Hàng loạt địa điểm công cộng trong nhà có thể bị cấm hút thuốc hoàn toàn nếu dự thảo luật mới được thông qua. Ảnh: Freepik.
Bộ Y tế cho biết dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá được xây dựng trên quan điểm thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng vào pháp luật, trong đó đặt ưu tiên bảo vệ sức khỏe nhân dân lên trên các lợi ích kinh tế.
Một nội dung đáng chú ý trong dự thảo là việc mở rộng đáng kể các địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn. Theo sửa đổi Điều 11, nhiều không gian trong nhà và trong khuôn viên sẽ được áp dụng lệnh cấm tuyệt đối, bao gồm cơ sở y tế, cơ sở giáo dục, các cơ sở chăm sóc, nuôi dưỡng, vui chơi dành riêng cho trẻ em, cũng như những khu vực có nguy cơ cháy nổ cao theo quy định của pháp luật về phòng cháy chữa cháy.
Ngoài ra, hầu hết địa điểm trong nhà và các địa điểm công cộng cũng thuộc diện cấm hút thuốc, trừ một số trường hợp đặc biệt được luật cho phép. Phương tiện giao thông công cộng như ô tô, tàu bay và tàu điện cũng được xếp vào nhóm cấm hút thuốc hoàn toàn.
Song song đó, dự thảo sửa đổi Điều 12 theo hướng thu hẹp các không gian được phép bố trí khu vực riêng cho người hút thuốc. Theo đó, chỉ một số địa điểm đặc thù như khu cách ly của sân bay đối với các chuyến bay quốc tế, quán bar, karaoke, vũ trường, khách sạn và cơ sở lưu trú du lịch (không thuộc diện cấm tuyệt đối), cùng với tàu thủy và tàu hỏa mới được phép bố trí nơi hút thuốc riêng biệt trong nhà.
Các khu vực này phải đáp ứng điều kiện nghiêm ngặt về phòng kín, hệ thống thông khí tách biệt, có dụng cụ chứa tàn thuốc, biển báo rõ ràng và trang bị đầy đủ phương tiện phòng cháy chữa cháy.
Bộ Y tế cũng nhấn mạnh khuyến khích người đứng đầu các cơ sở này tiến tới thực hiện không hút thuốc hoàn toàn trong nhà, đồng thời Chính phủ sẽ từng bước chuyển đổi các địa điểm nói trên thành khu vực cấm hút thuốc tuyệt đối theo lộ trình phù hợp.
Bên cạnh thuốc lá truyền thống, vấn đề thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng cũng được các cơ quan chức năng đặc biệt quan tâm. Ảnh: Nam Nguyên.
Liên quan quản lý bán lẻ thuốc lá, dự thảo sửa đổi điểm b khoản 1 Điều 25 theo hướng siết chặt hơn trách nhiệm của đại lý và điểm bán. Theo đó, người chịu trách nhiệm tại điểm bán buôn, bán lẻ thuốc lá phải treo biển thông báo không bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi.
Các điểm bán lẻ không được trưng bày thuốc lá, vỏ bao, tên hay nhãn hiệu của bất kỳ sản phẩm thuốc lá nào tại nơi bán. Thuốc lá phải được cất trong tủ riêng, tách biệt với các mặt hàng khác và đáp ứng yêu cầu do Bộ trưởng Bộ Công Thương quy định.
Theo báo cáo, thế giới hiện có khoảng 1,3 tỷ người hút thuốc lá (số liệu năm 2022), trong đó Việt Nam là một trong những quốc gia có tỷ lệ hút thuốc cao. Ước tính cả nước có khoảng 15,6 triệu người trưởng thành sử dụng thuốc lá, chiếm 22,5% dân số trưởng thành.
Đáng lo ngại, bên cạnh người hút thuốc trực tiếp, số người hút thuốc thụ động cũng ở mức cao, đặc biệt trong các không gian kín như nhà ở, sân bay và những nơi có phụ nữ, trẻ em.
Theo Bộ Y tế, khói thuốc thụ động gây nhiều tác hại nghiêm trọng cho sức khỏe người không hút, làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh hô hấp, tim mạch và ung thư. Việc mở rộng và siết chặt các khu vực cấm hút thuốc được kỳ vọng không chỉ góp phần giảm gánh nặng bệnh tật mà còn nâng cao hình ảnh văn minh tại các di tích, cơ sở lưu trú, khu vui chơi và các công trình công cộng.
Bên cạnh thuốc lá truyền thống, vấn đề thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng cũng được các cơ quan chức năng đặc biệt quan tâm. Theo báo cáo của Bộ Công an, trước đây mỗi năm cả nước ghi nhận hơn 100 vụ việc liên quan các sản phẩm này, trong đó nhiều vụ có chứa chất ma túy, hàng lậu hoặc hàng giả, không rõ nguồn gốc. Tuy nhiên, trong năm 2025, sau khi lệnh cấm được triển khai, số vụ việc liên quan có yếu tố ma túy chỉ còn 5 vụ bị xử lý.
Ông Phan Công Hiếu, Vụ Pháp chế (Bộ Y tế), cho biết các nghị định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế đã bổ sung chế tài cụ thể đối với hành vi sử dụng, chứa chấp hoặc dung túng việc sử dụng thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.
Theo đó, người sử dụng các sản phẩm này có thể bị phạt tiền từ 3 đến 5 triệu đồng. Các cá nhân, tổ chức cho phép hoặc để người khác sử dụng tại địa điểm thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý của mình sẽ bị phạt từ 5 đến 10 triệu đồng.
Ngoài hình thức phạt tiền, toàn bộ tang vật vi phạm sẽ bị buộc tiêu hủy nhằm ngăn chặn việc tái sử dụng hoặc quay trở lại thị trường. Thẩm quyền xử phạt được mở rộng cho nhiều lực lượng như UBND các cấp, quản lý thị trường, công an, hải quan, bộ đội biên phòng và cảnh sát biển.
Đáng chú ý, các hành vi sản xuất, buôn bán, tàng trữ hoặc vận chuyển trái phép thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng với số lượng lớn có thể bị xử lý hình sự theo quy định về buôn bán hàng cấm. Người vi phạm có thể đối mặt mức phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 1 tỷ đồng hoặc bị phạt tù từ 6 tháng đến 5 năm, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm.
Phương Anh