Những chiến dịch hộ tống tàu dầu ác liệt bậc nhất lịch sử Mỹ

6 giờ trướcBài gốc

Việc chính quyền Tổng thống Donald Trump tuyên bố Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) bắt đầu dẫn đường cho tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz đã đưa thế giới trở lại một kịch bản quen thuộc: Washington sử dụng sức mạnh hải quân với mục đích bảo vệ một trong những tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất toàn cầu.

Đây không phải lần đầu Mỹ phải can thiệp quân sự với mục đích "bảo đảm tự do hàng hải" tại các điểm nghẽn chiến lược. Trong gần 40 năm qua, Washington đã nhiều lần triển khai các chiến dịch hộ tống tàu, rà phá thủy lôi và thậm chí tiến hành các cuộc tấn công quân sự trực tiếp với lý do bảo vệ dòng chảy thương mại trên biển.

Chiến dịch Ý chí Kiên định: Cuộc hộ tống tàu dầu lớn nhất sau Thế chiến II

Tiền lệ lớn nhất và thường xuyên được nhắc lại mỗi khi eo biển Hormuz rơi vào bất ổn là Chiến dịch Ý chí Kiên định diễn ra giai đoạn 1987-1988, trong những năm cuối của cuộc chiến Iraq - Iran.

Khi đó, Tehran và Baghdad bước vào giai đoạn được gọi là “cuộc chiến tàu chở dầu”, liên tục tấn công các tàu chở dầu và tàu hàng của nhau nhằm gây sức ép lên nền kinh tế đối phương. Khi các tàu chở dầu của Kuwait trở thành mục tiêu thường xuyên trong các cuộc trả đũa, Kuwait đã đề nghị Washington can thiệp.

Chính quyền Tổng thống Ronald Reagan sau đó chấp thuận cho 11 tàu chở dầu Kuwait treo cờ Mỹ để các tàu này có thể hợp pháp hoạt động dưới sự bảo vệ của Hải quân Mỹ. Theo Bộ Quốc phòng Mỹ, hơn 250 nhiệm vụ hộ tống đã được triển khai trong khuôn khổ chiến dịch.

Hạ sĩ hậu cần hạng nhì Williams Hendrickson quan sát tìm thủy lôi từ mũi tàu hộ vệ tên lửa dẫn đường USS Nicholas (FFG-47) trong một nhiệm vụ hộ tống thuộc Chiến dịch Ý chí kiên định. (Ảnh: Hải quân Mỹ)

Tuy nhiên, chiến dịch nhanh chóng kéo Mỹ vào đối đầu trực tiếp hơn với Iran. Ngay trong chuyến hộ tống đầu tiên, siêu tàu chở dầu Bridgeton trúng thủy lôi. Iran sau đó tiếp tục sử dụng thủy lôi, xuồng cao tốc và tên lửa để quấy rối hoạt động hàng hải. Đáp trả, lực lượng Mỹ bắt giữ tàu rải thủy lôi Iran Iran Ajr, và tiến hành các đòn tấn công nhằm vào các cơ sở dầu khí ngoài khơi của Tehran.

Chiến dịch Bọ ngựa Cầu nguyện

Căng thẳng tiếp tục leo thang vào tháng 4/1988 khi tàu hộ vệ tên lửa USS Samuel B. Roberts của Mỹ trúng thủy lôi tại Vịnh Ba Tư khi đang tham gia Chiến dịch Ý chí Kiên định nhằm hộ tống các tàu chở dầu Kuwait. Dù con tàu không bị đánh chìm, vụ việc khiến 10 thủy thủ bị thương và buộc Washington phản ứng mạnh mẽ.

Mỹ sau đó phát động Chiến dịch Bọ ngựa Cầu nguyện. Rạng sáng 18/4, Hải quân Mỹ triển khai ba nhóm tác chiến mặt nước cùng sự yểm trợ của tàu sân bay USS Enterprise, mở cuộc tấn công vào hai giàn khoan dầu Sassan và Sirri mà Washington cáo buộc Iran sử dụng để điều phối các hoạt động quân sự trên biển.

Giao tranh sau đó nhanh chóng lan rộng khi lực lượng Mỹ đụng độ tàu chiến, xuồng cao tốc và máy bay Iran tại Vịnh Ba Tư.

Trong vòng chưa đầy một ngày, Mỹ đã đánh chìm tàu hộ vệ Sahand, tàu tên lửa Joshan, phá hủy nhiều xuồng cao tốc và làm hư hại nặng tàu chiến Sabalan của Iran.

Đây được xem là cuộc đối đầu hải quân lớn nhất của Mỹ kể từ sau Thế chiến II, đồng thời là một trong những lần hiếm hoi Washington và Tehran giao chiến trực tiếp trên quy mô lớn.

Tòa nhà chính của giàn khoan dầu Sassan của Iran bốc cháy sau khi bị tên lửa chống tăng dẫn đường BGM-71 TOW phóng từ trực thăng AH-1 Cobra của Thủy quân lục chiến Mỹ tấn công. (Ảnh: Hải quân Mỹ)

Chiến dịch Người gác cổng

Căng thẳng tại eo biển Hormuz bùng lên vào năm 2019 sau hàng loạt vụ tấn công nhằm vào tàu chở dầu tại Vịnh Oman và vùng biển gần Iran. Chính quyền Tổng thống Donald Trump khi đó công bố Chiến dịch Người gác cổng nhằm tăng cường giám sát và bảo vệ các tàu thương mại đi qua khu vực.

Theo tuyên bố của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ, mục tiêu của Chiến dịch Người gác cổng là thúc đẩy ổn định hàng hải, bảo đảm hoạt động lưu thông an toàn và hạ nhiệt căng thẳng tại các vùng biển quốc tế trên khắp Vịnh Ba Tư, eo biển Hormuz, eo biển Bab el-Mandeb và Vịnh Oman.

Khung an ninh hàng hải này sẽ cho phép các quốc gia hộ tống những tàu treo cờ nước mình, đồng thời tận dụng sự phối hợp giữa các nước tham gia nhằm tăng cường điều phối, nâng cao nhận thức về tình hình trên biển và năng lực giám sát.

Tàu tuần dương mang tên lửa dẫn đường USS Mobile Bay (CG-53) di chuyển qua eo biển Hormuz ngày 7/4/2019. (Ảnh: Hải quân Mỹ/Bộ Chiến tranh Mỹ)

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ khi đó là Mark Esper nhấn mạnh mục tiêu của chiến dịch là “giảm leo thang bằng cách ngăn chặn leo thang”, tức ngăn các hành động khiêu khích có thể dẫn tới xung đột trực tiếp. Ông cho biết Mỹ sẵn sàng triển khai máy bay không người lái giám sát từ trên không hoặc điều tàu chiến tới gần để phản ứng nhanh nếu các tàu treo cờ Mỹ đối mặt nguy cơ bị chặn hoặc bị bắt giữ.

Trong khi đó, Phó đô đốc Jim Malloy, chỉ huy lực lượng hải quân Mỹ tại Trung Đông khi đó, cho biết Chiến dịch Người gác cổng mang tính chất phòng thủ và nhằm bảo vệ các vùng biển tại Vùng Vịnh.

“Chúng tôi triển khai các tàu chiến có năng lực tuần tra trong khu vực, nhưng không có bất kỳ hoạt động mang tính tấn công nào trong cơ chế này, ngoại trừ cam kết bảo vệ lẫn nhau nếu bị tấn công”, ông Malloy nhấn mạnh.

Ở chiều ngược lại, Iran bác bỏ mọi liên quan tới các vụ tấn công tàu, sau đó đã đưa ra các đề xuất riêng nhằm tăng cường an ninh tại Vùng Vịnh, trong đó đáng chú ý là loại trừ sự tham gia của các cường quốc bên ngoài khu vực.

Chiến dịch Người bảo vệ thịnh vượng: Mặt trận mới tại Biển Đỏ

Chiến dịch Người bảo vệ thịnh vượng được Mỹ công bố vào tháng 12/2023 trong bối cảnh lực lượng Houthi tại Yemen liên tục tấn công tàu thương mại đi qua Biển Đỏ và eo biển Bab el-Mandeb với lý do phản đối chiến dịch quân sự của Israel tại Gaza.

Mục tiêu của chiến dịch là bảo vệ tự do hàng hải tại một trong những tuyến vận tải biển quan trọng nhất thế giới, nơi kết nối Biển Đỏ với Vịnh Aden và là cửa ngõ dẫn tới Kênh đào Suez – tuyến đường vận chuyển khoảng 12% thương mại toàn cầu.

Tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường USS Mason (DDG-87) di chuyển song song cùng tàu khu trục JS Akebono (DD-108) của Nhật Bản tại Vịnh Aden ngày 25/11/2023. (Ảnh: Bộ Chiến tranh Mỹ)

Dưới sự điều phối của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ, chiến dịch huy động tàu chiến, máy bay và lực lượng từ nhiều quốc gia nhằm hộ tống tàu thương mại, đánh chặn tên lửa, UAV và các mối đe dọa trên biển do Houthi triển khai.

Dù Mỹ cùng các đồng minh đã bắn hạ nhiều UAV, tên lửa và tiến hành các cuộc không kích nhằm vào các mục tiêu của lực lượng Houthi tại Yemen, hiệu quả chiến dịch vẫn bị đặt dấu hỏi. Theo các phân tích, lưu lượng vận tải container qua Biển Đỏ đã giảm tới 90% kể từ khi các cuộc tấn công gia tăng vào cuối năm 2023, khi nhiều hãng vận tải lớn buộc phải chuyển hướng tàu vòng qua Mũi Hảo Vọng để tránh rủi ro, làm tăng mạnh chi phí vận chuyển và thời gian giao hàng.

Diễm Châu

Nguồn VTC : https://vtcnews.vn/nhung-chien-dich-ho-tong-tau-dau-ac-liet-bac-nhat-lich-su-my-ar1016334.html