Tà áo dài tím Huế bên cầu ngói Thanh Toàn. Ảnh: M.T.A
Cách trung tâm thành phố Huế khoảng 8km, cầu ngói Thanh Toàn nằm ở làng Thanh Thủy Chánh. Đến nay, cây cầu đã tồn tại 250 năm. Chừng ấy thời gian là một khoảng tương đối dài đối với một công trình theo kết cấu gỗ, mái ngói kiểu thượng gia hạ kiều (trên nhà dưới cầu).
Cầu ngói Thanh Toàn được xây dựng bằng gỗ lim, bắc ngang qua một mương nước. Toàn bộ không gian cầu bao gồm 7 gian, mang phong cách nghệ thuật đặc sắc dưới triều vua Lê Hiển Tông.
Câu ca “Ai về cầu ngói Thanh Toàn/ Cho em về với một đoàn cho vui” là một lời mời gọi du khách thập phương cùng thả hồn giữa chốn bình yên này. Hai phía đầu cầu, tán cây cổ thụ sum sê che mát những tâm hồn đang đi tìm lại hương vị làng quê. Khi ánh bình minh vừa ló dạng, mái ngói ống lưu ly tỏa màu sắc óng ánh.
Bối cảnh miền quê thêm phần thơ mộng khi cách cầu ngói vài chục mét là một khu chợ làng. Vẫn giữ lối sống bình dị, người dân trong làng mang những sản phẩm tự làm để cùng họp chợ. Từ gạo nếp, bánh tráng, dưa gang... cho đến cơm hến, bún hến, bánh canh đều có tại chợ. Có lẽ vì quá thân thuộc nên khi đi xa, những thế hệ người Thanh Thủy Chánh luôn nhớ về không gian khu chợ nhỏ quê nhà.
Hàng trăm năm qua, dòng sông Như Ý ôm lấy ngôi làng Thanh Thủy Chánh như một phần máu thịt. Như Ý được ví là dòng sông “lộc trời”, mang theo bao giọt phù sa trải dài những nơi nó chảy qua. Và cầu ngói Thanh Toàn đã đón nhận những giá trị tinh túy của đất trời.
Sau mỗi trận lụt, bãi cỏ ở hai đầu cầu càng thêm xanh mướt. Hè vè, đám trẻ con trong làng í ới nhau ra bãi cỏ nô đùa. Trong suy nghĩ của đám trẻ, đây đơn thuần chỉ là nơi vui chơi, đùa nghịch. Những thế hệ đã trưởng thành sẽ có sự thấu hiểu, thêm yêu mảng cỏ xanh kia.
Ở Thanh Thủy Chánh có câu nói vui rằng, nếu buổi trưa không tìm thấy lũ trẻ ở nhà thì hãy đến sân cầu ngói Thanh Toàn. Trải qua bao thăng trầm, cầu ngói như sợi dây vô hình, gắn kết người trong làng.
Trẻ con đến người lớn, rồi những cụ ông, cụ bà đều yêu thích nơi này. Hình ảnh các cụ ngồi bên lan can cầu, tay cầm quạt giấy phe phẩy cùng chuyện trò rất đỗi an nhiên. Từng câu chuyện của lớp người ở tuổi xưa nay hiếm dù không đầu không cuối nhưng đó là những kỷ niệm, mảnh ghép của cả đời người.
Khi các nhóm khách nhỏ lẻ bắt đầu tìm về cầu ngói Thanh Toàn, các tour tuyến chuyên nghiệp theo đó hình thành. Cụm ba di tích gồm cầu ngói Thanh Toàn, đình làng Vân Thê và phủ thờ Tôn Thất Thuyết được đưa vào làm điểm dừng chân trong dự án du lịch cộng đồng.
Hướng đi này đang dần chuyển đổi bức tranh kinh tế vùng Thanh Thủy Chánh từ nông nghiệp sang dịch vụ. Từ cầu ngói Thanh Toàn, chúng ta dễ dàng phóng tầm mắt bao quát cánh đồng lúa Thanh Thủy Chánh rộng mênh mông. Khi mặt trời đứng bóng, luồng gió mát dịu từ phía biển thổi vào như muốn ôm ấp từng người con trong làng, rất giản dị và đầy ắp bình yên.
MAI TRƯỜNG AN