Những điều cần biết về Mục 301 Đạo luật Thương mại Mỹ

2 giờ trướcBài gốc

Tổng thống Mỹ Donald Trump - Ảnh: Getty Images

Các cuộc điều tra này được triển khai đối với Trung Quốc, Mexico, Liên minh châu Âu (EU), Mexico, Ấn Độ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Indonesia và hơn chục nền kinh tế khác theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974.

MỤC 301 LÀ GÌ?

Theo CNBC, hiểu đơn giản, Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 cho phép Mỹ điều tra các hành vi thương mại bị cho là không công bằng, nhằm xác định liệu các hành vi, chính sách hoặc thông lệ của một quốc gia nước ngoài có vô lý hoặc mang tính phân biệt đối xử, đồng thời gây cản trở hoặc hạn chế hoạt động thương mại của Mỹ hay không.

Hôm thứ Tư (11/3), Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer thông báo mở một loạt cuộc điều tra mới nhằm vào 16 đối tác thương mại, từ Singapore và Thụy Sỹ đến Ấn Độ và Na Uy. Ngày thứ Năm, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) tiếp tục thông báo mở điều ra thương mại liên quan tới vấn đề lao động cưỡng bức với khoảng 60 nền kinh tế.

Các cuộc điều tra theo Mục 301 không phải điều mới. Hiện Mỹ vẫn đang tiến hành một số cuộc điều tra theo cơ chế này nhằm vào Brazil và Trung Quốc. Trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên của ông Trump, Washington đã 6 lần sử dụng Mục 301 để điều tra hành vi thương mại của nước ngoài. Trong đó, hai cuộc điều tra nhằm vào Trung Quốc và EU đã dẫn tới việc tăng thuế quan. Chính quyền cựu Tổng thống Joe Biden sau đó cũng tiến hành một số cuộc điều tra theo cơ chế này.

Các cuộc điều tra vừa được công bố tuần này sẽ tập trung đánh giá liệu các hành vi, chính sách hoặc thông lệ bị Mỹ nêu tên có gây cản trở hay hạn chế hoạt động thương mại của nước này hay không, qua đó làm cơ sở để Washington quyết định có cần đưa ra biện pháp đáp trả hay không.

Nếu kết quả điều tra cho thấy các nền kinh tế bị nhắm tới có hành vi gây bất lợi cho thương mại Mỹ, USTR có thể áp thêm thuế quan hoặc đưa ra các biện pháp siết nhập khẩu khác. Những động thái này có thể bắt đầu được triển khai ngay trong mùa hè năm nay.

Ngoài ra, USTR cũng có thể rút lại hoặc tạm dừng các ưu đãi trong thỏa thuận thương mại. Theo cơ quan này, Washington cũng có thể đàm phán với các nền kinh tế bị điều tra nếu họ đồng ý chấm dứt hành vi bị Mỹ phản đối hoặc đưa ra biện pháp bồi thường cho Mỹ.

“Các biện pháp đáp trả phải nhắm vào hàng hóa hoặc dịch vụ của quốc gia liên quan với quy mô tương đương giá trị phần thiệt hại hoặc mức độ hạn chế mà hành vi đó gây ra đối với hoạt động thương mại của Mỹ”, USTR cho biết.

VÌ SAO MỸ MỞ CÁC CUỘC ĐIỀU TRA MỚI THEO MỤC 301?

Các cuộc điều tra mới theo Mục 301 được triển khai sau khi Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết rằng thuế quan đối ứng mà chính quyền ông Trump áp lên hàng loạt đối tác thương mại vào năm ngoái theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) năm 1977 đã vượt quá thẩm quyền được trao. Phán quyết này buộc Nhà Trắng phải nhanh chóng tìm một cơ sở pháp lý khác để khôi phục các mức thuế quan đã bị bác bỏ.

Bước đi đầu tiên của chính quyền ông Trump là áp mức thuế quan toàn cầu tạm thời 10% đối với toàn bộ hàng hóa nhập khẩu theo Mục 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974, đồng thời phát tín hiệu có thể nâng mức thuế này lên 15% trong thời gian tới.

Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tạm thời. Ông Trump cũng nhiều lần công khai khẳng định muốn khôi phục thuế quan đối ứng dựa trên một cơ sở pháp lý chắc chắn hơn.

Trong bối cảnh đó, các cuộc điều tra mới theo Mục 301 tập trung vào tình trạng “dư thừa công suất và sản lượng mang tính cơ cấu trong ngành sản xuất”. Washington cho rằng một số nền kinh tế đang đẩy lượng hàng dư thừa vào thị trường Mỹ, qua đó gây sức ép lên các nhà sản xuất trong nước.

Trong thông báo 11/3, USTR cho biết các hoạt động này đang gây ra “thách thức nghiêm trọng” đối với nỗ lực tái công nghiệp hóa nền kinh tế của ông Trump, đồng thời làm suy yếu mục tiêu đưa các chuỗi cung ứng then chốt trở lại Mỹ và tạo thêm việc làm có thu nhập tốt cho người lao động Mỹ.

Washington cũng cho rằng chính tình trạng này góp phần kéo dài thâm hụt thương mại với các đối tác và làm suy yếu đà tăng trưởng của nền kinh tế Mỹ.

“Mỹ sẽ không tiếp tục để nền tảng công nghiệp trong nước phải gánh hậu quả từ tình trạng dư thừa công suất và sản lượng của các quốc gia khác”, ông Greer nói.

ĐIỀU GÌ SẼ XẢY RA TIẾP THEO?

Tiếp theo, các cơ quan thương mại của Mỹ sẽ bước vào giai đoạn tham vấn với những nền kinh tế có chính sách thương mại đang bị đưa vào diện điều tra. USTR dự kiến mở các phiên điều trần công khai với từng bên, bắt đầu từ ngày 5/5 tới.

“Sau quá trình đó, USTR sẽ hoàn tất kết luận và phân tích, rồi đề xuất biện pháp đáp trả nếu cần”, ông Greer cho biết. Theo ông, các biện pháp này có thể bao gồm áp thuế quan, thu phí đối với dịch vụ hoặc công cụ khác.

Trung Quốc và EU đã lên tiếng phản đối các cuộc điều tra trên, đồng thời cảnh báo các thỏa thuận thương mại đạt được với Washington trong năm qua có thể bị ảnh hưởng.

Theo giới phân tích, việc Mỹ mở thêm các cuộc điều tra thương mại vào thời điểm này là động thái đáng chú ý, trong bối cảnh Nhà Trắng vẫn đang tập trung cho chiến dịch quân sự tại Iran.

Việc sử dụng Mục 301 cho thấy chính quyền ông Trump đang tìm cách khôi phục chiến lược áp thuế quan trên diện rộng, khi mức thuế quan toàn cầu tạm thời hiện nay chỉ có hiệu lực đến tháng 7 - tương ứng thời hạn tối đa 150 ngày mà Mục 122 cho phép.

“Đây là thời điểm đáng chú ý. Nhiều người có thể nghĩ rằng chính quyền Mỹ đang phải cùng lúc xử lý quá nhiều vấn đề, nhưng thực tế không phải vậy”, ông John Woods, Giám đốc đầu tư khu vực châu Á tại ngân hàng Lombard Odier, nói với CNBC hôm 12/3.

Theo ông Woods, Mục 301 về cơ bản sẽ được sử dụng để làm cơ sở pháp lý cho thuế quan thay thế cho các công cụ đã bị Tòa án Tối cao bác bỏ. Ông cho rằng Washington cũng sẽ tận dụng các cuộc điều tra này như một công cụ gây sức ép trong những vòng đàm phán thương mại tiếp theo.

Hoài Thu

Nguồn VnEconomy : https://vneconomy.vn/nhung-dieu-can-biet-ve-muc-301-dao-luat-thuong-mai-my.htm