Lãnh đạo xã Quang Chiểu thăm mô hình kinh tế tổng hợp của gia đình anh Lò Văn Hằng, Bí thư chi bộ kiêm Trưởng bản Poọng.
Về bản Poọng, chúng tôi ghé thăm mô hình kinh tế tổng hợp của anh Lò Văn Hằng, bí thư chi bộ kiêm trưởng bản. Trên diện tích gần 1ha đất đồi, anh Hằng đã mạnh dạn chuyển đổi sang trồng cam, vải thiều kết hợp chăn nuôi gia súc, gia cầm theo hướng hàng hóa. Khu đồi xanh mướt với hơn 200 gốc vải, gần 100 gốc cam đang phát triển tốt. Dưới chân đồi là khu chuồng trại nuôi trâu và lợn nái sinh sản được quy hoạch khá bài bản. Anh Hằng cho biết: "Trước đây gia đình tôi cũng gắn bó với nương ngô, nương sắn như nhiều hộ dân trong bản. Tuy nhiên, sau nhiều năm canh tác, tôi nhận ra nếu tiếp tục sản xuất theo tập quán cũ thì rất khó nâng cao thu nhập, cái nghèo sẽ vẫn đeo đẳng. Là bí thư chi bộ kiêm trưởng bản, tôi trăn trở khi nhiều người dân còn tâm lý e dè, ngại thay đổi. Trong khi rau củ, thực phẩm dưới xuôi phải vận chuyển lên đây bán thì bà con mình lại chậm thích ứng để sản xuất đáp ứng. Nhiều người cứ băn khoăn trồng cây gì, nuôi con gì rồi bán cho ai. Mình phải làm trước để bà con thấy hiệu quả, từ đó mới thay đổi được tư duy”.
Nhờ chịu khó học hỏi kỹ thuật, chủ động tìm đầu ra cho sản phẩm, mô hình kinh tế tổng hợp của gia đình anh Hằng hiện cho thu nhập gần 100 triệu đồng mỗi năm sau khi trừ chi phí. Điều đáng nói hơn là từ mô hình này, nhiều hộ dân trong bản đã bắt đầu mạnh dạn chuyển đổi diện tích đất đồi cằn sang trồng cây ăn quả, phát triển chăn nuôi theo hướng hàng hóa.
Rời bản Poọng, chúng tôi đến bản Sáng đúng thời điểm bà con bước vào vụ thu hoạch dưa. Giữa cái nắng đầu hè vùng biên, những ruộng dưa hấu, dưa Lào xanh mướt trải dài, tạo nên khung cảnh khác hẳn với hình dung trước đây về những triền đất khô cằn vì thiếu nước. Bản Sáng hiện có 77 hộ dân thì có tới 36 hộ tham gia mô hình trồng dưa, tổng diện tích khoảng 10ha. Đây được xem là một trong những mô hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng mang lại hiệu quả rõ nét ở Quang Chiểu.
Việc đưa cây dưa vào sản xuất đã trực tiếp nâng cao giá trị trên cùng diện tích đất canh tác. Nếu trước kia đất chủ yếu trồng ngô, hiệu quả thấp, phụ thuộc nhiều vào thời tiết thì nay nhiều hộ đã có nguồn thu ổn định hơn. Năm nay, thời tiết thuận lợi giúp năng suất dưa đạt 15 - 20 tấn/ha. Giữa những ruộng dưa đang vào vụ thu hoạch, niềm vui hiện rõ trên gương mặt người dân. Không chỉ mang lại nguồn thu nhập khá, mô hình trồng dưa còn cho thấy sự thay đổi trong tư duy sản xuất của đồng bào vùng cao: dám nghĩ, dám làm và chủ động thích ứng với điều kiện thực tế của địa phương.
Không dừng lại ở việc phát triển cây ăn quả, những năm qua, Quang Chiểu đang từng bước hình thành, phát triển bền vững nhiều mô hình kinh tế. Trong đó, mô hình sản xuất nếp Cay Nọi theo hướng hàng hóa đang dần khẳng định thương hiệu cây trồng chủ lực và chiếm lĩnh thị trường; mô hình trồng măng tre bát độ, trồng vầu... Trong chăn nuôi, nhiều hộ dân cũng chuyển từ hình thức nhỏ lẻ sang phát triển theo hướng tập trung với các mô hình nuôi lợn đen địa phương, nuôi trâu, bò sinh sản...
Đáng chú ý, tại các bản Suối Tút, Con Dao, mô hình trồng cam Lào đang được người dân nhân rộng. Từ vài hộ trồng thử nghiệm ban đầu, đến nay hầu hết các hộ dân trong bản đều tham gia trồng cam. Nhà ít vài chục gốc, nhà nhiều lên tới hàng héc ta, từng bước hình thành vùng cam với diện tích hơn 20ha. Câu chuyện thu nhập cả trăm triệu đồng mỗi năm từ cây cam giờ không còn xa lạ với nhiều hộ đồng bào Dao nơi đây. Không chỉ mang lại nguồn thu ổn định, vùng cam còn mở ra hướng phát triển du lịch sinh thái gắn với trải nghiệm vườn cây và văn hóa bản địa theo định hướng của địa phương.
Ông Triệu Minh Xiết, Bí thư Đảng ủy xã Quang Chiểu, cho biết: "Điều địa phương kỳ vọng nhất không chỉ là tăng thu nhập cho người dân, mà là từng bước thay đổi tư duy sản xuất ở vùng biên. Khi bà con chủ động chuyển đổi cây trồng, vật nuôi, biết liên kết sản xuất và tìm đầu ra cho sản phẩm thì đó là nền tảng quan trọng để phát triển kinh tế bền vững. Xã sẽ tiếp tục định hướng mở rộng các mô hình hiệu quả, gắn sản xuất với xây dựng sản phẩm đặc trưng và phát triển du lịch cộng đồng phù hợp với điều kiện địa phương".
Từ những mô hình kinh tế còn nhỏ lẻ ban đầu, xã vùng biên Quang Chiểu hôm nay đang khoác lên mình một diện mạo mới. Trên những triền đồi từng chỉ quen với cây ngô, cây sắn, giờ đã xuất hiện những cây trồng mới, những ruộng dưa xanh mướt, vườn cam trĩu quả và các mô hình chăn nuôi theo hướng hàng hóa. Điều đáng quý hơn cả không chỉ là giá trị kinh tế mang lại, mà còn là sự thay đổi trong tư duy của người dân vùng cao: từ trông chờ, phụ thuộc sang chủ động tìm hướng đi mới từ chính đất đai và lợi thế bản địa của mình.
Bài và ảnh: Đình Giang