Những lưu ý về cư trú khi cho người thân, quen ở lại nhà dịp Tết

2 giờ trướcBài gốc

Tết Nguyên đán là dịp người thân, bạn bè thường xuyên tụ họp và lưu trú tại nhà nhau. Tuy nhiên, vì quá tập trung vào các hoạt động ăn Tết, chúc Tết, nhiều gia đình đã chủ quan lơ là các quy định về quản lý cư trú; từ đó có thể dẫn đến những rủi ro pháp lý không đáng có ngay đầu năm mới.

Trong không khí sum họp ngày Tết, nhiều gia đình dễ bỏ qua các quy định về cư trú, dẫn đến nguy cơ vi phạm mà không hay biết. Ảnh: HUỲNH THƠ

Phân biệt “đăng ký tạm trú” và “thông báo lưu trú”

Trao đổi với PV, luật sư Phan Mậu Ninh, Đoàn Luật sư TP.HCM, cho biết sai lầm phổ biến nhất của đa số người dân là đánh đồng khái niệm "đăng ký tạm trú" và "thông báo lưu trú".

Sự nhầm lẫn này dẫn đến hai góc độ khác nhau, một là lo lắng thủ tục rườm rà nên không làm gì cả; hai là làm sai thủ tục dẫn đến mất thời gian.

Theo Luật Cư trú năm 2020 thì đăng ký tạm trú (Điều 27) áp dụng cho công dân đến sinh sống tại chỗ ở hợp pháp ngoài phạm vi đơn vị hành chính cấp xã nơi đã đăng ký thường trú để lao động, học tập hoặc vì mục đích khác từ 30 ngày trở lên; còn lưu trú (khoản 6 Điều 2) là việc công dân ở lại một địa điểm không phải nơi thường trú hoặc nơi tạm trú trong thời gian ít hơn 30 ngày.

Như vậy, việc họ hàng, anh em, bạn bè đến chơi nhà và ngủ lại vài ngày (thường từ 3 đến 7 ngày Tết) thuộc trường hợp lưu trú. Trường hợp này, chủ nhà không phải làm thủ tục đăng ký tạm trú mà chỉ cần thực hiện thủ tục thông báo lưu trú. Đây là thủ tục đơn giản hơn rất nhiều, mang tính chất thông báo biến động dân cư cho cơ quan chức năng nắm bắt.

Luật sư Phan Mậu Ninh cũng cho biết thêm, căn cứ Điều 30 Luật Cư trú 2020, khi có người đến lưu trú, thành viên hộ gia đình, người đại diện cơ sở chữa bệnh, cơ sở lưu trú du lịch và các cơ sở khác có chức năng lưu trú có trách nhiệm thông báo việc lưu trú với cơ quan đăng ký cư trú; trường hợp người đến lưu trú tại chỗ ở của cá nhân, hộ gia đình mà cá nhân, thành viên hộ gia đình không có mặt tại chỗ ở đó thì người đến lưu trú có trách nhiệm thông báo việc, lưu trú với cơ quan đăng ký cư trú.

Việc thông báo lưu trú được thực hiện trực tiếp, bằng điện thoại, phương tiện điện tử hoặc phương tiện khác do Bộ trưởng Bộ Công an quy định.

Nội dung thông báo về lưu trú bao gồm họ và tên, số định danh cá nhân, số hộ chiếu của người lưu trú; lý do lưu trú; thời gian lưu trú; địa chỉ lưu trú.

Việc thông báo lưu trú được thực hiện trước 23 giờ của ngày bắt đầu lưu trú; trường hợp người đến lưu trú sau 23 giờ thì việc thông báo lưu trú được thực hiện trước 8 giờ ngày hôm sau; trường hợp ông, bà, cha, mẹ, vợ, chồng, con, cháu, anh, chị, em ruột đến lưu trú nhiều lần thì chỉ cần thông báo lưu trú một lần. Điều này đặc biệt quan trọng trong dịp Tết khi các cuộc vui thường kéo dài hoặc khách đến vào đêm muộn.

Như vậy, trách nhiệm thông báo lưu trú thuộc về chủ nhà, chủ hộ gia đình; nếu không có những người này thì khách đến lưu trú có nghĩa vụ thông báo lưu trú.

Về hình thức thực hiện, trong kỷ nguyên số hóa, thủ tục này đã được đơn giản hóa tối đa. Người dân không nhất thiết phải ra trực tiếp trụ sở Công an xã/phường.

Theo Thông tư 55/2021/TT-BCA, công dân có thể thông báo qua các kênh như: Ứng dụng VNeID (đây là cách nhanh nhất và được khuyến khích hiện nay); Cổng Dịch vụ công Quốc gia hoặc Cổng Dịch vụ công Bộ Công an; Thông báo qua điện thoại hoặc email được niêm yết của Công an xã/phường.

Chủ quan khi cho ở nhờ có thể “rước” rủi ro pháp lý

Luật sư Ninh cũng lưu ý rằng, nhiều người cho rằng "Tết nhất công an ai đi kiểm tra, nhà mình toàn người đàng hoàng sợ gì" - đây là tâm lý chủ quan đầy rủi ro.

Thứ nhất, rủi ro về xử phạt hành chính: Theo điểm b khoản 1 Điều 10 Nghị định 282/2025, hành vi công dân không thực hiện đúng quy định của pháp luật về thông báo lưu trú, khai báo tạm vắng sẽ bị phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng.

Nếu gia chủ không thông báo cho cả một nhóm khách, tổng mức phạt có thể nhân lên hoặc bị áp dụng tình tiết tăng nặng.

Thứ hai, rủi ro liên đới trách nhiệm hình sự (tuy hiếm nhưng rất nghiêm trọng): Dịp Tết là thời điểm các loại tội phạm hoạt động phức tạp hoặc lẩn trốn sự truy nã. Nếu người khách đến nhà (dù là họ hàng xa, bạn bè xã giao) tình cờ là đối tượng đang bị truy nã hoặc vừa thực hiện hành vi phạm tội mà gia chủ không biết.

Việc không thông báo lưu trú vô tình khiến gia chủ rơi vào tình thế "tình ngay lý gian". Trong trường hợp xấu nhất, nếu cơ quan điều tra chứng minh được gia chủ biết khách có hành vi phạm tội mà vẫn cho ở nhờ và không khai báo, gia chủ có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự về tội che giấu tội phạm (Điều 389 BLHS) hoặc tội không tố giác tội phạm (Điều 390 BLHS).

"Đừng ngần ngại yêu cầu người thân, bạn bè xuất trình CCCD/VNeID khi họ đến ở lại qua đêm. Hãy giải thích khéo léo rằng đây là cách để bảo vệ an ninh cho cả gia đình

Hãy cài đặt sẵn ứng dụng VNeID và kích hoạt tài khoản định danh mức 2. Khi khách đến, chỉ mất khoảng 2-3 phút thao tác trên điện thoại là hoàn thành nghĩa vụ. Hãy coi đây là một thói quen văn minh thời 4.0.

Với các mối quan hệ xã giao, những người bạn mới quen, hoặc họ hàng xa lâu ngày không gặp, thì việc thông báo lưu trú càng trở nên cấp thiết. Sự quản lý của nhà nước thông qua việc lưu trú giúp kịp thời bảo vệ chính sự an toàn cho gia đình bạn" - luật sư Ninh nói.

HUỲNH THƠ

Nguồn PLO : https://plo.vn/nhung-luu-y-ve-cu-tru-khi-cho-nguoi-than-quen-o-lai-nha-dip-tet-post895166.html