Một dự án đô thị ven sông Đồng Nai (phường Long Hưng, Đồng Nai). Ảnh: Công Phong/TTXVN
Đồng Nai là địa phương có lịch sử lâu đời, quy mô nền kinh tế thuộc top đầu cả nước. Ngoài ra, trên địa bàn tỉnh còn có nhiều động lực được coi là “bệ phóng” để vươn mình trong tương lai.
Cái nôi của công nghiệp
Từ năm 1679 đến năm 1698, Tổng binh Trần Thượng Xuyên và Quan kinh lược sứ Nguyễn Hữu Cảnh đã khai phá, lập nên Cù lao phố (nay là phường Trấn Biên, tỉnh Đồng Nai) và tiến hành thiết lập, định hình bộ máy hành chính đầu tiên ở Nam bộ. Thế kỷ 18, Cù lao phố được mệnh danh là “đệ nhất thương cảng” khu vực Nam bộ. Năm 1963, Khu công nghiệp Biên Hòa 1 được thành lập, đây là cái nôi của công nghiệp và giai cấp công nhân Việt Nam hiện đại.
Từ khu công nghiệp này, các sản phẩm công nghiệp được sản xuất tại Việt Nam bắt đầu xuất khẩu ra thế giới và đến tay người tiêu dùng trong nước và những cái tên đã thân thuộc với người dân trong cả nước như: bột ngọt Ajinomoto, ắc quy Đồng Nai, bóng đèn Điện Quang... Hiện các tập đoàn hàng đầu trên thế giới như: Pouchen, Nestlé, Bosch đều chọn Đồng Nai là nơi đặt nhà máy chiến lược.
Năm 1995, Tập đoàn Nestlé (Thụy Sĩ) chọn Khu công nghiệp Biên Hòa 2 (Đồng Nai) để đặt nhà máy đầu tiên tại Việt Nam. Hơn 30 năm qua, hoạt động sản xuất kinh doanh gặp nhiều thuận lợi, doanh nghiệp liên tục mở rộng sản xuất, đến nay, Tập đoàn Nestlé có 6 nhà máy đặt tại Việt Nam với tổng vốn đầu tư hơn 900 triệu USD.
Ông Khuất Quang Hưng, Phó Tổng Giám đốc Đối ngoài và Truyền thông, Công ty TNHH Nestlé Việt Nam cho biết: Việc thành lập thành phố Đồng Nai cho thấy tầm nhìn dài hạn, quyết tâm hoàn thiện thể chế của Việt Nam; giúp doanh nghiệp củng cố niềm tin vào môi trường đầu tư ổn định. Tập đoàn Nestlé xác định Đồng Nai là trung tâm sản xuất chiến lược. Khi là thành phố, quy mô phát triển của Đồng Nai sẽ lớn hơn, rộng hơn; địa phương cần thay đổi tư duy quản trị, liên kết chặt chẽ với vùng, đặc biệt là Thành phố Hồ Chí Minh để khơi thông các nguồn lực.
Ông Trần Quang Toại, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Đồng Nai cho rằng, lịch sử hình thành và phát triển chứng minh Đồng Nai là vùng đất mở với tinh thần đoàn kết cao. Đến nay, trên địa bàn Đồng Nai đều có người dân từ khắp các tỉnh, thành và nhiều nước trên thế giới đến sinh sống; hầu hết các dân tộc thiểu số, tôn giáo đều có mặt ở Đồng Nai.
Khi trở thành thành phố, Đồng Nai cần xác định rõ văn hóa và con người là trụ cột của năng lực phát triển. Phải giữ gìn, phát huy bản sắc của riêng mình, đặc biệt là di sản ven sông Đồng Nai. Xưa kia nếu vùng đất này không mở, con người thiếu đoàn kết, hòa hợp, phóng khoáng, bao dung các bậc tiền nhân không thể xây dựng nên Cù lao phố.
Hàng loạt dự án hạ tầng chiến lược
Đồng Nai đang được ví như đại công trường của Việt Nam với hàng loạt dự án chiến lược, trọng điểm đang triển khai. Đây là những dự án tạo ra liên kết giao thông vùng, quốc gia và thế giới.
Hoạt động sản xuất tại Công ty TNHH Nestlé Việt Nam (Đồng Nai). Ảnh: TTXVN phát
Sân bay Long Thành có tổng vốn đầu tư hơn 16 tỷ USD, được xây dựng trên diện tích 5.000 ha, tại xã Long Thành, tỉnh Đồng Nai. Khi hoàn thành tất cả các giai đoạn, sân bay có công suất 100 triệu hành khách và 5 triệu tấn hàng hóa mỗi năm. Dự kiến cuối năm nay dự án đưa vào khai thác.
Đồng Nai là địa phương có nhiều tuyến cao tốc nhất cả nước với 10 dự án đã, đang và sẽ triển khai như: cao tốc Phan Thiết - Dầu Giây, Biên Hòa - Vũng Tàu, đường Vành đai 4 - Thành phố Hồ Chí Minh.
Theo nhiều chuyên gia kinh tế, sân bay Long Thành không chỉ là một dự án đơn lẻ mà còn là “trái tim” của trung tâm - tổ hợp kinh tế lớn của quốc gia và thế giới trong tương lai. Hiện các dự án lớn đều được thiết kế gắn với sân bay Long Thành. Tới đây, sân bay và các cảng biển quốc tế trong khu vực sẽ cộng hưởng để bứt phá phát triển, trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa quốc tế.
Theo Phó Giáo sư - Tiến sỹ Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, nước ta có nhiều sân bay nhưng chưa có công trình nào đủ tầm để kết nối, làm điểm trung chuyển quốc tế. Sân bay Long Thành thực hiện nhiệm vụ, sứ mệnh quốc gia là kết nối vững chắc Việt Nam với thế giới. Dự án là nhân tố động lực tạo ra triển vọng, thời cơ rất lớn cho bứt phát, tạo đà để Việt Nam phát triển ở tầm cao mới.
Tiến sĩ Trần Du Lịch, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ: Việc thành lập thành phố Đồng Nai là chủ trương đúng đắn của Đảng, nhà nước. Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai là 2 địa phương giáp ranh, khi cả 2 cùng là thành phố sẽ có sự cộng hưởng, liên kết phát triển tốt hơn. Nhà nước đầu tư nguồn vốn rất lớn để xây dựng sân bay Long Thành, phải xác định đây là công trình không của riêng Đồng Nai mà là của khu vực, quốc gia; dự án sẽ là động lực rất lớn thúc đẩy phát triển đô thị, giao thông, thu hút đầu tư nước ngoài.
Xã Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai có 5 khu công nghiệp và 1 cụm công nghiệp đang hoạt động với tổng vốn đầu tư gần 8,6 tỷ USD, thu hút gần 550 dự án trong và ngoài nước; nhiều dự án giao thông trọng điểm kết nối sân bay Long Thành, Thành phố Hồ Chí Minh như: Cao tốc Bến Lức – Long Thành, đường Vành đai 3 – Thành phố Hồ Chí Minh, đường 25B, 25C. Trong cơ cấu kinh tế của xã tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ chiếm 99%. Theo chủ trương, tới đây Đồng Nai sẽ thành lập phường Nhơn Trạch trên cơ sở giữ nguyên trạng xã Nhơn Trạch hiện nay.
Tới đây, Nhơn Trạch sẽ tập trung phát triển chuỗi đô thị - dịch vụ - đổi mới sáng tạo - công nghiệp công nghệ cao ven sông. Phối hợp cùng các xã lân cận xây dựng hệ thống cơ sở hạ tầng kết nối đồng bộ dịch vụ logistics giữa cảng Phước An với sân bay Long Thành và cảng Cái Mép - Thị Vải (Thành phố Hồ Chí Minh), hình thành chuỗi liên kết vận tải đường bộ - đường thủy - hàng không. Phát triển tuyến dịch vụ - du lịch kết nối sân bay Long Thành với khu dự trữ sinh quyển Cần Giờ (Thành phố Hồ Chí Minh).
Ông Lê Hoàng Sơn, Chủ tịch UBND xã Long Thành cho biết, theo chủ trương, Đồng Nai sẽ thành lập phường Long Thành trên cơ sở giữ nguyên trạng xã Long Thành hiện nay. Việc thành lập phường tạo tiền đề để Long Thành bứt phá. Địa phương sẽ tập trung hoàn thiện các trục giao thông kết nối sân bay Long Thành; xây dựng đô thị thông minh. Phát triển hạ tầng xã hội và thương mại - dịch vụ chất lượng cao như: trung tâm thương mại, khu vui chơi giải trí, chuỗi nhà hàng, khách sạn từ 4 đến 5 sao trở lên gắn với hệ sinh thái logistics và dịch vụ hàng không.
Phát huy lợi thế
Đồng Nai có dân số gần 4,5 triệu người (xếp thứ 3 cả nước), diện tích hơn 12.700 km2 (xếp thứ 9 cả nước); năm 2025, quy mô kinh tế Đồng Nai đứng thứ 4 cả nước. Đồng Nai là một trong số ít địa phương tại Việt Nam hội tụ đầy đủ 5 phương thức vận tải gồm: đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa, hàng hải và hàng không.
Khu công nghiệp Amata (Đồng Nai). Ảnh: Công Phong/TTXVN
Đồng Nai nằm ở vị trí “giao điểm chiến lược” của cả khu vực phía Nam; nơi đây vừa là cửa ngõ kết nối với Thành phố Hồ Chí Minh, vừa là cầu nối giữa Đông Nam Bộ với Tây Nguyên, duyên hải Nam Trung Bộ, vừa có tác động lan tỏa đến Đồng bằng sông Cửu Long. Đặc biệt, với sân bay Long Thành, Đồng Nai không chỉ là địa phương có hạ tầng lớn, hiện đại mà còn là nơi hội tụ của một chuỗi không gian phát triển mới gồm: công nghiệp, logistics, đô thị, dịch vụ, thương mại quốc tế và kinh tế hàng không.
Ông Nguyễn Kim Long, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Đồng Nai cho biết, để phát huy các tiềm năng, lợi thế, hướng đến bứt phá phát triển nhanh, bền vững, tới đây, Đồng Nai sẽ đầu tư phát triển công nghiệp công nghệ cao, ưu tiên thu hút các dự án lớn, năng lượng tái tạo. Đẩy nhanh tiến độ xây dựng các khu công công nghiệp, đặc biệt là 2 Khu công nghiệp Bàu Cạn - Tân Hiệp và Xuân Quế - Sông Nhạn (giai đoạn 1) với diện tích 2.000 ha, vốn đầu tư hơn 18.000 tỷ đồng. Tăng cường chuyển đổi số, cải cách thủ tục hành chính để phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn.
Hiện Đồng Nai đã quy hoạch đô thị sân bay Long Thành với quy mô 43.000 ha gắn với hành lang phát triển sông Đồng Nai và tuyến đại lộ ven sông; quy hoạch 23.000 ha khu vực Nhơn Trạch để phát triển đô thị cốt lõi lan tỏa hiệu quả của sân bay Long Thành; xây dựng khu thương mại tự do với quy mô hơn 8.000 ha, vốn đầu tư khoảng 16 tỷ USD tại khu vực cửa ngõ phía Tây Nam sân bay Long Thành, kết nối trực tiếp với cảng Phước An. Đây là địa điểm chiến lược giúp hình thành chuỗi logistics đa phương thức, tối ưu hóa chi phí vận hành và nâng cao năng lực cạnh tranh cho vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Để tăng cường kết nối, hoàn thiện hệ thống hạ tầng kết nối sân bay Long Thành và Thành phố Hồ Chí Minh, tới đây Đồng Nai sẽ khởi công xây dựng đường Vành đai 4 - Thành phố Hồ Chí Minh và các tuyến đường tỉnh; đường sắt đô thị kết nối Thành phố Hồ Chí Minh với sân bay Long Thành; cầu Cát Lái, cầu Long Hưng.
Ngoài ra, Đồng Nai cũng sẽ tăng cường đầu tư phát triển y tế, giáo dục, văn hóa để nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân; thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ. Tỉnh coi con người là nhân tố quyết định sự phát triển – đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong công tác cán bộ, Đồng Nai sẽ lựa chọn những người đủ đức và tài, tư duy mới; dám làm, dám hiến thân vì cộng đồng và sự phát triển chung.
Một đoạn trên cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu đoạn qua Đồng Nai đã cơ bản hoàn thành. Ảnh: Công Phong/TTXVN
Đại hội XIV của Đảng đã xác định tầm nhìn chiến lược phát triển, hội nhập của Việt Nam trong bối cảnh mới. Khi là thành phố với một không gian phát triển rộng hơn - Đồng Nai sẽ khơi dậy, phát huy tốt hơn các tiềm năng, lợi thế để đột phá phá triển, góp phần xây dựng nước Việt Nam hùng cường.
Công Phong (TTXVN )