Những chú ngựa có sứ mệnh đặc biệt

4 giờ trướcBài gốc

Thuộc từng biểu cảm của ngựa

Dẫn phóng viên tới dãy chuồng ngựa ẩn dưới những tán cây bàng, bác sĩ thú y Phạm Anh Hùng (36 tuổi), Tổ trưởng tổ chăn nuôi cho hay, bạn bè vẫn quen gọi anh là Hùng "Ngựa". Một phần vì làm nghề chăm sóc ngựa, phần vì anh tuổi Canh Ngọ.

Đàn ngựa Suối Dầu đa phần là giống ngựa lai, vóc dáng cao lớn, nhanh nhẹn, có con nặng trên 400kg.

Sinh ra và lớn lên ngay trên mảnh đất Suối Dầu, bố mẹ anh cũng từng là công nhân chăm sóc ngựa tại trại.

Gắn bó hơn 13 năm, anh thuộc từng dáng đi, ánh mắt của đàn ngựa mình chăm sóc. Anh bảo, ngựa ở đây không chỉ khỏe mà còn rất khôn. Giữa hàng trăm dãy chuồng giống nhau, chúng vẫn quay về tìm đúng chuồng của mình sau mỗi lần chăn thả, không nhầm lẫn.

"Ngựa cũng có đời sống tình cảm rất rõ rệt. Những con "hợp tính" thường được nhốt cạnh nhau; nếu bị tách ra, chúng có thể lồng lên, phá chuồng, bỏ ăn. Có những con khi bị đau bụng hay khó chịu trong cơ thể, chúng chủ động tìm đến nhân viên thú y, như thể đang cầu cứu. Nhiều khi chưa cần khám, nhìn cách nó đi đứng là biết nó đang không ổn", anh kể.

Vào những sớm tinh mơ, ông Nguyễn Long Hồ (54 tuổi, ở xã Suối Dầu) lại bắt đầu một ngày làm việc. Người đàn ông này đã dành trọn 32 năm với công việc chăm sóc đàn ngựa.

Theo ông Hồ, từ khâu tuyển chọn, mọi thứ đều được thực hiện cẩn trọng. Ngựa phải trong độ tuổi từ 3-7 năm, cao từ 1,2m trở lên, đủ sức khỏe và thể trạng để thích nghi. Tuổi của ngựa không đoán bằng cảm giác mà được xác định qua xem răng, thao tác này đòi hỏi kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm.

Vượt qua vòng tuyển, ngựa còn phải trải qua 21 ngày cách ly nghiêm ngặt. Ba tuần lễ ấy là khoảng thời gian theo dõi kỹ lưỡng từng biểu hiện nhỏ nhất: Từ dáng đi, ánh mắt cho đến nhịp ăn uống, biến đổi trạng thái…

Chỉ khi hoàn toàn khỏe mạnh, ngựa mới được nhập đàn. Mỗi con sau đó được đánh một số riêng để nhận diện, theo dõi tiêm chủng, để người nuôi nhớ và gọi.

"Đây là con số 29, ở với tôi hơn 10 năm, đây là con 143, ở đây hơn 6 năm. Tôi gọi quen rồi, nhìn số là biết con đó tính nết ra sao", vừa chỉ vào từng con, ông Hồ cười nói.

Nuôi ngựa như chăm trẻ

Đàn ngựa Suối Dầu hiện duy trì khoảng 400 con, đa phần là giống ngựa lai, vóc dáng cao lớn, nhanh nhẹn, có con nặng trên 400kg. Chế độ ăn uống được tính toán kỹ lưỡng giữa cỏ xanh và cám tinh, bảo đảm đủ năng lượng cho vận động và sinh trưởng.

Ông Nguyễn Long Hồ vỗ về, cắt tóc cho ngựa số 29.

Mỗi ngày, ngựa được thả ra bãi chừng 3 tiếng để chạy nhảy, giải phóng năng lượng. Khi hết giờ, chỉ cần một tiếng hú quen vang lên, đàn ngựa lập tức quay đầu, tự tìm đúng chuồng của mình. Đó là kết quả của tập tính "ngựa quen đường cũ", nhưng cũng là dấu hiệu của sự tin tưởng mà chúng dành cho người nuôi.

"Đặc thù sinh lý khiến việc chăm ngựa chưa bao giờ dễ dàng. Ngựa có dạ dày đơn, không nhai lại như bò, rất dễ bị đau bụng, rối loạn tiêu hóa khi thời tiết thay đổi hoặc trở lạnh. Có những đêm, tôi và đồng nghiệp thức trắng, túc trực bên chuồng chỉ để theo dõi một con ngựa đau", ông nói.

Theo ông Hồ, ngựa rất khôn, thậm chí nhận ra khi nào sắp bị đưa đi tiêm để tỏ ra bướng bỉnh, chần chừ. Nhưng nếu người nuôi kiên nhẫn, nhẹ nhàng, chúng sẽ dần hợp tác. Qua năm tháng gắn bó, đàn ngựa trở nên hiền lành, thân thiện, thích được vuốt ve, tắm rửa, cắt tóc (bờm) chạy nhảy cùng con người.

Nghề nuôi ngựa cũng đồng nghĩa với không có ngày nghỉ đúng nghĩa. Hơn ba thập kỷ qua, ông Hồ chưa từng được nghỉ hai ngày liên tiếp. Ngay cả Tết, lịch trực vẫn duy trì đều đặn làm một ngày, nghỉ một ngày.

"Chuồng trại không thể đóng cửa, bởi đàn ngựa vẫn cần ăn, cần chăm sóc mỗi ngày", ông Hồ nói.

120 năm với sứ mệnh đặc biệt

Cách Nha Trang khoảng 20km về phía Nam, Trại chăn nuôi Suối Dầu lặng lẽ tồn tại suốt hơn một thế kỷ qua. Ít ai biết rằng, cơ sở chăn nuôi đặc biệt này đã góp phần quan trọng trong sản xuất huyết thanh phòng và điều trị bệnh cho con người.

Đàn ngựa Suối Dầu hiện duy trì khoảng 400 con.

Trại chăn nuôi Suối Dầu được bác sĩ Alexandre Yersin (nhà khoa học lỗi lạc, người gắn bó trọn đời với mảnh đất Khánh Hòa) thành lập vào năm 1896. Khi ấy, Suối Dầu chỉ là một vùng rừng hoang rậm rạp, cây cối um tùm.

Từ một cánh đồng hoang vu, với tri thức và tình yêu khoa học, bác sĩ Yersin cùng các cộng sự đã từng bước khai phá, biến nơi đây thành một trang trại hoàn chỉnh, vừa trồng trọt vừa chăn nuôi, phục vụ trực tiếp cho công tác nghiên cứu y học.

Ông Nguyễn Văn Minh, Trưởng Trại chăn nuôi Suối Dầu cho biết, ngựa được lựa chọn làm vật chủ trong sản xuất huyết thanh bởi khả năng tạo kháng thể cao, ổn định, thể tích máu lớn và đặc tính hiền lành, dễ thuần dưỡng. Đó là nền tảng để Suối Dầu trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ thống sản xuất huyết thanh của Việt Nam và khu vực.

Hiện nay, đàn ngựa tại trại được nuôi dưỡng theo quy trình chuẩn, khép kín, bảo đảm đồng thời ba yếu tố: Sức khỏe vật nuôi, phúc lợi động vật và chất lượng nguyên liệu sinh học.

Chuồng trại được vệ sinh, khử trùng định kỳ, bảo đảm thông thoáng, sạch sẽ, đáp ứng yêu cầu an toàn sinh học nghiêm ngặt. Ngựa được tắm thường xuyên, cắt tỉa bờm lông, chăm sóc móng chân nhằm duy trì thể trạng và khả năng vận động tốt nhất.

Trước khi tham gia chương trình gây miễn dịch, từng con ngựa phải trải qua khâu đánh giá sức khỏe nghiêm ngặt. Chỉ những cá thể đạt yêu cầu mới được tiêm các kháng nguyên như độc tố uốn ván, virus dại, nọc rắn…

Định kỳ, mẫu máu được lấy để kiểm tra hiệu giá kháng thể. Chỉ những con ngựa đạt tiêu chuẩn mới bước vào giai đoạn thu nhận máu. Việc lấy máu được thực hiện theo quy trình kỹ thuật chặt chẽ, an toàn, không làm ảnh hưởng đến sức khỏe vật nuôi.

Từ máu ngựa, huyết tương được tách chiết, tinh chế để thu nhận kháng thể đặc hiệu, sau đó điều chế thành các loại huyết thanh phục vụ phòng và điều trị bệnh cho con người.

"Mỗi đơn vị huyết thanh đến tay bệnh nhân đều mang trong đó sự đóng góp thầm lặng của những chú ngựa. Ngựa không biết mình đang cứu người, nhưng từng giọt máu của chúng lại trở thành lá chắn sinh học, giúp con người vượt qua ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết", ông Minh chia sẻ.

Theo ông Nguyễn Văn Minh, chế độ dinh dưỡng của ngựa được kiểm soát chặt chẽ. Mỗi con được cung cấp 18-22kg cỏ tươi mỗi ngày, kết hợp với 2,5- 3kg thức ăn tinh, chia theo khẩu phần và cấp phát đúng giờ.

Đồng cỏ phục vụ nuôi ngựa được quy hoạch riêng, trồng các giống cỏ phù hợp, không sử dụng hóa chất cấm, toàn bộ quá trình trồng, chăm sóc, thu hoạch đều được giám sát và lưu hồ sơ.

Tưởng Cao Sơn

Nguồn Xây Dựng : https://baoxaydung.vn/nhung-chu-ngua-co-su-menh-dac-biet-192260218074257603.htm