Những điểm đáng chú ý trong chính sách thuế mới của Tổng thống Trump

2 giờ trướcBài gốc

Ảnh minh họa: Inc.

Sau khi Tòa án Tối cao Mỹ hồi tháng 2 tuyên bố phần lớn các mức thuế diện rộng được áp đặt trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump là bất hợp pháp, Nhà Trắng đã nhanh chóng tìm kiếm một cơ chế pháp lý khác để duy trì chiến lược gây sức ép thương mại đối với các đối tác.

Tuần này, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đề xuất áp thuế tối thiểu 10% đối với 60 nền kinh tế, với lý do các nước này chưa có đủ biện pháp ngăn chặn hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức.

Theo đề xuất, các đối tác thương mại quan trọng của Mỹ như Liên minh châu Âu (EU) và Vương quốc Anh sẽ phải chịu mức thuế 10% sau khi cuộc điều tra của Mỹ kết luận rằng các nước này chưa làm đủ để ngăn chặn hàng hóa liên quan đến lao động cưỡng bức thâm nhập thị trường.

Trong khi đó, Trung Quốc, Nhật Bản và Ấn Độ sẽ phải đối mặt với mức thuế cao hơn, ở mức 12,5%, do Mỹ cho rằng các quốc gia này không cấm nhập khẩu những mặt hàng như vậy và cũng chưa cam kết thực hiện điều đó thông qua các thỏa thuận với Washington.

Thuế quan của Mỹ hiện ở mức nào?

Phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ hồi tháng 2 đã làm giảm đáng kể mức thuế nhập khẩu trung bình của nước này.

Theo tổ chức nghiên cứu chính sách Tax Foundation, việc hủy bỏ làn sóng thuế quan ban đầu của ông Donald Trump đã kéo mức thuế trung bình đối với hàng nhập khẩu vào Mỹ từ 14,9% xuống còn 8,2%.

Tuy nhiên, cũng trong tháng 2, Tổng thống Trump đã áp đặt một gói thuế tạm thời mới ở mức 10%. Động thái này cùng với các điều chỉnh thuế quan khác đã đẩy mức thuế nhập khẩu trung bình của Mỹ lên 11,7%.

Hiện chính quyền Mỹ chưa công bố thời điểm các mức thuế mới sẽ chính thức có hiệu lực. Tuy nhiên, giới quan sát dự đoán chúng sẽ được áp dụng sau khi gói thuế tạm thời 10% hiện nay hết hạn vào cuối tháng 7.

Dựa vào điều luật nào?

Lần này, chính quyền Tổng thống Donald Trump lựa chọn Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 làm cơ sở pháp lý cho các mức thuế mới.

Điều luật này cho phép Tổng thống áp đặt các mức thuế mang tính lâu dài nếu chính quyền có thể chứng minh rằng một quốc gia đang thực hiện các hành vi thương mại không công bằng, vi phạm các thỏa thuận thương mại hoặc gây tổn hại cho hoạt động thương mại của Mỹ.

Trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông Donald Trump từng sử dụng Điều 301 để áp thuế đối với hàng hóa Trung Quốc, cáo buộc Bắc Kinh gây thiệt hại cho nền kinh tế Mỹ thông qua hành vi đánh cắp sở hữu trí tuệ và các hoạt động thương mại không công bằng khác.

Phần lớn các mức thuế đó đã được chính quyền Tổng thống Joe Biden duy trì và hiện vẫn còn hiệu lực.

Nhiều chuyên gia cho rằng, Điều 301 có nền tảng pháp lý vững chắc hơn so với Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) năm 1977, công cụ mà ông Donald Trump từng sử dụng để áp đặt các mức thuế diện rộng trước đây, đã bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ.

Chính quyền Mỹ hiện đã hoàn tất các cuộc điều tra cần thiết để triển khai gói thuế mới theo Điều 301 và dự kiến tổ chức một phiên điều trần công khai vào đầu tháng 7.

Liệu các mức thuế mới có bị kiện?

Dù được đánh giá có cơ sở pháp lý chắc chắn hơn, việc sử dụng Điều 301 để áp thuế đối với hàng loạt quốc gia vẫn có thể phải đối mặt với các thách thức tại tòa án.

Ông Alan Wolff, luật sư đồng thời là cựu Phó Tổng Giám đốc Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) cho rằng, động thái mới của chính quyền Tổng thống Trump khó có khả năng vượt qua được quá trình xem xét tư pháp.

Trong bài viết đăng trên trang của Viện Kinh tế Quốc tế Peterson (PIIE), ông Wolff lập luận rằng, Điều 301 được xây dựng để xử lý các hành vi của “một quốc gia nước ngoài”, sử dụng danh từ số ít trong văn bản luật.

Theo ông, không có dấu hiệu nào cho thấy Quốc hội Mỹ từng có ý định cho phép Tổng thống sử dụng điều khoản này để đồng thời áp dụng các biện pháp đối với nhiều quốc gia khác nhau.

Ông Wolff cũng nhận định, các tòa án có thể xem đây là một nỗ lực nhằm chuyển giao phần lớn quyền quyết định thuế quan từ Quốc hội sang Tổng thống, điều có thể mâu thuẫn với Hiến pháp Mỹ.

Trong khi đó, một số đối tác thương mại của Mỹ đã lên tiếng phản đối kế hoạch mới. Liên minh châu Âu cho rằng các mức thuế được đề xuất là không có cơ sở. Trung Quốc khẳng định nước này không sử dụng lao động cưỡng bức và phản đối việc sử dụng thuế quan như một công cụ phục vụ các mục tiêu chính trị.

Thuế quan tác động ra sao đến nền kinh tế?

Theo các nhà kinh tế, thuế quan đã góp phần làm tăng giá hàng hóa tiêu dùng và khiến hoạt động sản xuất tại Mỹ trở nên tốn kém hơn.

Trong năm ngoái, nhiều doanh nghiệp lựa chọn tự gánh phần chi phí phát sinh từ thuế quan vì lo ngại việc tăng giá sẽ khiến người tiêu dùng cắt giảm chi tiêu. Tuy nhiên, từ đầu năm nay, ngày càng nhiều doanh nghiệp bắt đầu chuyển chi phí này sang khách hàng.

Dù cuộc xung đột với Iran và giá năng lượng tăng cao đang ngày càng ảnh hưởng tới lạm phát, giới kinh tế cho rằng thuế quan vẫn có tác động đặc biệt lớn đối với các mặt hàng nhập khẩu như cà chua, thiết bị điện tử và quần áo.

Theo công cụ theo dõi giá của Đại học Harvard, thuế quan đã góp phần đẩy giá nhiều mặt hàng như thảm trải sàn, cà phê và vật liệu xây dựng tăng lên.

Tax Foundation ước tính các mức thuế mà ông Donald Trump áp đặt trong năm 2025 tương đương với việc tăng gánh nặng thuế trung bình khoảng 1.000 USD đối với mỗi hộ gia đình Mỹ.

Tổ chức này cũng cho rằng, chưa tính đến các mức thuế mới theo Điều 301, các khoản thuế quan được áp dụng trong năm nay sẽ làm chi phí của mỗi hộ gia đình Mỹ tăng thêm khoảng 700 USD.

Hồng Nhung

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/nhung-diem-dang-chu-y-trong-chinh-sach-thue-moi-cua-tong-thong-trump-10419473.html