Những cấu trúc kỳ lạ trên 'cơ thể chị em song sinh' với Trái Đất khiến giới khoa học đau đầu

7 giờ trướcBài gốc

Sử dụng dữ liệu từ tàu thăm dò Magellan của NASA thu thập từ nhiều thập kỷ trước, Anna Gulcher, nhà khoa học hành tinh tại Đại học Freiburg (Đức), đã xây dựng các mô hình 3D mới nhằm nghiên cứu chi tiết những vành nhật hoa lớn nhất trên sao Kim và tìm hiểu cơ chế địa chất đứng sau chúng.

Sao Kim được chụp bởi tàu vũ trụ Magellan của NASA. (Ảnh: NASA)

Những vòng tròn khổng lồ trên bề mặt sao Kim

Nhóm nghiên cứu sử dụng dữ liệu radar của tàu Magellan, con tàu kết thúc sứ mệnh vào năm 1994, để phân tích địa hình và tín hiệu trọng lực quanh các cấu trúc này. Trong báo cáo trình bày tại Đại hội đồng Liên minh Khoa học Địa chất châu Âu năm 2026 (EGU26) ở Vienna, Gulcher và các cộng sự cho biết các coronae trên sao Kim có sự đa dạng rất lớn về kích thước, hình dạng, địa hình và dấu hiệu kiến tạo.

Điều đó cho thấy chúng không được tạo ra bởi một cơ chế duy nhất, mà có thể là kết quả của nhiều quá trình địa chất phức tạp khác nhau diễn ra bên trong hành tinh.

Cơ sở dữ liệu mới hiện ghi nhận tới 741 vành nhật hoa trên khắp bề mặt sao Kim. Theo Gulcher, đây thực chất là những vòng nứt khổng lồ xuất hiện trên bề mặt do vật chất nóng từ sâu bên trong hành tinh dâng lên.

"Chúng tôi cho rằng đây là biểu hiện trên bề mặt của các luồng vật chất nóng đang chuyển động từ sâu bên trong sao Kim", bà nói tại hội nghị EGU26 ở Vienna.

Dấu hiệu cho thấy sao Kim vẫn còn hoạt động địa chất

Bằng cách kết hợp dữ liệu trọng lực, địa hình và các mô phỏng địa động lực học, nhóm nghiên cứu phát hiện dấu hiệu cho thấy bên dưới 52 vành nhật hoa có thể tồn tại các dòng vật chất nóng đang trồi lên từ lớp phủ.

Theo Gulcher, đây có thể là bằng chứng mạnh mẽ nhất từ trước tới nay cho thấy sao Kim vẫn đang diễn ra các quá trình kiến tạo liên quan tới các "cột magma" khổng lồ.

Nghiên cứu cũng cho thấy dữ liệu trọng lực hiện tại có thể chưa phát hiện hết các hoạt động địa chất đang diễn ra. Điều này đồng nghĩa sao Kim có thể hoạt động mạnh hơn nhiều so với những gì con người từng nghĩ.

Vì sao các cấu trúc này có hình tròn?

Một trong những câu hỏi lớn là tại sao các coronae lại có dạng vòng tròn khổng lồ. Theo Gulcher, nguyên nhân có thể đến từ các dòng vật chất nóng hình cột dâng lên từ sâu bên trong hành tinh.

"Ví dụ, một cột magma nóng hơn môi trường xung quanh có thể đẩy lớp vỏ hành tinh phồng lên mạnh mẽ, từ đó tạo thành những vòng tròn lớn", bà giải thích.

Các nhà khoa học cho rằng hiện tượng này liên quan tới quá trình đối lưu lớp phủ. tức sự chuyển động lên xuống của lớp vật chất nằm giữa lõi và lớp vỏ hành tinh trong thời gian cực dài.Trên Trái Đất, quá trình này góp phần làm dịch chuyển các mảng kiến tạo và tạo ra động đất, núi lửa cũng như nhiều hoạt động địa chất khác.

Sao Kim và Trái Đất giống mà lại quá khác nhau

Giới khoa học từ lâu vẫn tranh luận liệu sao Kim có từng trải qua những quá trình địa chất tương tự Trái Đất hay không, đặc biệt là kiến tạo mảng.

Trên Trái Đất, lớp vỏ được chia thành các mảng khổng lồ luôn dịch chuyển. Chúng va chạm, tách ra hoặc trượt qua nhau, gây ra động đất, núi lửa và giúp tái chế carbon liên tục giữa lòng đất và khí quyển.Đây được xem là một trong những yếu tố quan trọng giúp khí hậu Trái Đất ổn định suốt hàng tỷ năm, tạo điều kiện cho sự sống phát triển.

Theo Gulcher, Trái Đất may mắn sở hữu các đại dương lớn, giúp hình thành những loại đá giàu nước. Các loại đá này mềm và dễ biến dạng hơn, khiến lớp vỏ dễ vỡ thành các mảng kiến tạo di động.Trong khi đó, sao Kim là một thế giới khô cằn và có thể chưa từng sở hữu đại dương lớn. Điều này khiến lớp vỏ của nó khó bị phá vỡ thành các mảng như trên Trái Đất.

Nếu không có đại dương, sao Kim có thể chỉ diễn ra quá trình tái chế carbon ở mức hạn chế thông qua núi lửa và các hoạt động tái tạo bề mặt khác.

Gulcher và các cộng sự cho biết những sứ mệnh tương lai như VERITAS của NASA, hay EnVision của châu Âu sẽ giúp nghiên cứu sao Kim chi tiết hơn nhiều.

Các tàu thăm dò mới sẽ cung cấp dữ liệu địa hình, trọng lực và cấu trúc bề mặt với độ phân giải cao chưa từng có, từ đó giúp giới khoa học hiểu rõ hơn cách các coronae hình thành và hoạt động.

Theo Gulcher, điều gây tò mò nhất về sao Kim là hành tinh này vừa giống Trái Đất, vừa khác biệt một cách khó hiểu.

"Chúng ta nhìn thấy trên sao Kim những cấu trúc rất giống Trái Đất, nhưng đồng thời cũng có những khác biệt cực kỳ quan trọng. Với lượng dữ liệu hiện nay, chúng ta vẫn chưa hiểu đầy đủ vì sao hai hành tinh lại có thể giống nhau đến vậy nhưng đồng thời cũng khác nhau đến thế", bà nói.

Xuân Minh

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/nhung-cau-truc-ky-la-tren-co-the-chi-em-song-sinh-voi-trai-dat-khien-gioi-khoa-hoc-dau-dau-169260528162042011.htm