Nên giữ nguyên lãi suất, song cần linh hoạt
Phát biểu hôm thứ Ba (3/3), Thống đốc NHTW Latvia Martins Kazaks cho biết, cuộc xung đột tại Trung Đông có thể làm tăng lạm phát nhưng cũng có thể làm giảm hoạt động kinh tế. Vì thế ECB nên chờ cho đến khi tình hình chiến tranh lắng xuống trước khi hành động.
“Chúng ta nên giữ nguyên hiện trạng”, ông nói trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại với Reuters, đồng thời cho biết thêm rằng ECB có thể đưa ra một số kịch bản về cách cuộc chiến có thể ảnh hưởng đến nền kinh tế tại cuộc họp lãi suất tiếp theo vào ngày 18-19 tháng 3. “Nhưng tôi không thấy cần phải vội vàng làm điều gì đó với lãi suất chính sách”, ông Kazaks nói thêm.
Tuy nhiên, ông cho rằng ECB nên chuẩn bị điều chỉnh lãi suất theo cả hai hướng tùy thuộc vào “diễn biến của lạm phát, mức độ lạm phát cao đến mức nào, tác động vòng thứ hai ra sao và liệu nó có ảnh hưởng đến kỳ vọng lạm phát hay không”. “Cuối cùng, có những lực lượng đối lập xuất phát từ cú sốc này và điều đó phụ thuộc vào lực lượng nào mạnh hơn”, Kazaks nói.
“Giữ nguyên hiện trạng” và “linh hoạt chính sách” cũng là quan điểm của Thống đốc NHTW Hy Lạp Yannis Stournaras khi nói về phản ứng của ECB đối với cuộc xung đột tại Trung Đông hiện tại.
Mặc dù cho rằng, nếu cuộc xung đột kéo dài sẽ làm tăng lạm phát, nhưng ông cho biết, vẫn còn quá sớm để đưa ra kết luận. “Nếu các cuộc đàm phán bắt đầu vào ngày mai, sẽ có sự giảm leo thang”, ông nói trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại hôm thứ Ba (3/3). “Nếu nó tiếp tục, sẽ có áp lực tăng lên đối với lạm phát. Tôi không loại trừ cả hai khả năng. Vì vậy, chúng ta nên thể hiện sự linh hoạt”.
Tuy nhiên trong thời điểm hiện tại, ông cũng cho rằng, ECB nên giữ nguyên hiện trạng và theo dõi diễn biến của cuộc xung đột.
“Tác động của nó (cuộc xung đột) đến lạm phát và sản lượng phụ thuộc vào thời gian và mức độ nghiêm trọng của cuộc xung đột vũ trang”, ông nói và nhấn thêm: “Vì chúng ta không thể thấy rõ cả hai yếu tố này và xét đến triển vọng lạm phát, theo quan điểm của tôi, chúng ta không nên vội vàng thay đổi bất kỳ thông số chính sách tiền tệ nào ngay bây giờ mà nên cảnh giác và theo dõi tình hình rất cẩn thận”.
Có thể tăng lãi suất vào cuối năm
Tuy nhiên với việc lạm phát tại khu vực đồng euro tăng vọt trong tháng trước và có thể tiếp tục tăng trong những tháng tới nếu chiến tranh ở Trung Đông khiến giá năng lượng duy trì ở mức cao, có khả năng ECB sẽ phải xem xét lại lập trường chính sách của mình.
Cụ thể, dữ liệu vừa được cơ quan thống kê châu Âu (Eurostat) công bố hôm thứ Ba (3/3) cho thấy, lạm phát trong khu vực đồng tiền chung euro đã tăng vọt lên 1,9% trong tháng 2 từ mức 1,7% của tháng 1, vượt xa mức tăng 1,7% theo dự báo của các nhà kinh tế.
Trong khi lạm phát cơ bản, không bao gồm giá nhiên liệu và thực phẩm dễ biến động, cũng tăng tốc lên 2,4% trong tháng 2 từ mức 2,2% của tháng 1 do lạm phát dịch vụ - mối quan ngại hàng đầu của các nhà hoạch định chính sách - một lần nữa tăng cao hơn dự đoán.
“Số liệu lạm phát cao hơn dự kiến trong tháng Hai chắc chắn không phải là tin tốt và làm gia tăng lo ngại do sự khởi đầu của cuộc xung đột ở Trung Đông”, Diego Iscaro tại S&P Global Market Intelligence cho biết. “Giá dầu và khí đốt tăng cao, gián đoạn chuỗi cung ứng và đồng euro suy yếu đều gây ra lạm phát”, ông nói thêm.
Nhiều chuyên gia cũng dự báo, lạm phát tại Eurozone sẽ tiếp tục tăng tốc nếu cuộc xung đột tại Trung Đông kéo dài đẩy giá năng lượng tăng cao bền vững. Theo đó, cuộc xung đột đã đẩy giá dầu tăng 12% so với cuối tuần trước, trong khi giá khí đốt tại châu Âu tăng tới 70%.
JP Morgan ước tính rằng mức tăng 10% giá dầu thô Brent tính bằng euro sẽ làm tăng lạm phát chung thêm 0,11 điểm phần trăm trong vòng 3 tháng. Trên cơ sở đó, sự biến động giá năng lượng trong tuần qua sẽ làm tăng lạm phát khoảng 0,2 điểm phần trăm, nếu giá ổn định ở mức hiện tại, họ lập luận.
Tuy nhiên, trước khi cuộc xung đột Trung Đông bùng nổ, lạm phát được dự báo sẽ thấp hơn mục tiêu 2% của ECB trong cả năm 2026 và 2027. Vì vậy, nếu các yếu tố khác không đổi, sự gia tăng lạm phát do giá dầu có thể không gây áp lực ngay lập tức lên ECB để tăng lãi suất.
Nhưng các nhà kinh tế hiện thấy những rủi ro tăng giá rõ ràng, đặc biệt nếu xung đột kéo dài.
“Nếu xung đột tiếp diễn trong vài tuần, hãy kỳ vọng lạm phát sẽ phục hồi lên mức giữa 2%”, nhà kinh tế Bert Colijn của ING cho biết. “Nhưng nếu sự gián đoạn đáng kể đối với nguồn cung năng lượng kéo dài hơn, tác động chắc chắn sẽ trở nên lớn hơn, điều đó có nghĩa là sự không chắc chắn xung quanh triển vọng lạm phát đang quay trở lại”.
Vì lẽ đó hiện thị trường tiền tệ vẫn đang định giá khoảng 50% khả năng ECB sẽ tăng lãi suất vào cuối năm.
Hà Vy