Khu thương mại tự do Hải Phòng được kỳ vọng là “cú hích” động lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội TP Cảng.
Những chính sách vượt trội
Với tiềm năng, lợi thế về điều kiện tự nhiên và nền tảng hạ tầng vững chắc, TP Hải Phòng luôn được Trung ương quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển bứt phá. Đặc biệt ngày 27/6/2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 226/2024/QH15 về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Hải Phòng, trong đó cho phép TP thành lập và triển khai Khu TMTD.
Trên cơ sở đó, ngày 13/10/2025, UBND TP Hải Phòng đã ban hành Quyết định số 4068 về việc thành lập Khu TMTD Hải Phòng với quy mô khoảng 6.292ha tại 3 vị trí chiến lược, không liền kề, gắn liền với hai Khu kinh tế (KKT) động lực là KKT Đình Vũ - Cát Hải và KKT ven biển phía Nam Hải Phòng. Cụ thể, Vị trí 1 có diện tích khoảng 2.923ha nằm trong phạm vi KKT ven biển phía Nam Hải Phòng; Vị trí 2 có diện tích khoảng 1.077ha nằm trong phạm vi KKT Đình Vũ - Cát Hải (phường Đông Hải); Vị trí 3 có diện tích khoảng 2.292ha nằm trong phạm vi KKT Đình Vũ - Cát Hải (đặc khu Cát Hải). Khu TMTD sẽ gồm khu sản xuất, khu cảng và hậu cần cảng, trung tâm logistics, khu thương mại - dịch vụ và các loại hình khu chức năng khác.
Các doanh nghiệp đầu tư vào Khu TMTD Hải Phòng được hưởng 17 cơ chế, chính sách ưu đãi được quy định trong Nghị quyết số 226. Trong đó, nhà đầu tư nước ngoài được thụ hưởng các chính sách ưu đãi thuế quan và thuế nội địa đặc biệt, vượt trội; áp dụng cơ chế “một cửa” và miễn kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa đã được chứng nhận hợp chuẩn/hợp quy theo tiêu chuẩn quốc tế hoặc khu vực; miễn thị thực và cấp thẻ tạm trú 10 năm cho người nước ngoài là chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng, nhà quản lý, người lao động có trình độ cao và các thành viên gia đình làm việc tại doanh nghiệp có trụ sở chính trong Khu TMTD; ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp và đơn giản hóa thủ tục đầu tư, hành chính…
Phó Chủ tịch UBND TP Hải Phòng Lê Trung Kiên cho biết, đây là mô hình Khu TMTD đầu tiên tại miền Bắc, được xây dựng dựa trên những kinh nghiệm thành công của thế giới, kết hợp với thực tiễn và lợi thế đặc thù của Hải Phòng. Việc thành lập Khu TMTD mở ra cánh cửa để Hải Phòng bước vào một kỷ nguyên phát triển mới, kỷ nguyên của tự do thương mại, hội nhập sâu rộng và công nghệ đỉnh cao. Đây không chỉ là một cái tên mới, mà là một tư duy quản lý mới. Khu TMTD sẽ tạo ra hành lang pháp lý thông thoáng để hàng hóa được lưu thông thuận lợi nhất, giúp doanh nghiệp giải quyết bài toán về chuỗi cung ứng toàn cầu.
Phó Chủ tịch UBND TP Hải Phòng Lê Trung Kiên khẳng định, TP Hải Phòng luôn cam kết đồng hành, sẵn sàng thay đổi để phục vụ doanh nghiệp đến đầu tư, phát triển sản xuất kinh doanh tại TP Cảng.
“Thay vì chỉ dựa vào ưu đãi thuế, TP Hải Phòng cam kết tạo ra một môi trường đầu tư với các thủ tục hành chính được tối giản, quyền lợi của nhà đầu tư được bảo đảm bằng những chính sách vượt trội đã được Quốc hội và HĐND thành phố thông qua. Và quan trọng nhất, đây là cam kết của chính quyền thành phố về việc luôn đồng hành, sẵn sàng thay đổi để phục vụ sự phát triển của doanh nghiệp”, Phó Chủ tịch TP Lê Trung Kiên khẳng định.
Trở thành điểm đến đầu tư dài hạn
Ở góc độ nhà đầu tư, ông Bruno Jaspaert, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham Việt Nam) nhận định, Hải Phòng sở hữu nhiều lợi thế cốt lõi để tiên phong phát triển mô hình Khu TMTD thế hệ mới, với hệ thống cảng biển, sân bay, logistics đường sắt đồng bộ cùng nguồn nhân lực trẻ, linh hoạt, sẵn sàng tiếp thu các kỹ năng “xanh” và kỹ năng số.
Theo ông Bruno Jaspaert, các nhà đầu tư hiện hữu đã đóng góp khoảng 28 tỷ USD và sẵn sàng mở rộng quy mô nếu Khu TMTD Hải Phòng áp dụng các tiêu chuẩn hài hòa với các quy tắc, chuẩn mực của Liên minh châu Âu (EU).
Cũng bày tỏ sự tin tưởng vào triển vọng phát triển, ông Koen Soenens, Giám đốc Kinh doanh, Tiếp thị và Dịch vụ Khách hàng Tổ hợp Khu công nghiệp DEEP C Hải Phòng kỳ vọng, trong 5 năm tới, Khu TMTD Hải Phòng sẽ có những bước tiến nhanh chóng về quản lý cảng thông minh, số hóa thông tin giữa nhà máy và cảng, kết nối logistics đa phương thức được nâng cao, cùng các giải pháp vận tải xanh hơn, ít phát thải hơn.
Tại Hội nghị xúc tiến đầu tư “Khu thương mại tự do TP Hải Phòng - Điểm đến của kỷ nguyên mới” diễn ra vào giữa tháng 12/2025, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) Nguyễn Anh Tuấn nhấn mạnh, mục tiêu dài hạn là xây dựng Khu TMTD Hải Phòng trở thành “biểu tượng mới” của hội nhập và đổi mới mô hình tăng trưởng; là trung tâm thương mại quốc tế của miền Bắc, điểm trung chuyển và phân phối hàng hóa toàn cầu, không gian thử nghiệm thể chế mang tính dẫn dắt quốc gia và động lực lan tỏa phát triển cho toàn vùng Duyên hải Bắc Bộ.
Khu thương mại tự do mở ra cánh cửa để Hải Phòng bước vào một giai đoạn phát triển thương mại mới.
Với vai trò là cơ quan tham mưu chiến lược về thu hút FDI và phát triển mô hình Khu TMTD, trong giai đoạn tới, Cục Đầu tư nước ngoài sẽ chủ động phối hợp với TP Hải Phòng và các Bộ, ngành liên quan nghiên cứu, hoàn thiện khung chính sách thí điểm Khu TMTD phù hợp với Nghị quyết số 226. Trọng tâm là thiết kế một không gian thể chế mở, vượt trội về hải quan và thương mại tự do; thuế quan và quản lý ngoại hối; thương mại số và dịch vụ xuyên biên giới, đồng thời nghiên cứu, học tập kinh nghiệm từ các Khu TMTD thành công trên thế giới. Cùng với đó, Hải Phòng sẽ được định hướng thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới vào Khu TMTD, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao và đổi mới sáng tạo; đầu tư xanh, năng lượng sạch đáp ứng các tiêu chuẩn ESG, kinh tế tuần hoàn và phát triển cảng biển xanh. Cục Đầu tư nước ngoài cũng sẽ phối hợp chặt chẽ với các tổ chức quốc tế để vận động, kết nối các nhà đầu tư chiến lược đến với Hải Phòng.
Cục Đầu tư nước ngoài cam kết đồng hành xuyên suốt cùng TP Hải Phòng, từ xây dựng mô hình, hoàn thiện thể chế đến vận hành FTZ trong thực tiễn; thúc đẩy cải cách mạnh mẽ, kiến nghị các chính sách vượt trội, tạo lập môi trường đầu tư - kinh doanh thuận lợi, minh bạch, có sức cạnh tranh quốc tế; mở rộng kết nối với cộng đồng nhà đầu tư toàn cầu, đặc biệt là các tập đoàn đến từ Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc và Singapore; kịp thời hỗ trợ doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn, tạo niềm tin cho hoạt động đầu tư dài hạn.
Việc phát triển Khu TMTD TP Hải Phòng được thực hiện theo lộ trình phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia, quy hoạch chung của thành phố và mục tiêu, định hướng phát triển Khu TMTD đã được phê duyệt, bảo đảm tính đồng bộ, khả thi và hiệu quả.Giai đoạn 1 (2025 - 2030) hoàn thiện khung pháp lý, hạ tầng và thí điểm. Trong đó, năm 2025 thành lập Khu TMTD Hải Phòng. Triển khai áp dụng ngay một số cơ chế, chính sách thí điểm đối với khu vực thuộc KKT Đình Vũ - Cát Hải; triển khai công tác quy hoạch, đầu tư, xây dựng, tại khu vực thuộc KKT ven biển phía Nam Hải Phòng; ưu tiên đầu tư hoàn thiện hạ tầng kết nối, cảng biển và các khu chức năng logistics trọng yếu; hoàn thiện mô hình quản lý, vận hành và xây dựng quy chế phối hợp trong quản lý hành chính và quản lý hải quan trong Khu TMTD Hải Phòng; tập trung xây dựng khung pháp lý đặc thù và cơ chế phân quyền.Năm 2026 - 2028, tiếp tục đẩy mạnh áp dụng triệt để toàn bộ các cơ chế, chính sách thí điểm tại Khu TMTD Hải Phòng đối với khu vực thuộc KKT Đình Vũ - Cát Hải; tiếp tục thực hiện các thủ tục về quy hoạch, chấp thuận chủ trương đầu tư, xây dựng cho các phân khu chức năng; triển khai công tác thu hút và lựa chọn nhà đầu tư để đầu tư một số công trình hạ tầng trọng điểm theo phương án quy hoạch được phê duyệt để sớm đưa vào hoạt động và thu hút đầu tư theo danh mục ngành, nghề ưu tiên.Năm 2028 - 2030, phát huy toàn bộ các cơ chế, chính sách thí điểm tại Khu TMTD Hải Phòng đối với khu vực thuộc KKT Đình Vũ - Cát Hải; hoàn thiện cơ bản cơ sở hạ tầng kỹ thuật và triển khai đẩy mạnh áp dụng triệt để toàn bộ các cơ chế, chính sách thí điểm tại Khu TMTD Hải Phòng đối với khu vực thuộc KKT ven biển phía Nam Hải Phòng.Giai đoạn 2 (2030 - 2035), tiếp tục phát huy hiệu quả, đồng bộ các cơ chế, chính sách thí điểm và hoàn thiện toàn diện hạ tầng Khu TMTD Hải Phòng. Theo đó, nghiên cứu, hoàn thiện, sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật hiện hành có liên quan; hoàn thiện toàn bộ hệ thống kết cấu hạ tầng và khu chức năng cho các vị trí còn lại, đồng thời tiếp tục mở rộng Khu TMTD Hải Phòng.
Nguyên An