Nhiều lợi ích từ quy định mới 'gửi lại yêu cầu thi hành án dân sự'

4 giờ trướcBài gốc

Luật Thi hành án dân sự 2025 được thông qua tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV vừa qua, và sẽ chính thức có hiệu lực từ 1-7-2026 với nhiều điểm mới. Một trong số đó là quy định về việc gửi lại yêu cầu thi hành án (THA).

Theo đó, tại khoản 4 Điều 38 đã bổ sung quy định hết thời hạn hai năm kể từ ngày có quyết định về việc chưa có điều kiện THA và đã xác minh định kỳ (xác minh lại) mà không có thông tin mới về điều kiện THA của người phải THA thì cơ quan THADS gửi lại yêu cầu THA.

Đương sự có quyền yêu cầu cơ quan THADS THA trở lại theo quy định tại Điều 34 khi người phải THA có điều kiện thi hành hoặc có quyền yêu cầu văn phòng THADS THA theo quy định tại Điều 31.

Theo Khoản 2 Điều 34 Luật THADS 2025, trường hợp đương sự yêu cầu thi hành án trở lại sau khi cơ quan THADS đã gửi lại yêu cầu THA sẽ không tính thời hiệu yêu cầu THA.

Một buổi cưỡng chế giao tài sản cho người trúng đấu giá. Ảnh: CẨM TÚ

Hiểu thế nào là gửi lại yêu cầu THA?

Để hiểu rõ quy định trên, PV đã có những trao đổi với ThS Hồ Quân Chính, Trưởng bộ môn Đào tạo các chức danh THADS tại Cơ sở TP.HCM của Học viện Tư pháp. ThS Chính cho biết quy định cơ quan THADS gửi lại đơn yêu cầu THA được hiểu như sau:

Khi tổ chức THA mà người phải THA chưa có điều kiện THA (không có tài sản/thu nhập để thi hành), cơ quan THADS sẽ ra quyết định chưa có điều kiện THA. Trong 2 năm tiếp theo, chấp hành viên tiếp tục xác minh định kỳ (xác minh lại). Nếu hết 2 năm mà vẫn không có thông tin mới về điều kiện THA của người phải THA, thì cơ quan THADS gửi lại (trả lại) yêu cầu THA cho người được THA.

Ths Hồ Quân Chính.

ThS Hồ Quân Chính lưu ý, việc gửi lại yêu cầu THA không có nghĩa là cơ quan THADS trả hết hồ sơ theo nghĩa thông thường, mà đây là một thủ tục pháp lý kết thúc giai đoạn tổ chức THA do người phải THA chưa có khả năng thi hành sau 2 năm đã xác minh lại mà không có kết quả mới.

Khi người phải THA có điều kiện THA, đương sự có quyền yêu cầu THA trở lại để cơ quan THADS hoặc Văn phòng THADS tiếp tục tổ chức thi hành theo quy định. Nếu trước đó đã THA được một phần, thì khi yêu cầu THA trở lại, đương sự chỉ yêu cầu đối với phần nghĩa vụ còn chưa thi hành xong.

ThS Chính cho rằng, quy định về việc gửi lại đơn yêu cầu THA theo quy định tại khoản 4 Điều 38 Luật THADS năm 2025 không phải là quy định lần đầu tiên có trong hệ thống pháp luật THADS, mà chính là quy định về trả lại đơn yêu cầu THA theo quy định tại Điều 51 Luật THADS năm 2008. Tuy nhiên, đến năm 2014 Luật THADS sửa đổi, bổ sung đã bãi bỏ quy định này.

Lợi ích kép cho người dân và cơ quan THADS

ThS Lê Hoài Nam, Giảng viên Khoa Luật, Trường Đại học Kinh tế - Luật, ĐHQG TP.HCM, cho rằng, quy định mới về việc cơ quan THADS gửi lại yêu cầu THA cho thấy sự đảm bảo 2 yêu cầu kép giữa việc đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự và nâng cao hiệu lực triển khai hoạt động của cơ quan THADS.

ThS Lê Hoài Nam

Thực tiễn tổ chức THA cho thấy rằng có nhiều hồ sơ THA theo đơn yêu cầu bị tồn đọng với lý do người phải THA chưa có điều kiện thi hành, qua năm xác minh vẫn không có điều kiện THA mới; cơ quan THADS phải vẫn phải đảm bảo nguồn nhân lực, vật lực, tài lực để theo dõi, xác minh định kỳ. Cơ quan THADS đã làm hết trách nhiệm để xác minh định kỳ, nhưng lý do không thể THA xuất phát từ người phải THA.

Quy định này tạo cơ sở pháp lý để giải quyết thấu đáo các vụ án kéo dài nhiều năm nhưng không có điều kiện THA; góp phần tiết kiệm thời gian, công sức và chi phí từ ngân sách Nhà nước.

Song, quy định này vẫn đảm bảo hài hòa quyền, lợi ích hợp pháp của các đương sự, khi cơ quan THADS sẵn sàng tổ chức THA khi người phải THA có điều kiện thi hành và người được THA gửi lại yêu cầu THA và cũng không giới hạn thời gian gửi lại yêu cầu THA.

ThS Huỳnh Quang Thuận

ThS Huỳnh Quang Thuận, Trường Đại học Luật TP.HCM cũng cho rằng, quy định mới đã khắc phục được tình trạng tỷ lệ án không có điều kiện THA quá cao và không thể hiện đúng hiệu quả của hoạt động THA.

Đối với người được THA, so với quy định cũ, quy định này tăng trách nhiệm của đương sự, đặc biệt là người được THA trong việc chủ động xác minh điều kiện THA và kịp thời yêu cầu THA trở lại khi có thông tin mới. Cần lưu ý rằng, theo khoản 2 Điều 34 Luật THADS 2025, trường hợp đương sự yêu cầu lại sau khi cơ quan THADS gửi lại yêu cầu THA sẽ không tính thời hiệu yêu cầu thi hành.

Quy định mới xóa đi "nghĩa vụ treo" về việc xác minh định kỳ

Điều 44a Luật THADS 2008 (sửa đổi, bổ sung 2014) về việc xác định việc chưa có điều kiện THA quy định sau 2 lần xác minh lại mà người phải THA vẫn chưa có điều kiện THA thì cơ quan THA sẽ thông báo bằng văn bản cho người được THA về kết quả xác minh, không tiến hành xác minh nữa. Việc xác minh lại sẽ được kích hoạt khi có thông tin mới về điều kiện THA của người phải THA.

Có nghĩa là, quá trình tổ chức THA vẫn tiếp diễn chứ không kết thúc, các nghĩa vụ về xác minh điều kiện THA của cơ quan THADS vẫn tồn tại. Cơ quan THADS sẽ ra quyết định tiếp tục tổ chức THA khi người phải THA có điều kiện THA trở lại.

Tuy nhiên, đối với quy định mới tại khoản 4, Điều 38 Luật THADS 2025, chỉ cần hết thời hạn 2 năm kể từ ngày có quyết định về việc chưa có điều kiện THA và đã thực hiện thủ tục xác minh lại nhưng không có thông tin mới về điều kiện THA của người phải THA thì cơ quan THADS sẽ gửi lại yêu cầu THA.

Việc gửi lại yêu cầu THA này sẽ xóa đi "nghĩa vụ treo" về việc xác minh định kỳ của cơ quan THA và việc gửi lại đơn yêu cầu THA" ngầm hiểu rằng quá trình tổ chức THADS không đương nhiên kết thúc mà sẽ xem xét khi người được THA gửi lại đơn yêu cầu THA. Quy định này vẫn đảm bảo việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được THA nhưng sẽ giảm tải bớt gánh nặng xác minh cho cơ quan THA.

ThS LÊ HOÀI NAM, Giảng viên Khoa Luật, Trường Đại học Kinh tế - Luật, ĐHQG TP.HCM

SONG MAI

Nguồn PLO : https://plo.vn/nhieu-loi-ich-tu-quy-dinh-moi-gui-lai-yeu-cau-thi-hanh-an-dan-su-post894843.html