Xã Đông Hòa được thành lập ngày 1/7/2025 trên cơ sở hợp nhất từ xã Đông Thạnh và xã Đông Hòa, huyện An Minh, tỉnh Kiên Giang.
Thời gian qua, tình hình an ninh, trật tự xã hội trên địa bàn từng nơi diễn biến phức tạp tại ấp Trung Hòa, xã Đông Hòa (khu vực đất Nông trường Sông Hậu giao lại địa phương). Cụ thể năm 2024, phát sinh tranh chấp giữa các hộ dân sinh sống tại khu vực; các hộ dân gửi đơn kiến nghị, phản ánh vượt cấp đến các cơ quan chức năng yêu cầu xem xét việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại khu đất ấp Trung Hòa, xã Đông Hòa.
Thu hồi đất sai quy định
Theo kết luận thanh tra, năm 1985, Nông trường Sông Hậu (nay là Công ty TNHH một thành viên Nông nghiệp Sông Hậu) phối hợp, hợp tác với tỉnh Kiên Giang khai hoang khu đất để trồng lúa với diện tích khoảng 105.488,9m² (số liệu đo đạc thực tế theo hiện trạng khu đất hiện nay là 113.317,9m²) tại ấp Hòa Đông (nay là ấp Trung Hòa), xã Đông Hòa.
Đến khoảng cuối năm 1986, đầu năm 1987, Nông trường Sông Hậu giao lại khu đất trên cho tỉnh Kiên Giang quản lý. Qua kiểm tra hồ sơ lưu trữ không có tài liệu liên quan thể hiện việc bàn giao diện tích đất trên giữa Nông trường Sông Hậu với tỉnh Kiên Giang và không còn hồ sơ thể hiện việc bàn giao diện tích đất trên cho UBND xã Đông Hòa hoặc UBND huyện An Minh quản lý.
Vào các năm 1994 và 2002, UBND xã Đông Hòa có lập hợp đồng cho 6 hộ dân thuê đất (việc UBND xã cho thuê đất không đúng quy định), với tổng diện tích 23.053m² (trong tổng diện tích 113.317,9m² nói trên); thời hạn cho thuê đất 1 năm. Sau khi kết thúc hợp đồng, UBND xã không cho các hộ dân thuê tiếp nhưng không chấm dứt hợp đồng thuê đất, các hộ vẫn tiếp tục sử dụng đất.
Năm 1994, Trường Tiểu học Đông Hòa 4 (nay là Đông Hòa 3) được đầu tư xây dựng (thời điểm này không có hồ sơ liên quan đến xây dựng trường, không rõ diện tích) gồm 2 dãy với 7 phòng học (hoàn thành đưa vào sử dụng vào năm 1998), không có hàng rào, không có ranh giới, không mốc giới trên diện tích đất Nông trường Sông Hậu để lại. Quá trình quản lý, trường được đầu tư, xây dựng mở rộng thêm (chưa lập thủ tục để được giao đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất).
Đến năm 2007, Trường Trung học cơ sở Đông Hòa 2 (nay là Đông Hòa 1) được đầu tư xây dựng khuôn viên xây dựng trường với diện tích 7.710m² trên diện tích đất Nông trường Sông Hậu giao lại. Hiện nay vẫn còn ranh mốc theo các trụ bê tông xây dựng hàng rào của trường từ năm 2007 (chưa lập thủ tục để được giao đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất).
Ngày 18/3/2010, Chủ tịch UBND huyện An Minh ban hành quyết định thanh tra việc chấp hành chính sách pháp luật trong hoạt động quản lý, sử dụng đất quỹ của xã Đông Hòa. Qua thanh tra, Chủ tịch UBND huyện An Minh ban hành kết luận, xác định tại ấp Hòa Đông (nay là ấp Trung Hòa) có 17 hộ dân được UBND xã Đông Hòa hợp đồng cho thuê đất hàng năm diện tích 85.935,2m²; giao UBND xã Đông Hòa quản lý đưa vào quy hoạch khu hành chính xã khi có chủ trương chia tách xã mới không xem xét bồi thường giá trị quyền sử dụng đất. Theo nội dung kết luận trên, không có chủ trương thu hồi đất của các hộ dân. Đồng thời, qua kiểm tra hồ sơ, tài liệu chỉ thể hiện có 6 hợp đồng cho thuê đất với tổng diện tích 23.053m².
Ngày 22/6/2012, Chủ tịch UBND huyện An Minh ban hành quyết định thành lập đoàn phúc tra việc chấp hành thực hiện kết luận thanh tra nói trên. Qua phúc tra, Chủ tịch UBND huyện An Minh ban hành kết luận phúc tra, trong đó giao Phòng Tài nguyên và Môi trường lập thủ tục ban hành quyết định thu hồi đất đối với 15 hộ sử dụng với diện tích 99.600m² tại ấp Trung Hòa (trước đây là ấp Hòa Đông) để sử dụng vào mục đích công cộng.
Thực hiện kết luận phúc tra nêu trên, ngày 14/9/2012, Phòng Tài nguyên và Môi trường tham mưu UBND huyện An Minh ban hành 15 quyết định thu hồi đất của 15 hộ dân với lý do thu hồi là thực hiện kết luận phúc tra nêu trên.
Qua kiểm tra hồ sơ, tại thời điểm UBND huyện thực hiện phúc tra và ban hành quyết định thu hồi đất có 2 tổ chức, 20 cá nhân đang sử dụng đất nhưng chỉ ra quyết định thu hồi đất đối với 15 cá nhân với diện tích đất thu hồi 99.600m²; còn có 5 hộ sử dụng tổng diện tích đất là 8.360,1m² có quá trình sử dụng đất tương tự 15 hộ dân nêu trên nhưng UBND huyện An Minh không thu hồi đất.
Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện An Minh phối hợp với UBND xã Đông Hòa triển khai được 14/15 quyết định; UBND xã Đông Hòa không thực hiện trình tự, thủ tục để quản lý diện tích đất thu hồi, 15 hộ dân nêu trên vẫn tiếp tục quản lý, sử dụng diện tích đất trên.
Tháng 7/2020, huyện An Minh thực hiện dự án đo đạc lập bản đồ địa chính trên địa bàn, trong đó có xã Đông Hòa (được nghiệm thu năm 2024). Qua đo đạc hiện trạng sử dụng khu đất được xác định tổng diện tích 105.788,9m² với 28 thửa đất, gồm 26 thửa có tổng diện tích đất 94.631,8m² do các hộ dân đang sử dụng với nhiều mục đích khác nhau (đất ở, trồng cây lâu năm, trồng lúa) và 2 thửa (do Trường THCS Đông Hòa 1 và Trường Tiểu học Đông Hòa 3 quản lý) với tổng diện tích 11.157,1m².
Hiện nay, toàn bộ diện tích đất nêu trên chưa có quyết định giao đất và chưa cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho tổ chức, cá nhân nào.
Kết quả kiểm tra hồ sơ, xác minh thực tế tại khu vực đất trên; từ năm 2024 đến 2026 có 14 trường hợp cất nhà, công trình có vi phạm pháp luật về đất đai, xây dựng. Trong đó, có 10 trường hợp đã được UBND xã kiểm tra, phát hiện, ngăn chặn nhưng không lập thủ tục xử lý vi phạm hành chính theo quy định pháp luật; còn lại 4 trường hợp không ngăn chặn và xử lý vi phạm.
Ngoài ra, qua kiểm tra thực tế phát hiện có trường hợp người dân chuyển nhượng, tặng cho bằng giấy tay không đúng quy định pháp luật, có trường hợp đang tranh chấp.
Kiểm điểm các cá nhân liên quan sai phạm
Từ những vi phạm nêu trên, Thanh tra tỉnh kết luận UBND xã Đông Hòa (trước sáp nhập), UBND huyện An Minh (trước giải thể) không thực hiện trình tự, thủ tục để xác lập quyền quản lý, sử dụng đất công ích của xã theo quy định và thực tế không quản lý đối với diện tích đất nêu trên. Toàn bộ khu đất 113.317,9m² không có hồ sơ kỹ thuật địa chính (bản đồ, sổ mục kê, sổ địa chính,...).
Đến tháng 7/2020, khi thực hiện đo đạc lập bản đồ địa chính hiện trạng có các hộ dân đang sử dụng đất, UBND xã Đông Hòa xác định diện tích nêu trên là đất quỹ của xã; đến khi xét duyệt từng thửa đất và nghiệm thu bản đồ, sổ mục kê thể hiện UBND xã Đông Hòa quản lý.
Việc Trường Tiểu học Đông Hòa 3 xây dựng từ năm 1998; Trường Trung học cơ sở Đông Hòa 1 được xây dựng từ năm 2007; Trung tâm nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn xây dựng và đưa vào sử dụng tháng 1/2025 đến nay chưa thực hiện các thủ tục để được cơ quan có thẩm quyền giao đất là không đúng với quy định.
Theo quy định của pháp luật về thanh tra, không quy định việc phúc tra kết luận thanh tra. Do đó, UBND huyện An Minh ban hành quyết định thành lập đoàn phúc tra và ban hành kết luận phúc tra là không đúng quy định pháp luật về thanh tra. Đồng thời, kết luận phúc tra giao Phòng Tài nguyên và Môi trường lập thủ tục ban hành quyết định thu hồi đất đối với 15 hộ sử dụng là không có cơ sở. Từ đó dẫn đến việc ban hành các quyết định thu hồi đất không đúng quy định.
Ủy ban nhân dân huyện An Minh ban hành 15 quyết định thu hồi đất chưa đúng theo quy định. Đồng thời, sau khi triển khai 14/15 quyết định thu hồi đất, từ năm 2012 đến nay UBND xã Đông Hòa không tổ chức thực hiện nghiêm các quyết định thu hồi đất, để người dân tiếp tục sử dụng, đến nay có cơ sở để được xem xét công nhận quyền sử dụng đất theo quy định đất đai hiện hành.
Về trách nhiệm, Thanh tra tỉnh An Giang kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh giao Chủ tịch UBND xã Đông Hòa thực hiện hủy bỏ 15 quyết định thu hồi đất ngày 14/9/2012 của UBND huyện An Minh.
Kiến nghị Ban Tổ chức Tỉnh ủy căn cứ quy định của Đảng tổ chức kiểm điểm đối với các cá nhân theo thẩm quyền quản lý; kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh giao Sở Nội vụ, Sở Dân tộc và Tôn giáo căn cứ quy định về cán bộ, công chức tham mưu Chủ tịch UBND tỉnh tổ chức kiểm điểm đối với các cá nhân theo thẩm quyền quản lý có liên quan đến các sai phạm.
Đề nghị Đảng ủy xã Đông Hòa, Đảng ủy xã An Minh căn cứ quy định của Đảng tổ chức kiểm điểm đối với cá nhân theo thẩm quyền quản lý. UBND xã Đông Hòa, UBND xã An Minh, UBND xã Đông Hưng căn cứ quy định về cán bộ, công chức tổ chức kiểm điểm đối với các cá nhân có liên quan.
TÂY HỒ