Phân loại khoa học
Tên thường gọi: Voi đồng cỏ châu Phi
Tên khoa học: Loxodonta africana
Họ: Elephantidae (Họ Voi)
Chi: Loxodonta
Loài: africana
Tình trạng bảo tồn: Bị đe dọa (IUCN Red List - Vulnerable)
Một số thông tin cần biết về voi đồng cỏ châu Phi.
Đặc điểm hình thái
Kích thước:
Chiều cao: khoảng 3–4 mét (con đực có thể cao hơn).
Cân nặng: từ 4.000 đến 7.000 kg, cá biệt có cá thể nặng đến 10.000 kg.
Tai: Lớn và hình dạng giống lục địa châu Phi, giúp tản nhiệt hiệu quả trong môi trường nóng.
Ngà: Cả con đực và con cái đều có ngà; ngà voi dùng để đào, bẻ cành, tự vệ và giao tiếp xã hội.
Vòi: Vòi dài, khỏe, với hai đầu thùy dùng để cầm nắm — khác với voi châu Á chỉ có một thùy.
Phân bố và môi trường sống
Phân bố: Voi đồng cỏ châu Phi có mặt rộng khắp vùng hạ Sahara (Sub-Saharan Africa), từ miền đông, tây đến miền nam châu Phi.
Môi trường sống: Chủ yếu sống ở các vùng đồng cỏ, savan, rừng thưa, vùng đất ẩm và khu vực ven sông.
Tập tính và hành vi
Tính xã hội:
Voi cái và voi con thường sống theo bầy lớn có mối quan hệ họ hàng, do một con voi cái trưởng thành (matriarch) lãnh đạo.
Voi đực tách đàn khi trưởng thành, thường sống đơn độc hoặc thành nhóm nhỏ.
Giao tiếp:
Dùng âm thanh tần số thấp (infrasound) để giao tiếp xa hàng km.
Dùng vòi, tai, cơ thể và mùi hương để truyền đạt tín hiệu.
Di chuyển: Di cư theo mùa để tìm kiếm nguồn nước và thức ăn, có thể đi hàng chục km mỗi ngày.
Trí tuệ: Voi có trí nhớ rất tốt, khả năng học tập, giải quyết vấn đề và biểu lộ cảm xúc như đau buồn, niềm vui, sự đồng cảm.
Chế độ ăn uống
Là động vật ăn thực vật (herbivore), voi ăn:
Cỏ, lá cây, vỏ cây, rễ cây, trái cây.
Mỗi ngày có thể ăn đến 150 kg thức ăn và uống khoảng 100 lít nước.
Sinh sản
Tuổi trưởng thành: Khoảng 10–12 tuổi.
Thời gian mang thai: Dài nhất trong thế giới động vật – khoảng 22 tháng.
Số con mỗi lứa: Thường 1 con, hiếm khi sinh đôi.
Chu kỳ sinh sản: Khoảng 4–5 năm mới sinh một lứa.
Các mối đe dọa
Săn trộm: Ngà voi là đối tượng bị săn trộm gay gắt để buôn bán bất hợp pháp.
Mất môi trường sống: Do mở rộng đất nông nghiệp, đô thị hóa, chặt phá rừng.
Xung đột với con người: Do tranh chấp đất đai, nguồn nước, và lấn chiếm nơi sinh sống.
Biến đổi khí hậu: Ảnh hưởng đến các hệ sinh thái nơi voi sinh sống.
Bảo tồn
Các biện pháp:
Thiết lập khu bảo tồn, công viên quốc gia.
Cấm buôn bán ngà voi.
Tuyên truyền nhận thức cộng đồng.
Theo dõi qua GPS, công nghệ AI và camera để giám sát di chuyển và chống săn trộm.
Tổ chức bảo tồn tiêu biểu: African Wildlife Foundation, WWF, Elephant Crisis Fund…
Mộc Chân (tổng hợp)