Sáng 10/4, Quốc hội thảo luận tại tổ về các báo cáo đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025, giai đoạn 2021-2025, tình hình triển khai năm 2026 và dự kiến kế hoạch 2026-2030.
Lực cản đối với doanh nghiệp
Tham gia thảo luận đi sâu phân tích những khó khăn của cộng đồng doanh nghiệp trong bối cảnh đặc biệt hiện nay, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa đang phải đối mặt với nhiều thách thức chưa từng có. Số doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động, giải thể có xu hướng gia tăng, khả năng chống chịu của doanh nghiệp suy giảm rõ rệt.
Để mục tiêu tăng trưởng 2 con số, theo ĐBQH Nguyễn Cao Sơn (đoàn Phú Thọ) đòi hỏi rất cao về cải cách thể chế và quyết định tháo gỡ các điểm nghẽn.
Đại biểu đề cập đến 9 nhóm vấn đề, trong đó đối với nhóm vấn đề các dự án đầu tư công, theo ông Sơn, hiện nay, việc triển khai các dự án đầu tư công gặp rất nhiều khó khăn như công tác giải phóng mặt bằng và tái định cư.
Đa số các dự án mặt bằng bàn giao không đồng bộ khiến quá trình thi công bị gián đoạn. Không thể triển khai liên tục, thủ tục cấp phép khai thác mỏ vật liệu xây dựng còn nhiều bất cập, trữ lượng cấp cho các mỏ vật liệu quá ít so với nhu cầu thực tế.
Cùng với đó, đơn giá nhân công, giá cả vật liệu xây dựng trên thị trường tăng cao so với giá công bố của các cơ quan có thẩm quyền, khiến cho các doanh nghiệp xây dựng rơi vào tình trạng "càng làm càng lỗ".
ĐBQH Nguyễn Cao Sơn.
Bên cạnh đó, làm cho các công trình dự án đang triển khai nhưng tiến độ chậm, gây ảnh hưởng đến việc giải ngân, làm tăng tổng mức đầu tư của dự án.
Đại biểu đề nghị Chính phủ nghiên cứu ban hành những cơ chế thuận lợi nhằm tháo gỡ khó khăn vướng mắc trong quá trình thực hiện, đặc biệt tháo gỡ, có cơ chế đặc thù về biến động giá nguyên liệu, vật liệu để dự án thi công đảm bảo đúng tiến độ, xây dựng giải ngân vốn đầu tư công đúng kế hoạch được giao. Ông cũng đề nghị Bộ Xây dựng xây dựng lại định mức, đơn giá vật liệu xây dựng.
Về cải cách thủ tục hành chính, theo đại biểu đoàn Phú Thọ, thủ tục hành chính vẫn là lực cản đối với doanh nghiệp, mệt mỏi vì phải đi lại rất nhiều lần, theo dõi hồ sơ kéo dài, giải trình lặp đi lặp lại. Chờ đợi quá lâu giữa các khâu xử lý.
"Có những hồ sơ đáng nhẽ phải được hướng dẫn một lần cho đầy đủ thì lại yêu cầu bổ sung nhiều lần. Có những nội dung cần ý kiến phối hợp nhưng không xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm chính. Có những trường hợp doanh nghiệp không biết hồ sơ đang dừng ở đâu, do cơ quan nào xử lý, khi nào mới có kết quả.
Nhiều doanh nghiệp phản ánh hồ sơ nộp trực tuyến nhưng vẫn phải in nộp bản giấy. Dữ liệu chưa liên thông, nhiều bước xử lý vẫn thủ công, chưa theo dõi được trạng thái xử lý theo thời gian thực…", đại biểu nêu.
Do đó, đại biểu đề nghị Chính phủ, Thủ tướng, các bộ ngành xem xét chỉ đạo rà soát toàn bộ các thủ tục hành chính liên quan trực tiếp đến doanh nghiệp để cắt giảm khâu trung gian, loại bỏ yêu cầu trùng lặp, chuẩn hóa dữ liệu, công bố đầu mối và thời gian xử lý rõ ràng.
Đồng thời, khẩn trương chuẩn hóa quy trình xử lý, cơ chế phối hợp và cơ chế chuyển tiếp trong điều kiện chính quyền 2 cấp, nhất là giữa cấp xã, phường và các cơ quan chuyên môn của cấp tỉnh.
Thiết lập cơ chế theo dõi tiến độ xử lý hồ sơ theo thời gian thực, công khai tình trạng giải quyết hồ sơ và trách nhiệm của từng cơ quan đơn vị.
Xây dựng cơ chế đặc biệt để rà soát, phân loại tháo gỡ các hồ sơ dự án đang tồn đọng kéo dài, coi đây là nguồn lực cần khơi thông ngay cho tăng trưởng.
Tăng cường thống nhất cách hiểu và áp dụng luật ở các lĩnh vực giao tho; kịp thời có hướng dẫn giải đáp chính thức, rõ ràng, ổn định, có tính dự báo; đẩy mạnh chuyển đổi số thực chất trong khu vực công.
Tiên phong ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giải quyết thủ tục hành chính và thực thi công vụ. Lấy hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp làm thước đo gắn chặt trách nhiệm với cơ quan, công chức, người đứng đầu với kết quả giải quyết công việc cho doanh nghiệp.
"Xử lý nghiêm các trường hợp chậm trễ, né tránh, gây phiền hà, đồng thời bảo vệ cán bộ dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám tháo gỡ vì lợi ích chung", đại biểu nêu.
Thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao
Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Phan Thị Thúy Linh (đoàn Tp.Đà Nẵng) cơ bản thống nhất với 11 nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm nêu tại kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 – 2030.
Song đại biểu lưu ý rằng trong nhóm giải pháp về phát triển các khu vực doanh nghiệp cần xác định rõ vai trò của kinh tế tư nhân trong giai đoạn hiện nay.
Theo đại biểu, hiện lực lượng lao động làm việc ở khu vực ngoài Nhà nước chiếm đến hơn 80% trong tổng số lao động có việc làm. Và số doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân cũng rất lớn.
ĐBQH Phan Thị Thúy Linh.
Do vậy, cần phải có những cái giải pháp để tiếp tục phát triển khu vực doanh nghiệp kinh tế tư nhân. Bên cạnh đó, cần có cơ chế để huy động hiệu quả hơn nguồn lực từ khu vực này thông qua các hợp tác công - tư minh bạch để phát triển.
Ngoài ra, theo đại biểu, qua báo cáo cho thấy chất lượng nguồn nhân lực trong giai đoạn qua chậm cải thiện. Năng suất lao động chỉ đạt 5,2%/năm, so với mục tiêu chưa đạt.
Hơn nữa, cơ cấu lao động dịch chuyển chưa hiệu quả, vẫn còn nhiều ở khu vực nông thôn; trong khi đó có sự thiếu hụt nghiêm trọng nguồn nhân lực chất lượng cao ở các ngành mũi nhọn. Bà nêu thực tế tại Đà Nẵng, doanh nghiệp tại các khu công nghiệp cần tuyển người lao động cũng rất chật vật, khó khăn.
Và tỉ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ mới đạt 29%. Trong khi đó, tỉ lệ lao động phi chính thức hiện nay ngày càng tăng cao.
Từ thực tế đó, đại biểu đề nghị có những giải pháp hữu hiệu trong công tác nhân lực, đặc biệt là đào tạo và xác định nguồn nhân lực trong việc phát triển, tăng trưởng kinh tế.
Hoàng Thị Bích