Tình trạng thiếu hụt RAM trên toàn cầu đang khiến giá bộ nhớ tăng mạnh trong thời gian gần đây. Các chuyên gia công nghệ nhận định nguyên nhân chủ yếu đến từ làn sóng bùng nổ trí tuệ nhân tạo, khi các chip AI cần lượng bộ nhớ rất lớn và được ưu tiên phân bổ trong chuỗi cung ứng. Khi năng lực sản xuất không theo kịp nhu cầu, đà tăng giá RAM xuất hiện trên diện rộng, từ các trung tâm dữ liệu cho tới laptop và máy tính cá nhân.
Theo các nhà sản xuất, nhu cầu bộ nhớ hiện đã vượt quá khả năng cung ứng của toàn ngành. Các công ty phát triển AI như Nvidia và Google cần lượng RAM lớn cho chip AI cũng như các hệ thống máy chủ huấn luyện mô hình. Nhóm khách hàng này được ưu tiên phân bổ linh kiện, trong khi các phân khúc khác, đặc biệt là thị trường tiêu dùng, ghi nhận tình trạng khan hiếm.
Thị trường RAM hiện gần như do ba nhà cung cấp chi phối gồm Micron, Samsung Electronics và SK Hynix. Nhu cầu từ lĩnh vực trí tuệ nhân tạo gia tăng đã tác động trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp này, đồng thời đặt ra yêu cầu lớn đối với năng lực sản xuất.
Ông Sumit Sadana, Giám đốc kinh doanh của Micron, cho biết nhu cầu bộ nhớ đã tăng mạnh và vượt xa khả năng cung ứng không chỉ của riêng Micron mà của toàn bộ ngành công nghiệp bộ nhớ trong ngắn hạn.
Tình trạng thiếu hụt RAM trên toàn cầu đang khiến giá bộ nhớ tăng mạnh trong thời gian gần đây. Ảnh: Istock
Giá RAM theo đó tăng nhanh. TrendForce dự báo giá DRAM trung bình có thể tăng 50% - 55% chỉ trong một quý so với cuối năm trước. Ông Tom Hsu, nhà phân tích của TrendForce, cho biết mức tăng này là “chưa từng có tiền lệ”, trong bối cảnh nguồn cung hạn chế và bộ nhớ được ưu tiên phân bổ cho các hệ thống AI và máy chủ.
Nguyên nhân chủ yếu nằm ở loại bộ nhớ mà các chip AI sử dụng. Thay cho RAM thông thường, các GPU AI hiện đại cần bộ nhớ băng thông cao (HBM) để đáp ứng yêu cầu truyền dữ liệu ở tốc độ rất lớn. Một chip AI cao cấp có thể tích hợp hàng trăm gigabyte HBM, trong khi smartphone hay laptop phổ thông chỉ sử dụng vài chục gigabyte RAM thông thường. HBM được sản xuất theo quy trình phức tạp, với nhiều lớp bộ nhớ xếp chồng lên nhau và đòi hỏi độ chính xác rất cao.
Theo ông Sadana, để sản xuất một đơn vị bộ nhớ HBM, các nhà máy phải từ bỏ năng lực sản xuất ba đơn vị RAM thông thường. Việc tăng sản lượng HBM phục vụ AI vì vậy kéo theo sự thu hẹp nguồn RAM dành cho các phân khúc không phải AI. Trong bối cảnh nhu cầu từ máy chủ và trung tâm dữ liệu tăng, các nhà sản xuất đang phân bổ nguồn lực nhiều hơn cho các ứng dụng này.
Diễn biến này đã ảnh hưởng tới thị trường tiêu dùng. Nhiều kỹ sư công nghệ cho biết chi phí nâng cấp RAM cho máy tính cá nhân tăng mạnh chỉ trong vài tháng, khiến các cấu hình dung lượng lớn có mức giá cao hơn so với trước.
Tình trạng thiếu RAM cũng tạo thêm áp lực đối với các hãng thiết bị điện tử. Giới đầu tư theo dõi cách Apple và Dell Technologies, nhà sản xuất máy tính, ứng phó khi bộ nhớ chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong chi phí phần cứng. Theo TrendForce, công ty nghiên cứu thị trường, RAM hiện chiếm khoảng 20% giá thành một chiếc laptop, cao hơn so với các giai đoạn trước.
Apple cho biết mức biến động giá bộ nhớ hiện ở mức “vừa phải”. Trong khi đó, Dell cảnh báo tình trạng thiếu RAM có thể khiến chi phí sản phẩm tăng, dù hãng đang điều chỉnh cấu hình để giảm tác động.
Giám đốc điều hành Dell Jefferey Clarke cho rằng rất khó để việc chi phí bộ nhớ tăng không ảnh hưởng tới giá bán.
Ngay cả Nvidia, khách hàng lớn trên thị trường HBM, cũng nhận được các câu hỏi liên quan đến nhu cầu bộ nhớ rất lớn của các sản phẩm AI. Giám đốc điều hành Jensen Huang cho biết nhu cầu AI hiện ở mức cao và các nhà cung cấp bộ nhớ đang đẩy nhanh việc mở rộng công suất, song quá trình này cần thời gian.
Trong khi đó, ông Sadana cho biết công ty Micron đang triển khai kế hoạch xây dựng thêm các nhà máy tại Mỹ. Theo ông, nguồn cung bổ sung đáng kể sớm nhất chỉ có thể xuất hiện từ năm 2027, trong khi hiện tại Micron chỉ đáp ứng được khoảng 2/3 nhu cầu trung hạn của một số khách hàng lớn.
Giám đốc kinh doanh của Micron cũng cho biết toàn bộ công suất RAM cho năm 2026 đã được phân bổ, trong khi nhu cầu từ các hệ thống AI vẫn tiếp tục tăng.
Tùng Lâm (Theo CNBC, CNN)