Nhìn lại Hội nghị HĐND toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026 - 2031: Chuyên nghiệp, hiện đại, gần dân hơn

3 giờ trướcBài gốc

Từ “diễn đàn tổng kết” đến thông điệp hành động

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại hội nghị. Ảnh: Khánh Duy

Điểm dễ nhận thấy nhất từ hội nghị lần này là tinh thần hành động rất rõ ràng. Hội nghị đi thẳng vào những yêu cầu đổi mới thực chất đối với HĐND trong giai đoạn mới. Từ các tham luận đến kết luận của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, đặc biệt là phát biểu của Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đều xoay quanh các từ khóa lớn: đổi mới, trách nhiệm, giám sát thực chất, kiểm soát quyền lực, chuyển đổi số và gần dân.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại hội nghị. Ảnh: Lâm Hiển

Trong nhiệm kỳ 2021 - 2026, HĐND các cấp đã có nhiều chuyển biến tích cực; nhiều địa phương đổi mới mạnh mẽ hoạt động, ứng dụng công nghệ số trong điều hành. Đặc biệt, khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, HĐND nhiều địa phương đã chủ động rà soát cơ chế vận hành, ban hành các nghị quyết bảo đảm bộ máy hoạt động thông suốt. Đặt trong bối cảnh không tổ chức cấp huyện, vai trò của HĐND cấp tỉnh và cấp xã càng trở nên quan trọng, phải trở thành thiết chế kiểm soát quyền lực thực chất ngay từ cơ sở. Chính vì vậy, thông điệp “địa phương biết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm” được xem là một định hướng rất đáng chú ý.

Các đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh: Lâm Hiển

“Kỳ vọng sau hội nghị này, hoạt động của HĐND phải chuyển mạnh sang tư duy đồng hành cùng sự phát triển địa phương; phản ứng chính sách nhanh hơn trước những vấn đề dân sinh phát sinh từ thực tiễn.” - đại biểu Lê Văn Tiến - HĐND cấp xã ở Hà Tĩnh tin tưởng.

Các đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh: Nguyễn Ánh

Đặc biệt, yêu cầu “kiên quyết khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy, sợ trách nhiệm” được xem là lời nhắc rất đúng thời điểm. Trong điều kiện phân cấp mạnh hơn, nếu không nâng cao trách nhiệm cá nhân và trách nhiệm giải trình thì rất dễ phát sinh “khoảng trống” quản lý hoặc tình trạng đùn đẩy công việc. Vì vậy, HĐND không chỉ giám sát việc đúng - sai mà còn phải giám sát hiệu quả thực thi công vụ, tiến độ xử lý công việc và tinh thần phục vụ người dân của bộ máy hành chính.

Các đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh: Phạm Thắng

Phát huy vai trò thiết chế kiểm soát quyền lực ngay từ cơ sở

Các đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh: Nguyễn Ánh

Dư âm lớn nhất sau hội nghị chính là kỳ vọng về một mô hình HĐND chuyên nghiệp hơn, hiện đại hơn và gần dân hơn. Trong bối cảnh mới, để phát huy vai trò của HĐND, trước hết cần đổi mới mạnh mẽ hoạt động giám sát theo hướng thực chất và đi đến cùng vấn đề. Đây được xem là “khâu yếu” đã được chỉ ra nhiều lần nhưng chưa khắc phục triệt để.

Các đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh: Lâm Hiển

Các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến người dân như đất đai, môi trường, cải cách hành chính, đầu tư công, giải quyết đơn thư khiếu nại… phải tiếp tục là trọng tâm giám sát. Khi cấp xã được giao thêm thẩm quyền, nguy cơ phát sinh sai phạm, lạm quyền hoặc buông lỏng quản lý cũng lớn hơn. Vì vậy, HĐND phải thực sự là “tai mắt của dân”, là thiết chế kiểm soát quyền lực ngay từ cơ sở.

Các đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh: Lâm Hiển.

Cùng với đó, hoạt động chất vấn cần tiếp tục đổi mới theo hướng ngắn gọn, đi thẳng vào trách nhiệm cá nhân, không né tránh vấn đề khó. Điều cử tri chờ đợi chính là cam kết rõ ràng về thời hạn xử lý, giải pháp khắc phục và kết quả cuối cùng - tạo được áp lực thay đổi trong quản lý điều hành. “Từ khi Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND có hiệu lực thi hành, hoạt động chất vấn được quy định rõ ràng từng bước, sau phiên chất vấn HĐND ban hành nghị quyết về chất vấn - góp phần làm cho hoạt động chất vấn đi đúng hướng quy rõ trách nhiệm và gắn lộ trình xử lý” - đại biểu Lê Hồng Thái (Đắk Lắk) chia sẻ.

Các đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh: Lâm Hiển

Bên cạnh đó, yếu tố con người tiếp tục là then chốt. Hội nghị lần này đặt ra yêu cầu rất cao đối với đội ngũ đại biểu và công chức tham mưu giúp việc HĐND. Trong điều kiện nhiệm vụ ngày càng phức tạp, đại biểu không chỉ cần bản lĩnh chính trị mà còn phải có năng lực phản biện chính sách, kỹ năng giám sát, khả năng ứng dụng công nghệ và hiểu sâu thực tiễn địa phương. Điều quan trọng hơn cả là phải xây dựng được một đội ngũ đại biểu thật sự gần dân, hiểu dân và dám nói tiếng nói của dân. Khi người dân cảm nhận được ý kiến của mình được lắng nghe, kiến nghị được theo đuổi đến cùng thì niềm tin đối với cơ quan dân cử sẽ được củng cố.

Các đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh: Khánh Duy

Thông điệp xuyên suốt từ hội nghị lần này có lẽ nằm ở yêu cầu xây dựng chính quyền địa phương thực sự gần dân, sát dân và phục vụ người dân; trong mô hình mới, HĐND không chỉ là cơ quan quyết định và giám sát mà còn phải trở thành “cầu nối” niềm tin giữa người dân với chính quyền. “Kỳ vọng sau hội nghị chính là những chuyển động cụ thể từ cơ sở: những phiên chất vấn đi thẳng vào vấn đề; những cuộc giám sát theo đến cùng kiến nghị của cử tri; những nghị quyết sát thực tiễn hơn; những đại biểu gần dân hơn và một nền quản trị địa phương minh bạch, trách nhiệm hơn. Đó cũng chính là thước đo rõ nhất cho hiệu quả hoạt động của HĐND trong nhiệm kỳ mới” - Đại biểu Nguyễn Thùy (Hà Tĩnh) mong muốn.

Một điểm rất đáng chú ý từ hội nghị lần này là yêu cầu tất yếu đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động HĐND. Việc xây dựng hệ thống dữ liệu liên thông, số hóa tài liệu kỳ họp, tiếp nhận phản ánh cử tri trên nền tảng số hay ứng dụng AI trong phân tích chính sách sẽ giúp hoạt động của HĐND nhanh hơn, minh bạch hơn và gần dân hơn. Kinh nghiệm từ những địa phương đi đầu cho thấy, khi đại biểu HĐND tăng cường tương tác số với cử tri, nhiều vấn đề dân sinh được tiếp nhận và xử lý nhanh hơn. Chuyển đổi số không thay thế tiếp xúc trực tiếp nhưng sẽ mở rộng thêm “cánh tay nối dài” giữa đại biểu với người dân.

Hạnh Phương

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/nhin-lai-hoi-nghi-hdnd-toan-quoc-trien-khai-phuong-huong-nhiem-vu-nhiem-ky-2026-2031-chuyen-nghiep-hien-dai-gan-dan-hon-10418642.html