Những gì đã biết về 3 rãnh mộ, 900 hài cốt ở công viên Lê Thị Riêng

2 giờ trướcBài gốc

Gần 60 năm sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính các liệt sĩ hy sinh tại Sài Gòn vẫn đang được tiếp tục. Những ngày gần đây, thông tin về các hố chôn tập thể được cho là nằm dưới khu vực Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng, TP.HCM) thu hút sự quan tâm lớn của dư luận.

Từ những bức ảnh chiến tranh, bản đồ quân sự, lời kể nhân chứng cho đến công nghệ radar xuyên đất hiện đại, các cơ quan chức năng và chuyên gia đang từng bước giải mã những dấu tích còn sót lại dưới lòng đất.

- Vì sao khu vực công viên Lê Thị Riêng được quan tâm?

Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng hiện nằm trên nền nghĩa địa Chí Hòa (nghĩa trang Đô Thành) trước năm 1975. Nhiều tư liệu lịch sử, nhân chứng và kết quả khảo sát cho thấy nơi đây có thể tồn tại các hố chôn tập thể chứa hài cốt hàng trăm liệt sĩ hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.

Nếu được xác nhận, đây có thể là một trong những khu mộ tập thể lớn nhất từng được phát hiện tại TP.HCM liên quan đến sự kiện lịch sử này.

Công viên Lê Thị Riêng được xác định là một trong những địa điểm có hài cốt liệt sĩ. Ảnh: Hoài Bảo.

- Việc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại khu vực này được thực hiện như thế nào?

Các cơ quan chức năng không dựa vào một nguồn thông tin duy nhất mà kết hợp nhiều phương pháp: nghiên cứu tài liệu lưu trữ, đối chiếu bản đồ và không ảnh lịch sử, thu thập lời kể nhân chứng, sử dụng công nghệ radar xuyên đất (GPR) và tổ chức đào khảo sát thực địa.

Quá trình này cho phép từng bước kiểm chứng chéo giữa dữ liệu lịch sử, dữ liệu khoa học và thông tin thực địa nhằm nâng cao độ chính xác của các giả thuyết.

- Những nguồn tư liệu nào đang được sử dụng để xác minh các hố chôn tập thể?

Khối lượng tư liệu phục vụ nghiên cứu được đánh giá là rất đa dạng và kéo dài qua nhiều giai đoạn lịch sử.

Các nhà nghiên cứu hiện sử dụng không ảnh và ảnh vệ tinh do Mỹ lưu trữ tại Viện Địa lý quốc gia Mỹ (USGS), gồm các ảnh chụp năm 1968, 1969 và 1972; ảnh trên không do quân đội Pháp thực hiện giai đoạn tháng 8-12/1951; ảnh vệ tinh hiện đại của Maxar và Airbus chụp các năm 2002 và 2024; cùng với đó là các bản đồ, sơ đồ nghĩa địa, tài liệu quân sự liên quan đến cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.

Song song với tư liệu lưu trữ, lời kể của những người từng sinh sống, làm việc hoặc trực tiếp chứng kiến các hoạt động chôn cất tại khu vực nghĩa địa Chí Hòa trước năm 1975 cũng được thu thập để đối chiếu.

- Công nghệ radar xuyên đất giúp ích gì cho công tác tìm kiếm?

Radar xuyên đất (Ground Penetrating Radar - GPR) cho phép phát hiện các cấu trúc bất thường nằm dưới bề mặt đất mà không cần đào bới diện rộng. Kết quả quét giúp xác định các vị trí nghi vấn để ưu tiên thăm dò, tiết kiệm thời gian và nâng cao độ chính xác.

Trong bối cảnh địa hình nghĩa địa cũ đã thay đổi đáng kể sau gần 60 năm, việc sử dụng radar xuyên đất giúp tiết kiệm thời gian, giảm phạm vi khảo sát và nâng cao độ chính xác trước khi tiến hành các bước khai quật chuyên sâu.

- Đâu là bước ngoặt trong quá trình tìm kiếm?

Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng bước ngoặt quan trọng xuất hiện vào giai đoạn 2016-2017 khi kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng, trong quá trình hỗ trợ tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại sân bay Biên Hòa, phát hiện một số tư liệu ảnh chiến tranh được lưu trữ trên các kho dữ liệu quốc tế.

Bức ảnh màu của Hãng thông tấn AP góp phần quan trọng trong công tác tìm kiếm. Ảnh: Bộ Tư lệnh TP.HCM.

Trong đó, đáng chú ý là một bức ảnh của Getty Images ghi lại cảnh một cậu bé đứng cạnh rãnh chôn tập thể và nhiều ảnh chiến trường có thể nhận diện được các mốc địa hình xung quanh. Tuy nhiên, tư liệu được xem là có giá trị đặc biệt là bức ảnh màu do hãng tin AP chụp ngày 12/2/1968.

Thông tin lưu kèm bức ảnh cho thấy khu vực nghĩa địa Chí Hòa khi đó có ít nhất ba rãnh chôn tập thể. Đây trở thành một trong những căn cứ quan trọng để các nhà nghiên cứu đối chiếu với không ảnh, bản đồ lịch sử và hiện trạng đô thị ngày nay nhằm khoanh vùng tìm kiếm.

- Nhân chứng đã cung cấp những thông tin gì?

Nhiều nhân chứng cho biết từng chứng kiến việc chôn cất tập thể các chiến sĩ hy sinh sau Tết Mậu Thân. Một số người còn nhớ vị trí các rãnh mộ, đặc điểm địa hình. Những lời kể này giúp đối chiếu với tư liệu lịch sử và kết quả khảo sát kỹ thuật.

Ngoài ra, một số nhân chứng từng tham gia hoặc chứng kiến quá trình xây dựng công viên Lê Thị Riêng vào cuối thập niên 1980 cũng cung cấp thông tin về việc phát hiện hài cốt và các di vật như dép cao su, băng đạn hay quần áo trong quá trình thi công. Những dữ liệu này giúp bổ sung thêm các dấu mốc thực địa cho công tác nghiên cứu.

- Đến nay đã xác định được những vị trí nào?

Theo kết quả nghiên cứu bước đầu, ba khu vực nghi có rãnh mộ tập thể đã được khoanh vùng trong Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng. Các vị trí này nằm gần nhà truyền thống, khu trò chơi thiếu nhi và khu vực hồ câu cá, với tổng diện tích từ khoảng 500 m2 đến hơn 1.200 m2.

Tuy nhiên, đây mới là kết quả xác định sơ bộ dựa trên tư liệu lịch sử, lời kể nhân chứng và dữ liệu khảo sát kỹ thuật. Vị trí chính xác của các hố chôn vẫn cần được kiểm chứng bằng các bước thăm dò và khai quật tiếp theo.

- Có bao nhiêu hài cốt có thể đang nằm tại khu vực này?

Các chuyên gia nhận định sơ bộ ba rãnh mộ tập thể có thể liên quan tới khoảng 900 hài cốt. Tuy nhiên, con số này mới dựa trên tư liệu lịch sử và khảo sát ban đầu, chưa phải kết luận cuối cùng.

Số lượng thực tế chỉ có thể được xác định sau khi hoàn tất quá trình khảo sát, khai quật và giám định theo quy trình chuyên môn.

Những bức không ảnh từ nhiều nguồn được nhóm nghiên cứu thu thập, đối chiếu phục vụ công tác tìm kiếm. Trong ảnh là ga Hòa Hưng năm 1967. Ảnh tư liệu: Bộ Tư lệnh TP.HCM.

- Khi nào mới có thể xác định chính xác vị trí và số lượng hài cốt?

Các chuyên gia cho biết việc xác nhận chính xác vị trí, quy mô và số lượng hài cốt là công việc đòi hỏi thời gian và phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình khoa học.

Sau giai đoạn khoanh vùng và khảo sát, cơ quan chức năng sẽ tiếp tục triển khai các đợt thăm dò, khai quật và giám định. Mọi kết luận đều phải dựa trên bằng chứng thực địa thay vì chỉ dựa vào tư liệu lịch sử hoặc lời kể nhân chứng.

Vì vậy, dù nhiều manh mối quan trọng đã được làm sáng tỏ, quá trình xác minh vẫn đang tiếp tục và cần thêm thời gian để đạt được độ chính xác cao nhất.

- Ngoài Công viên Lê Thị Riêng còn những địa điểm nào cần tiếp tục xác minh?

Theo thông tin từ Ban Chỉ đạo 515 quốc gia, ngoài khu vực Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng, vẫn còn nhiều địa điểm liên quan đến các hố chôn tập thể cần tiếp tục nghiên cứu.

Trong số đó có khu vực sân bay Tân Sơn Nhất, Dầu Tiếng và Xuyên Mộc. Các địa điểm này sẽ tiếp tục được thu thập tư liệu lịch sử, rà soát nhân chứng và khảo sát thực địa trong thời gian tới.

Những hoạt động này đều nằm trong Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", với mục tiêu tìm lại nơi an nghỉ của các chiến sĩ đã hy sinh và từng bước xác định danh tính cho các liệt sĩ còn chưa được biết tên.

Mai An

Nguồn Znews : https://znews.vn/nhung-gi-da-biet-ve-3-ranh-mo-900-hai-cot-o-cong-vien-le-thi-rieng-post1658535.html