Những công nghệ đột phá được dự báo sẽ định hình thế giới trong năm 2026

3 giờ trướcBài gốc

Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, danh sách các công nghệ tiêu biểu năm 2026 nêu bật những đổi mới có thể định hình tương lai: Từ trung tâm dữ liệu AI quy mô lớn, trợ lý AI tương tác sâu, đến lò phản ứng hạt nhân thế hệ mới, xét nghiệm phôi tiên tiến và trạm vũ trụ thương mại.

Các đột phá này cho thấy công nghệ đang tiến nhanh vào những lĩnh vực cốt lõi của phát triển bền vững: Y sinh, năng lượng, không gian, mở ra cả cơ hội lẫn thách thức cho các quốc gia trong kỷ nguyên số.

Nhiều công nghệ AI sẽ định hình thế giới năm 2026, trong đó có các công nghệ về y học.

Theo đó, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, MIT Technology Review vừa công bố danh sách 10 công nghệ đột phá năm 2026, nêu bật những đổi mới công nghệ có khả năng tác động lớn đến tương lai. Những lĩnh vực nổi bật gồm pin natri-ion quy mô lớn, lập trình sinh học tiên tiến, điện hạt nhân thế hệ mới, trí tuệ nhân tạo xã hội, trạm vũ trụ thương mại và các cải tiến khác trong y sinh, năng lượng và không gian.

MIT Technology Review là một công ty truyền thông độc lập nổi tiếng thế giới, được thành lập tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) vào năm 1899. Những phân tích và nhận định chuyên sâu của MIT Technology Review giải thích các công nghệ mới nhất và tác động thương mại, xã hội và chính trị của chúng thông qua báo chí đoạt giải thưởng và các sự kiện trực tiếp chất lượng cao.

Theo MIT Technology Review, các công nghệ dưới đây không chỉ mang tính thử nghiệm mà đang dần bước vào giai đoạn ứng dụng thực tiễn, hứa hẹn tạo ra những thay đổi sâu rộng trong nhiều lĩnh vực. 10 công nghệ sẽ định hình thế giới năm 2026 gồm:

1. Pin natri-ion

Loại pin làm từ vật liệu dồi dào như muối, có chi phí rẻ và an toàn hơn pin lithium, hứa hẹn cung cấp năng lượng cho lưới điện và xe điện giá rẻ trên toàn cầu.

CATL - một "ông lớn" trong lĩnh vực sản xuất pin toàn cầu - đã chính thức giới thiệu dòng pin cho xe thương mại hạng nhẹ Tianxing II vào ngày 22/1.

Gói pin natri-ion dung lượng 45kWh có mật độ năng lượng đạt 175Wh/kg, tuổi thọ hơn 10.000 chu kỳ sạc - xả. Đây cũng là loại pin đầu tiên trên thế giới đạt chứng nhận theo tiêu chuẩn quốc gia mới GB 38031-2025, được thiết kế cho các dòng xe van cỡ nhỏ, siêu nhỏ và xe tải nhẹ.

So với pin lithium, pin natri-ion này có khả năng hoạt động vượt trội trong điều kiện giá lạnh. Ở mức nhiệt cực thấp tới -40°C, pin vẫn duy trì 90% dung lượng khả dụng. Đáng chú ý, pin có thể sạc ngay cả khi bị đóng băng hoàn toàn ở -30°C, qua đó giải quyết triệt để bài toán vận hành mùa đông của xe thương mại tại các khu vực thời tiết lạnh giá.

2. Lập trình sinh tạo (Generative coding)

Các công cụ AI đang thay đổi cách viết, kiểm thử và triển khai mã, giúp việc phát triển website, trò chơi và ứng dụng trở nên nhanh hơn.

3. Điện hạt nhân thế hệ mới

Các thiết kế lò phản ứng mới sử dụng nhiên liệu và công nghệ làm mát khác hoặc chiếm ít diện tích hơn, giúp triển khai nhanh nguồn điện không phát thải.

Tại Hội nghị COP28, 22 quốc gia, trong đó có Mỹ, Nhật Bản và khối EU đã cùng cam kết nâng công suất điện hạt nhân toàn cầu lên 1,2 tỷ kW vào năm 2050, gần gấp ba lần mức hiện nay.

Nhiều tập đoàn công nghệ lớn như Microsoft, Google, Amazon cũng đã công bố đầu tư vào lĩnh vực này, nhằm đáp ứng nhu cầu điện khổng lồ do AI và dữ liệu tạo ra.

Công nghệ Lò phản ứng mô đun nhỏ (SMR) đang được đẩy mạnh với hơn 80 mẫu thiết kế trên toàn thế giới, trong đó 4 lò đã bắt đầu được xây dựng. SMR hứa hẹn là bước tiến lớn về linh hoạt, an toàn và tiết kiệm chi phí trong tương lai gần.

Ngày 27/6, Quốc hội Việt Nam đã thông qua Luật Năng lượng nguyên tử năm 2025, với 99,9% đại biểu có mặt tán thành. Đây là nền tảng pháp lý quan trọng, tạo hành lang phát triển điện hạt nhân một cách an toàn, hiện đại và bền vững.

4. AI đồng hành

Nhiều người hình thành mối quan hệ gắn bó cá nhân với chatbot AI, làm dấy lên lo ngại về rủi ro tâm lý và sự can thiệp của các nhà hoạch định chính sách.

5. Em bé chỉnh sửa gen hàng loạt bằng base editing:

Trẻ sơ sinh đầu tiên được điều trị chỉnh sửa gen cá nhấn, mở được cho thuốc chỉnh sửa gen 'đặt may' trong vài năm tới.

Chỉnh sửa gen mở ra tương lai điều trị các bệnh di truyền hiếm gặp.

Ngày 25/2/2025 đánh dấu một cột mốc lịch sử trong ngành y học hiện đại: bé trai KJ, 9 tháng rưỡi tuổi, đã trở thành bệnh nhân đầu tiên trên thế giới ở mọi độ tuổi được điều trị bằng liệu pháp chỉnh sửa gen được "đặt làm riêng" cho cá nhân. Thành công này không chỉ cứu sống KJ mà còn mở ra tương lai điều trị cho hàng triệu bệnh nhân mắc các bệnh di truyền hiếm gặp.

Công nghệ nền tảng là kỹ thuật base editing – cho phép "thay đổi chính xác một chữ cái" trong hệ gen 3 tỷ ký tự của con người. Một "bản đồ GPS phân tử" dẫn đường là CRISPR – công cụ nổi tiếng được cải tiến để tìm đến đúng vị trí gen cần sửa. Hệ thống được bọc trong các phân tử lipid để bảo vệ và vận chuyển tới gan – nơi CPS1 hoạt động. Hệ gen của KJ được giải mã nhờ dự án hệ gen người do chính phủ Hoa Kỳ tài trợ từ trước.

6. Phục hồi gen (Gene resurrection)

Dữ liệu gen của các loài tuyệt chủng giúp phát triển liệu pháp y học mới, ứng phó biến đổi khí hậu và bảo tồn các loài đang bị đe dọa. Tưởng chừng chỉ có trong phim khoa học viễn tưởng, "hồi sinh sự sống" – hay còn gọi là khoa học phục sinh sinh vật tuyệt chủng (de-extinction) – đang tiến những bước dài với hy vọng đưa nhiều loài đã biến mất quay trở lại trái đất.

Từ voi ma mút lông xoăn, chim dodo đến hổ Tasmania, các nhà khoa học và công ty công nghệ sinh học đang nỗ lực biến điều không tưởng thành hiện thực. Và đặc biệt, một loài động vật đã thực sự được hồi sinh – mở ra kỷ nguyên mới cho sinh học tiến hóa.

Cốt lõi của quá trình hồi sinh là việc thu thập và xử lý DNA của loài đã tuyệt chủng. Các nhà nghiên cứu sau đó chỉnh sửa gene hoặc chuyển nhân từ tế bào chứa DNA cổ vào trứng của loài hiện tại có quan hệ gần gũi. Kết quả là một sinh vật gần như tương đồng với bản gốc.

7. Khả năng diễn giải cơ chế của AI

Các kỹ thuật nghiên cứu mới đang dần hé lộ cách các mô hình ngôn ngữ lớn vận hành bên trong 'hộp đen'.

8. Trạm không gian thương mại:

Các trạm vũ trụ tư nhân mở ra kỷ nguyên du lịch không gian và hỗ trợ nghiên cứu khoa học ngoài Trái Đất.

9. Chấm điểm phôi (Embryo scoring)

Công nghệ sàng lọc phôi không chỉ phát hiện bệnh di truyền mà còn gây tranh cãi khi được dùng để dự đoán đặc điểm trí tuệ.

Công nghệ chấm điểm phôi (Embryo scoring/grading) là phương pháp đánh giá hình thái và tiềm năng phát triển của phôi trong kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). Dựa vào kích thước, mức độ phân mảnh, và sự đồng đều tế bào (ngày 3) hoặc sự giãn nở và biệt hóa tế bào (ngày 5), các nhà phôi học xếp loại phôi để chọn ra phôi tốt nhất, tối ưu hóa tỷ lệ đậu thai.

10. Trung tâm dữ liệu AI siêu quy mô

Các cụm trung tâm dữ liệu khổng lồ vận hành như siêu máy tính, tiêu thụ năng lượng lớn để phục vụ cuộc đua AI toàn cầu.

Danh sách trên được MIT Technology Review đánh giá là những công nghệ có tiềm năng định hình mạnh mẽ các xu hướng khoa học, kinh tế và xã hội trong năm 2026 và những năm tiếp theo.

Lan Tường

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/nhung-cong-nghe-dot-pha-duoc-du-bao-se-dinh-hinh-the-gioi-trong-nam-2026-169260126102955665.htm