư; song được phép lập, thẩm định và quyết định đầu tư, triển khai xây dựng các khu tái định cư trên cơ sở hồ sơ thiết kế sơ bộ trong báo cáo nghiên cứu tiền khả thi.

Người quyết định đầu tư dự án được áp dụng một trong các hình thức chỉ định thầu, đấu thầu hạn chế khi lựa chọn nhà thầu cung cấp hàng hóa, dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, nhà thầu xây lắp, nhà thầu thực hiện hợp đồng EPC (thiết kế - mua sắm - thi công), EC (thiết kế - thi công), EP (thiết kế - mua sắm), chìa khóa trao tay.

Rút ngắn khoảng 20%-30% thời gian

Theo kế hoạch, công tác lập, thẩm định, phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi và khởi công dự án được thực hiện từ quý IV/2026 đến quý IV/2028; công trình cơ bản hoàn thành năm 2035.

Công tác giải phóng mặt bằng được tách thành các dự án độc lập, do UBND các tỉnh, thành phố có tuyến đường sắt đi qua quyết định đầu tư, hoàn thành trong quý IV/2028. Trước mắt, để đáp ứng tiến độ giải phóng mặt bằng và khởi công dự án, việc lựa chọn tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi (FS) và thiết kế kỹ thuật tổng thể (FEED) dự kiến hoàn thành trong tháng 6-2026; báo cáo giữa kỳ của báo cáo nghiên cứu khả thi hoàn thành trong tháng 6-2027.

Để đẩy nhanh tiến độ dự án, Bộ Xây dựng đã chấp thuận áp dụng hình thức chỉ định thầu đối với gói tư vấn này. Ban Quản lý dự án Thăng Long đã tổ chức khảo sát thị trường quốc tế, ghi nhận khoảng 80 đơn vị tư vấn trong và ngoài nước quan tâm đến dự án. Đây đều là các đơn vị có kinh nghiệm trong lĩnh vực đường sắt tốc độ cao và hạ tầng quy mô lớn. Theo đại diện Ban Quản lý dự án Thăng Long, mục tiêu khảo sát là đánh giá năng lực độc lập của từng đơn vị hoặc tổ hợp tư vấn nhằm lựa chọn phương án phù hợp nhất.

Ông Phùng Tuấn Sơn, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án Thăng Long, cho biết Nghị quyết 98 có ý nghĩa quan trọng khi phân tách rõ các dự án độc lập, xác định cụ thể hạng mục công việc, cơ quan thực hiện và mốc tiến độ. Qua đó, thời gian triển khai dự án dự kiến rút ngắn khoảng 20%-30% so với quy trình thông thường.

Về tiến độ tổng thể, ông Phùng Tuấn Sơn cho biết thời gian lập FS và FEED dự kiến kéo dài khoảng 30 tháng. Quá trình thực hiện, tư vấn sẽ tiếp tục nghiên cứu phương án phân chia thành các dự án thành phần hoặc dự án độc lập nếu phù hợp, nhằm tạo điều kiện phân kỳ đầu tư sớm theo cơ chế cho phép tại Nghị quyết 98.

Đào tạo 73.000 nhân lực chuyên môn

Đề án đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt Việt Nam đến năm 2035, định hướng đến năm 2045 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Đề án này xác định tổng nhu cầu nhân lực phục vụ đường sắt tốc độ cao giai đoạn 2025-2030 lên đến hơn 73.000 người, tập trung chủ yếu ở các khối quản lý dự án, tư vấn khảo sát, thiết kế và thi công xây dựng.

Đến nay, nhiều cơ sở đào tạo và doanh nghiệp đã chủ động "đi trước một bước". Chẳng hạn, tại Trường ĐH Giao thông Vận tải TP HCM, hơn 400 sinh viên đã được tuyển sinh và đào tạo các chuyên ngành liên quan đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị. Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) cũng đã hợp tác với Học viện Đường sắt Liễu Châu và Học viện Đường sắt Côn Minh (Trung Quốc) tổ chức 6 khóa đào tạo với khoảng 180 học viên...

Văn Duẩn

Nguồn NLĐ : https://nld.com.vn/nhieu-co-che-dac-thu-cho-duong-sat-toc-do-cao-bac-nam-196260531220321812.htm