Thời gian gần đây, trên địa bàn tỉnh Quảng Trị liên tiếp xảy ra các vụ đuối nước thương tâm, cướp đi sinh mạng của nhiều em nhỏ trong độ tuổi học sinh. Mặc dù các cơ quan chức năng đã liên tục cảnh báo, tuyên truyền, tình trạng này vẫn tái diễn, tiếp tục gióng lên hồi chuông về nguy cơ mất an toàn.
"Thời gian vàng" cấp cứu
Trong nhiều trường hợp, nạn nhân chỉ được phát hiện sau khi đã mất tích một khoảng thời gian, làm giảm cơ hội can thiệp kịp thời. Tuy nhiên, với những trường hợp được phát hiện ngay, việc trang bị kỹ năng, nắm vững "thời gian vàng" cùng quy trình sơ cấp cứu ban đầu đúng cách có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, quyết định khả năng duy trì sự sống cho nạn nhân.
BS.CKI Lê Phước Đức, Phụ trách Khoa Hồi sức cấp cứu (Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Trị) cho biết, sơ cứu đuối nước không chỉ đơn thuần là đưa nạn nhân lên bờ mà là một chuỗi hành động cần được phối hợp nhanh chóng, chính xác giữa cứu hộ, gọi trợ giúp y tế và cấp cứu tại chỗ.
Khi phát hiện người đuối nước, người cứu hộ cần lập tức hô hoán, kêu gọi sự hỗ trợ của những người xung quanh. Đồng thời, nhanh chóng đưa nạn nhân lên bờ an toàn bằng các phương tiện hỗ trợ như phao, gậy hoặc dây thừng.
BS.CKI Lê Phước Đức.
Người ứng cứu chỉ nên xuống nước khi biết bơi và có kỹ năng cứu hộ đuối nước. Ngay sau khi đưa được nạn nhân lên bờ, cần đặt nạn nhân nằm trên bề mặt phẳng, cứng và khô ráo.
Tiếp đó, trong 5 đến 10 giây, cần đánh giá nhanh tình trạng ý thức và nhịp thở của nạn nhân, đồng thời gọi cấp cứu 115 để đội ngũ y tế chuyên nghiệp có thể tiếp cận kịp thời với các thiết bị hồi sức cần thiết.
Dựa trên kết quả đánh giá ban đầu, có thể chia thành 2 tình huống. Trường hợp thứ nhất, nạn nhân còn ý thức hoặc mất ý thức nhưng vẫn còn thở.
Khi đó, cần đặt nạn nhân nằm nghiêng sang một bên ở tư thế hồi phục, nhanh chóng lấy bỏ dị vật như bùn đất trong hầu họng, tạo điều kiện để đờm nhớt hoặc chất nôn thoát ra ngoài, tránh gây tắc đường thở. Đồng thời, tháo bỏ quần áo ướt, lau khô, giữ ấm cơ thể và tiếp tục theo dõi nhịp thở vì nạn nhân có thể ngưng thở đột ngột sau đó.
Trường hợp thứ hai, nạn nhân mất ý thức, ngưng thở hoặc chỉ còn thở ngáp. Đây là tình trạng nguy kịch, cần tiến hành hồi sức tim phổi CPR ngay lập tức. Và trong cấp cứu đuối nước tại hiện trường sẽ có chút khác so với cấp cứu ngừng tim khác.
Cụ thể, trước hết cần khai thông đường thở bằng cách loại bỏ dị vật trong miệng. Sau đó thực hiện thổi ngạt 2 đến 5 nhát đầu tiên nhằm cung cấp oxy khẩn cấp cho phổi. Hai bước này cần được tiến hành nhanh trong khoảng 5 giây.
Tiếp theo, tiến hành ép tim với lực mạnh và nhanh ở vị trí giữa ngực, tần số 100 đến 120 lần mỗi phút, với độ lún lồng ngực khoảng 1 phần 3 lồng ngực nạn nhân. Duy trì chu kỳ 30 lần ép tim và 2 lần thổi ngạt liên tục cho đến khi nhân viên y tế có mặt.
Những lưu ý quan trọng khi sơ cấp cứu đuối nước
Theo BS.CKI Lê Phước Đức, trong trường hợp nạn nhân có khả năng bị chấn thương đi kèm, đặc biệt là chấn thương cột sống cổ (do ngã từ trên cao hoặc va chạm mạnh như khi nhảy cầu, trượt chân ở khu vực đá tảng) cần xử trí như một trường hợp chấn thương cột sống cổ. Phải giữ đầu và cổ nạn nhân ở tư thế thẳng, hạn chế tối đa việc di chuyển vùng cổ trong quá trình sơ cấp cứu.
BS.CKI Lê Phước Đức thăm khám cho bệnh nhân.
Bên cạnh đó, cần lưu ý ngay cả khi nạn nhân đã tỉnh táo, có thể nói chuyện bình thường sau sơ cứu tại hiện trường, vẫn cần được đưa đến cơ sở y tế để theo dõi và điều trị. Bởi nạn nhân cũng có thể suy hô hấp đột ngột trong thời gian ngắn sau đó (tình trạng đuối nước khô).
BS.CKI Lê Phước Đức cũng chỉ ra hai sai lầm "chết người" cần tuyệt đối tránh khi sơ cấp cứu đuối nước. Thứ nhất là xóc ngược nạn nhân hoặc chạy vòng quanh.
"Đây là hành động phản khoa học, làm mất thời gian cấp cứu quý báu. Nước trong phổi không thể thoát ra theo cách này, ngược lại còn dễ gây trào ngược vào đường hô hấp", BS.CKI Lê Phước Đức nhấn mạnh.
Ngoài ra, quá trình hồi sức tại hiện trường cần được duy trì liên tục cho đến khi nạn nhân tự thở trở lại hoặc khi nhân viên y tế chuyên nghiệp đến tiếp nhận.
Thực tế cho thấy, nhiều trường hợp đã được cứu sống nhờ quá trình ép tim kiên trì. Điều này đặc biệt có ý nghĩa bởi nạn nhân đuối nước luôn đối mặt với nguy cơ hạ thân nhiệt do ảnh hưởng của môi trường nước lạnh.
Hoàng Dũng