Những câu hỏi ngày Tết khiến trẻ áp lực và cách cha mẹ nên ứng xử

2 giờ trướcBài gốc

Tết là dịp hiếm hoi trong năm trẻ được gặp lại đầy đủ họ hàng, người thân. Nhưng đi kèm với những phong bao lì xì và lời chúc tốt đẹp, không ít trẻ phải đối diện với "cơn mưa" câu hỏi xoay quanh học tập, ngoại hình, thành tích và cả những vấn đề riêng tư. Với người lớn, đó có thể chỉ là câu chuyện xã giao đầu năm. Nhưng với trẻ, đặc biệt là những em đang gặp khó khăn trong học tập hoặc nhạy cảm về tâm lý, những câu hỏi ấy dễ khơi lại cảm giác tự ti, lo lắng và áp lực bị đem ra so sánh.

Khi Tết trở thành "kỳ kiểm tra miệng" kéo dài

Nhiều phụ huynh ngạc nhiên khi thấy con tỏ ra né tránh gặp người thân, dán chặt vào điện thoại hoặc lẩn tránh vào phòng riêng trong những ngày Tết. Trên thực tế, đó thường là phản ứng phòng vệ khi trẻ cảm thấy không an toàn về mặt cảm xúc. Trong không gian sum vầy, những câu hỏi như: "Năm nay được học sinh gì?", "Sao dạo này béo thế?", "Thằng A nhà bác được giải quốc gia, cháu được giải gì không?" dội xuống khiến trẻ cảm thấy mình như đang đứng trong một hội đồng thẩm định thay vì một bữa tiệc đoàn viên.

Ảnh minh họa.

Trẻ em và thanh thiếu niên hôm nay lớn lên trong một thế giới đầy tính cạnh tranh, các em vốn đã mang trên vai những áp lực về điểm số và kỳ vọng suốt cả học kỳ. Những câu hỏi mang tính đánh giá, dù vô tình, vẫn khiến trẻ cảm thấy mình "chưa đủ tốt" hoặc đang bị đem ra làm "vật trang trí" cho niềm tự hào của cha mẹ. Với thanh niên, áp lực lại chuyển sang vấn đề thu nhập hoặc hôn nhân. Việc liên tục phải trả lời những điều mình chưa sẵn sàng chia sẻ khiến Tết trở thành một "kỳ kiểm tra miệng" kéo dài, nơi sự riêng tư bị xâm phạm nhân danh tình thương.

Hiện nay, khi các vấn đề về sức khỏe tâm thần của người trẻ đang được xã hội quan tâm sâu sắc, việc người lớn thiếu tinh tế trong giao tiếp ngày Tết không còn là chuyện nhỏ. Nó có thể làm rạn nứt mối quan hệ giữa các thế hệ và khiến trẻ cảm thấy xa lạ ngay trong chính gia đình mình.

Cha mẹ: Điểm tựa và "lá chắn" cho con

Trong bối cảnh đó, vai trò của cha mẹ không chỉ là người chứng kiến, mà cần trở thành điểm tựa và "lá chắn" tinh tế cho con. Thay vì để con tự xoay xở trong sự lúng túng, phụ huynh có thể chủ động trở thành người điều phối câu chuyện.

Trước khi bắt đầu những chuyến chúc Tết, cha mẹ nên trò chuyện cùng con, trang bị cho trẻ những cách trả lời ngắn gọn, lịch sự nhưng vẫn giữ được ranh giới. Ví dụ, nếu bị hỏi về điểm số, trẻ có thể mỉm cười và đáp: "Cháu vẫn đang cố gắng ạ, cảm ơn bác đã quan tâm". Quan trọng hơn, cha mẹ cần tinh tế quan sát phản ứng của con trong các cuộc gặp gỡ. Khi thấy con bắt đầu lúng túng, bối rối trước những câu hỏi "xoáy", người lớn nên chủ động chuyển hướng câu chuyện sang các chủ đề trung tính như kế hoạch đi chơi, các món ăn ngon hoặc một sở thích chung của cả nhà để giảm bớt áp lực cho trẻ.

Cha mẹ cũng cần tránh việc hùa theo người lớn để trêu chọc hoặc trách móc con trước mặt khách. Câu nói "Nó học hành dạo này chán lắm" của cha mẹ có thể chỉ là lời khiêm tốn xã giao, nhưng với trẻ, đó là một vết thương lòng sâu sắc. Sau mỗi lần gặp gỡ họ hàng, việc dành thời gian trò chuyện riêng để lắng nghe cảm xúc của con là điều vô cùng cần thiết. Một câu hỏi quan tâm như "Hôm nay con có cảm thấy khó chịu khi bác hỏi thế không?" sẽ giúp trẻ cảm thấy mình được thấu hiểu, tôn trọng và được bảo vệ.

Tết chỉ thực sự trọn vẹn khi mỗi thành viên, dù là trẻ nhỏ hay người lớn, đều được là chính mình và cảm thấy được yêu thương vô điều kiện. Sự tôn trọng cảm xúc của con cái chính là món quà đầu năm ý nghĩa nhất mà gia đình có thể dành cho trẻ. Khi cha mẹ đứng về phía con, lắng nghe bằng trái tim, Tết sẽ không còn là áp lực mà trở về đúng nghĩa là mùa của bình an và gắn kết.

ThS. Nguyễn Thị Hồng Vân - Giảng viên Khoa Giáo dục tiểu học và mầm non, Trường Đại học Hùng Vương

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/nhung-cau-hoi-ngay-tet-khien-tre-ap-luc-va-cach-cha-me-nen-ung-xu-169260212225550235.htm