Những bài toán đối ngoại Tổng thống Trump phải đối mặt năm 2026

4 giờ trướcBài gốc

Những hồ sơ đối ngoại nóng

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã dành năm đầu tiên trong nhiệm kỳ của mình để tập trung vào việc chấm dứt các cuộc xung đột nước ngoài phức tạp và củng cố di sản của mình như một vị "tổng thống hòa bình".

Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Mỹ đang bước vào năm mới 2026 với một danh sách những vấn đề đối ngoại chưa được giải quyết, từ cuộc xung đột dai dẳng tại Ukraine cho tới căng thẳng leo thang với Venezuela. Hầu như không có dấu hiệu nào có thấy ông sẽ giảm mức độ tập trung vào địa chính trị - một nỗ lực có thể xung đột với năm bầu cử giữa nhiệm kỳ khi mối quan tâm hàng đầu của cử tri được dự báo sẽ xoay quanh vấn đề chi phí sinh hoạt.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: Reuters

"Bất kỳ tổng thống nào ở nhiệm kỳ thứ hai cũng luôn muốn can dự sâu hơn vào chính sách đối ngoại và để lại một di sản lâu dài cho lịch sử", ông Matthew Bartlett, chiến lược gia đảng Cộng hòa và là cựu quan chức trong chính quyền ông Trump, nhận định. Theo ông: “Với người dân Mỹ, ưu tiên của họ vẫn là cuộc sống sinh hoạt hằng ngày như giá cả, nhà ở, điện nước, dịch vụ thiết yếu, giáo dục, y tế, thực phẩm..."

Trước kỳ nghỉ lễ, Nhà Trắng cho biết ông Trump dự định tổ chức các cuộc mít-tinh thường xuyên để nói về những thành tựu mà chính quyền của ông đạt được trong việc giảm chi phí sinh hoạt.

Trong thời gian qua, ông Trump dành phần lớn các hoạt động tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago để tập trung về vấn đề đối ngoại. Ông đã gặp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và 2 lần điện đàm với Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly cho biết Tổng thống “được bầu ra với sự ủng hộ mạnh mẽ nhằm triển khai chính sách đối ngoại “Nước Mỹ trước tiên”, đồng thời ông đã tận dụng các chương trình nghị sự của mình để “thu hút đầu tư và mang lại các kết quả cụ thể” cho nước Mỹ.

“Tổng thống đã thực hiện điều đó thông qua việc đàm phán các thỏa thuận thương mại công bằng hơn, đạt được cam kết chi 5% GDP cho quốc phòng từ các đồng minh NATO, tiêu diệt các phần tử buôn ma túy đưa chất cấm vào nước Mỹ và nhiều việc khác, đồng thời chấm dứt 8 cuộc chiến, qua đó khiến thế giới an toàn và ổn định hơn. Tổng thống sẽ luôn hành động để bảo đảm hòa bình thông qua sức mạnh và thúc đẩy lợi ích của Mỹ ở nước ngoài", bà Kelly nói.

Đầu tháng, ông Trump khẳng định rằng ngay cả khi ra nước ngoài, mục tiêu của ông vẫn là phục vụ lợi ích nước Mỹ. “Khi tôi công du nước ngoài, tôi chỉ có một nơi trong đầu. Đó là nước Mỹ", ông Trump nói.

Tuy nhiên, một bộ phận đảng Cộng hòa ngày càng tỏ ra sốt ruột trước mối quan tâm của ông Trump theo chủ trương “Nước Mỹ trên hết” đối với việc giải quyết các xung đột quốc tế. Các cuộc thăm dò liên tục cho thấy cử tri ngày càng lo ngại về vấn đề ngân sách và sẵn sàng quy trách nhiệm cho đảng Cộng hòa, bất chấp việc chính quyền ông Trump khẳng định mọi khó khăn kinh tế đều do chính quyền tiền nhiệm của ông Joe Biden để lại.

Khi thế giới bước sang năm 2026, dưới đây là những hồ sơ đối ngoại mà ông Trump sẽ tiếp tục phải đối mặt trong năm mới.

Xung đột Ukraine chưa có lời giải

Cuộc xung đột tại Ukraine sẽ tròn 4 năm và bước sang năm thứ năm vào tháng 2 tới nhưng vẫn chưa thấy lối thoát. Dù ông Trump đã tìm cách đưa Tổng thống Putin và Tổng thống Zelensky ngồi vào bàn đàm phán nhưng nỗ lực này vẫn chưa thành công. Nga từ chối chấp nhận một lệnh ngừng bắn trước khi đạt được thỏa thuận hòa bình toàn diện, đồng thời tiếp tục tiến hành các đợt tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào Ukraine.

Xung đột Ukraine. Ảnh: Reuters

Các cuộc trao đổi gần đây nhất tại Mar-a-Lago được đánh giá là tích cực hơn so với trước đây, khi ông Trump tỏ ra lạc quan rằng hai bên có thể sớm đạt được thỏa thuận, với một số tiến triển liên quan đến các bảo đảm an ninh cho Kiev. Tuy nhiên, căng thẳng lại bùng lên khi Điện Kremlin cáo buộc Ukraine tiến hành vụ tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào nơi ở của Tổng thống Putin. Ông Zelensky cho rằng đó chỉ là cái cớ do Nga dựng lên.

Số phận của vùng Donbass, khu vực có ý nghĩa chiến lược ở miền Đông Ukraine, tiếp tục là điểm nghẽn then chốt đối với cả hai phía và dường như chưa có con đường khả thi nào để đạt được thỏa thuận.

Tổng thống Zelensky đã đồng ý biến 15% phần lãnh thổ Donbass hiện nằm dưới quyền kiểm soát của Ukraine thành một “khu kinh tế tự do phi quân sự”, song Nga đã bác bỏ đề xuất này. Việc kiểm soát khu vực trên sẽ giúp quân đội Nga tiếp cận các chiến hào của Ukraine và phía Kiev lo ngại rằng nếu Moscow tấn công trở lại, họ sẽ không dừng lại ở đó.

Bất chấp nhiều cuộc trao đổi với ông Trump, Nga vẫn giữ lập trường tối đa, bao gồm các yêu cầu như: Ukraine không được gia nhập NATO, phải hạn chế quy mô quân đội và Nga được quyền kiểm soát toàn bộ vùng Donbass. Tổng thống Putin cũng từ chối gặp trực tiếp ông Zelensky cho đến khi có một kế hoạch hòa bình mà ông chấp nhận được.

Thỏa thuận hòa bình Gaza trên bờ vực đổ vỡ

Tổng thống Trump đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy một lệnh ngừng bắn giữa Israel và Hamas, vốn đạt được trong khuôn khổ một kế hoạch hòa bình rộng hơn sau gần 2 năm giao tranh tại Gaza. Tuy nhiên, dù bạo lực đã phần nào lắng xuống, các quan chức vẫn chật vật vượt qua giai đoạn đầu của kế hoạch, bao gồm lệnh ngừng bắn, trao đổi con tin và tù nhân, cũng như tăng cường viện trợ nhân đạo. Giới chức Israel nhiều lần đe dọa nối lại các hoạt động quân sự, với lý do Hamas vi phạm thỏa thuận.

Một trong những điểm nghẽn lớn nhất đối với việc triển khai giai đoạn hai là việc Hamas từ chối giải giáp. Phong trào Hồi giáo Palestine bị Mỹ đưa vào danh sách khủng bố. Hamas khẳng định họ có quyền tiến hành “kháng chiến vũ trang” chống lại sự chiếm đóng của Israel. Hôm 29/12, ông Trump cảnh báo Hamas phải giải giáp, nếu không sẽ đối mặt với “cái giá khủng khiếp”.

Một thách thức khác là việc thuyết phục các quốc gia đồng ý cử binh sĩ tham gia vào “Lực lượng Ổn định Quốc tế”, nhằm bảo đảm an ninh tại một số khu vực ở Gaza sau khi quân đội Israel rút đi. Trong khi đó, cả hai phía đều cáo buộc đối phương vi phạm lệnh ngừng bắn. Kể từ khi thỏa thuận có hiệu lực vào tháng 10/2025, hàng trăm người, phần lớn là người dân Palestine đã thiệt mạng.

Các tiến trình hòa bình đòi hỏi nỗ lực ngoại giao bền bỉ và liên tục. Một đợt bùng phát xung đột mới tại Gaza có thể đe dọa một trong những “thành tựu đối ngoại mang dấu ấn cá nhân” quan trọng nhất của ông Trump cho đến nay.

Siết chặt vòng vây với Venezuela

Tuần này, ông Trump tuyên bố Mỹ đã “đánh sập” một “cơ sở lớn” có liên quan đến hoạt động buôn bán ma túy tại Venezuela - động thái được cho là cuộc tấn công trên bộ đầu tiên vào bên trong lãnh thổ nước này kể từ khi Washington bắt đầu phá hủy các tàu bị gọi là “tàu ma túy của Venezuela”. CIA từ chối bình luận về thông tin cho rằng họ đã tiến hành một cuộc không kích bằng máy bay không người lái nhằm vào một cầu cảng trên lãnh thổ Venezuela vào tháng 12/2025.

Động thái này cho thấy sự leo thang đáng kể trong chiến dịch gây sức ép kéo dài nhiều tháng nhằm buộc Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro phải từ bỏ quyền lực. Ông Trump cũng nói rằng ông không loại trừ khả năng xảy ra chiến tranh với Venezuela.

Căng thẳng leo thang với Venezuela đang làm rạn nứt phong trào “Nước Mỹ trước tiên” - tầm nhìn chính trị mà ông Trump xây dựng phần lớn dựa trên cam kết tránh để Mỹ sa lầy vào các hoạt động can thiệp quân sự ở nước ngoài. Một số nhân vật theo chủ nghĩa chống can thiệp cảnh báo rằng việc lật đổ ông Maduro có thể gây bất ổn khu vực và kéo Mỹ vào một cuộc xung đột kéo dài nhiều năm.

Theo một cuộc khảo sát gần đây của Quinnipiac, đa số người Mỹ phản đối hành động quân sự tại Venezuela với 63% những người được hỏi không ủng hộ việc sử dụng vũ lực trong lãnh thổ nước này và 53% phản đối các cuộc tấn công quân sự nhằm tiêu diệt những đối tượng bị nghi buôn ma túy trên biển.

Tuy vậy, cho đến nay, các con số trên dường như không làm ông Trump chùn bước. Trong tháng 12, ông gia tăng sức ép với Venezuela bằng việc công bố phong tỏa, lên kế hoạch đưa chính quyền ông Maduro vào danh sách “tổ chức khủng bố nước ngoài”. Giới chức Mỹ cũng đã thu giữ một tàu chở dầu của Venezuela trong tháng 12. Trước đó, vào tháng 11, ông Trump tuyên bố không phận Venezuela bị coi là “đóng cửa hoàn toàn”.

Rắc rối mới với Tehran?

Mỹ đã cùng Israel tấn công các cơ sở hạt nhân của Iran vào tháng 6/2025. Sau 12 ngày giao tranh và sự can dự trực tiếp của Mỹ, bao gồm một đợt không kích bằng bom xuyên boong-ke mà ông Trump tuyên bố đã “phá hủy hoàn toàn và triệt để” chương trình hạt nhân của Iran, Tổng thống Mỹ đã buộc Israel và Iran chấm dứt các hành động thù địch.

Tuy nhiên, hiện đang xuất hiện những lo ngại rằng Iran có thể đang tái thiết chương trình hạt nhân, làm dấy lên nguy cơ bùng phát một vòng xung đột mới, kéo theo sự can dự trở lại của Washington.

Ảnh minh họa: Reuters

Ông Trump cảnh báo rằng nếu Iran khôi phục chương trình hạt nhân, Mỹ sẽ “ra đòn cực mạnh”. Ông cũng ám chỉ Washington sẽ ủng hộ Israel nếu nước này tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào chương trình tên lửa đạn đạo được tái xây dựng của Iran. Tổng thống Iran tuyên bố nước này sẽ đáp trả mọi hành động gây hấn theo cách “khắc nghiệt và khiến đối phương phải hối tiếc”.

Việc ông Trump can dự vào hồ sơ Iran đang trở thành một điểm nóng gây tranh cãi trong nội bộ phong trào “Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại” (MAGA). Nhiều người ủng hộ khẩu hiệu “Nước Mỹ trước tiên” muốn hạn chế vai trò của Washington tại Trung Đông. Bên cạnh đó, trong một bộ phận cử tri MAGA, ngày càng xuất hiện sự bất mãn với Israel, khi những người này cho rằng chính quyền Tel Aviv thường kéo Mỹ vào những cuộc xung đột không phục vụ lợi ích quốc gia.

Sự "tan băng" với Trung Quốc có thể chỉ là tạm thời

Căng thẳng Mỹ - Trung có phần hạ nhiệt trong những tháng gần đây, sau khi ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đạt được một thỏa thuận đình chiến thương mại kéo dài 1 năm vào tháng 10/2025. Tuy nhiên, trạng thái hòa hoãn này đang đứng trước nhiều rủi ro.

Các nghị sĩ tại Quốc hội Mỹ đã bày tỏ hoài nghi về việc Trung Quốc có thực hiện đầy đủ các cam kết đạt được vào mùa thu, bao gồm việc cắt giảm nguồn cung các hóa chất tiền chất sang Mexico - nguyên liệu mà các băng đảng sử dụng để sản xuất fentanyl và việc mua một khối lượng nhất định nông sản Mỹ hay không.

Ngoài ra, một số vấn đề tồn đọng khác vẫn chưa được giải quyết. Thỏa thuận Mỹ - Trung về đất hiếm, vốn được kỳ vọng hoàn tất trước Lễ Tạ ơn, đến nay vẫn bế tắc. Nhà Trắng cũng chưa lên tiếng về các thông tin cho rằng ByteDance có trụ sở tại Bắc Kinh đã hoàn tất việc bán TikTok.

Những thách thức với Trung Quốc trong năm 2026 không chỉ xoay quanh thương mại. Các phát biểu và động thái của Bắc Kinh về vấn đề Đài Loan có thể mở ra một hướng tiếp cận đối ngoại mới trong quan hệ với Tổng thống Mỹ.

Bắc Kinh cũng bày tỏ quan ngại trước khả năng Washington tiến hành thương vụ bán vũ khí quy mô lớn nhất từ trước đến nay cho Đài Loan. Ngày 29/12, Trung Quốc thông báo tiến hành các hoạt động diễn tập quanh đảo Đài Loan, cho biết mục đích là nhằm “răn đe” và “cảnh báo” đối với những yếu tố can thiệp từ bên ngoài.

Trả lời báo giới trong tuần này, ông Trump cho biết ông không được thông báo trước về cuộc tập trận, song tỏ ra không mấy lo ngại. Theo nhà lãnh đạo Mỹ, Trung Quốc đã “thực hiện các hoạt động diễn tập hải quân tại khu vực này trong khoảng 20 năm qua”.

“Không có gì khiến tôi lo lắng cả”, ông Trump nói.

Kiều Anh/VOV.VN Tổng hợp

Nguồn VOV : https://vov.vn/the-gioi/quan-sat/nhung-bai-toan-doi-ngoai-tong-thong-trump-phai-doi-mat-nam-2026-post1258042.vov