Những ngày qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump và các thành viên trong chính quyền của ông đã liên tiếp đưa ra cảnh báo đối với chính phủ nhiều nước - bao gồm Colombia, Cuba, Mexico, Iran và Đan Mạch (liên quan hòn đảo Greenland).
Diễn biến này càng được chú ý khi xảy ra ngay sau sự kiện lực lượng Mỹ tấn công Venezuela và bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro vào cuối tuần qua.
Hôm 4-1, ông Trump tuyên bố: “Chúng ta đang thực hiện nhiệm vụ đảm bảo các quốc gia xung quanh chúng ta phải là những nước có khả năng tồn tại, thành công và là nơi dầu mỏ được phép khai thác tự do”.
“Sự thống trị của Mỹ ở Tây Bán cầu sẽ không bao giờ bị nghi ngờ nữa” - ông Trump tuyên bố.
Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: WHITE HOUSE
Dưới đây là tổng hợp những phát ngôn của ông Trump trong hai ngày qua và phản ứng từ các chính phủ liên quan, theo đài CNN.
Đan Mạch - Greenland
Ngày 4-1, Tổng thống Trump lặp lại quan điểm rằng Mỹ cần hòn đảo khổng lồ Greenland ở Bắc Đại Tây Dương “trên phương diện an ninh quốc gia”.
“Chúng ta cần Greenland… Nó đang có vị trí vô cùng chiến lược. Greenland hiện tràn ngập tàu của Nga và Trung Quốc ở khắp mọi nơi. Chúng ta cần Greenland xét từ góc độ an ninh quốc gia” - ông Trump nói với các phóng viên trên chuyên cơ Không lực Một.
Colombia, Cuba, Mexico, Iran và Greenland (Đan Mạch) trên bản đồ thế giới. Ảnh: CNN
Đáp trả lại những bình luận mới nhất của ông Trump, Thủ hiến Greenland - ông Jens Frederik Nielsen ngày 5-1 nói: “Những lời lẽ hiện tại và lặp đi lặp lại từ phía Mỹ là hoàn toàn không thể chấp nhận được. Khi Tổng thống Mỹ nói về việc ‘cần Greenland’ và liên kết chúng tôi với Venezuela hay sự can thiệp quân sự, điều đó không chỉ sai lầm, đó là sự thiếu tôn trọng”.
“Đất nước chúng tôi không phải là một món hàng trong những lời lẽ của các cường quốc. Chúng tôi là một dân tộc. Một quốc gia. Một nền dân chủ” - ông Nielsen nhấn mạnh.
Theo hãng tin Reuters, ông Nielsen sau đó phát biểu tại một cuộc họp báo: “Chúng tôi không ở trong tình thế phải lo lắng rằng một cuộc thâu tóm đất nước có thể xảy ra trong một sớm một chiều. Quý vị không thể so sánh Greenland với Venezuela”.
Ông Trump đã nhiều lần tuyên bố muốn sáp nhập Greenland - hòn đảo giàu tài nguyên rộng 2,16 triệu km² - với lý do vùng lãnh thổ tự trị này của Đan Mạch là cần thiết cho an ninh quốc gia của Mỹ, mặc dù ông cũng viện dẫn lý do “an ninh kinh tế”.
Cả Greenland và Đan Mạch - một đồng minh NATO của Mỹ - đều kiên quyết phản đối ý tưởng này.
Colombia
Ông Trump đã có những lời lẽ gay gắt cho Tổng thống Colombia - ông Gustavo Petro, mô tả ông Petro là một người “thích sản xuất cocaine và bán cho Mỹ, và ông ta sẽ không thể làm điều đó lâu nữa đâu”.
Khi một phóng viên hỏi dồn rằng liệu những bình luận đó có đồng nghĩa với một “chiến dịch” tại Colombia trong tương lai hay không, ông Trump đáp: “Nghe cũng được đấy”.
Tổng thống Colombia - ông Gustavo Petro. Ảnh: THE NEW YORK TIMES
Ông Petro đã bảo vệ thành tích chống ma túy của chính phủ Colombia trong một bài đăng trên mạng xã hội X, ca ngợi cái mà ông mô tả là “vụ thu giữ cocaine lớn nhất trong lịch sử thế giới”.
“Tôi không phải là kẻ bất hợp pháp, cũng không phải trùm ma túy. Tài sản duy nhất tôi có là ngôi nhà của gia đình mà tôi vẫn đang trả góp bằng tiền lương của mình” - ông Petro viết.
Ông Petro cho biết đã ra lệnh ném bom có mục tiêu vào các nhóm vũ trang liên quan ma túy trong khi vẫn tuân thủ luật nhân đạo. Tuy nhiên, theo Văn phòng Liên Hợp Quốc về Ma túy và Tội phạm, số lượng cocaine tại Colombia đã đến mức cao kỷ lục.
Ông Petro, cựu thành viên nhóm du kích M19, cũng tuyên bố rằng ông sẽ đích thân chiến đấu để bảo vệ Colombia. “Tôi từng thề sẽ không bao giờ chạm vào vũ khí nữa… nhưng vì tổ quốc, tôi sẽ cầm súng trở lại” - ông nói.
Cuba
Ông Trump nói rằng sự can thiệp quân sự vào Cuba - một đồng minh then chốt của Venezuela - là không cần thiết vì nước này đã “bên bờ vực sụp đổ”.
“Tôi không nghĩ chúng ta cần bất kỳ hành động nào. Có vẻ như [Cuba] đang tự đi xuống. Tôi không biết liệu họ có cầm cự được không, nhưng Cuba hiện không còn nguồn thu nhập nào. Họ có được tất cả thu nhập từ Venezuela, từ dầu mỏ của Venezuela” - ông Trump nói.
Tuy nhiên, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio lại gọi chính phủ Cuba là “một vấn đề to lớn”.
“Tôi nghĩ họ đang gặp rất nhiều rắc rối. Tôi sẽ không nói với quý vị về các bước đi tương lai hay chính sách của chúng tôi ngay lúc này, nhưng tôi nghĩ không có gì bí mật khi chúng tôi không phải là người hâm mộ của Cuba” - ông Rubio nói trên chương trình “Meet the Press” của đài NBC hôm 4-1.
Chủ tịch Cuba - ông Miguel Díaz-Canel. Ảnh: VCG
Tại một cuộc mít tinh hôm 3-1 trước Đại sứ quán Mỹ ở Havana, Chủ tịch Cuba - ông Miguel Díaz-Canel cam kết sẽ không để liên minh Cuba-Venezuela sụp đổ mà không chiến đấu.
Mexico
Ông Trump thường xuyên cáo buộc Mexico không hành động đủ mạnh tay để trấn áp các băng đảng ma túy. Hôm 4-1, ông Trump nói ma túy đang “tràn” qua Mexico và “chúng ta sẽ phải làm điều gì đó”.
Ông Trump nói thêm rằng các băng đảng ở Mexico “rất mạnh” và cảnh báo “Mexico phải chấn chỉnh lại hành động của mình”.
Trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại với đài Fox News, ông Trump cho biết đã hỏi Tổng thống Mexico - bà Claudia Sheinbaum xem bà có muốn quân đội Mỹ giúp đỡ trong việc tiêu diệt các băng đảng ma túy hay không.
Tổng thống Mexico - bà Claudia Sheinbaum. Ảnh: THE NEW YORK TIMES
Bà Sheinbaum đã nhiều lần bác bỏ sự can thiệp của Mỹ tại Venezuela và việc bắt giữ ông Maduro.
“Mexico tái khẳng định một nguyên tắc không mới cũng không mơ hồ. Chúng tôi kiên quyết bác bỏ sự can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia khác” - bà Sheinbaum nói.
Phản hồi lại các cáo buộc của ông Trump rằng Mexico chưa nỗ lực đủ trong việc chống lại các băng đảng buôn bán ma túy, bà Sheinbaum khẳng định: “Mexico hợp tác với Mỹ, bao gồm cả vì lý do nhân đạo, để ngăn chặn fentanyl và các loại ma túy khác tiếp cận người dân, đặc biệt là giới trẻ”.
“Chúng tôi không muốn fentanyl hay bất kỳ loại ma túy nào đến gần bất kỳ người trẻ nào, dù là ở Mỹ, ở Mexico hay bất cứ nơi nào khác trên thế giới” - bà Sheinbaum nhấn mạnh.
"Cần tái khẳng định rằng tại Mexico, nhân dân làm chủ. Chúng tôi là một quốc gia tự do và có chủ quyền. Hợp tác thì có, nhưng phục tùng và can thiệp thì không" - bà Sheinbaum quả quyết.
Trả lời câu hỏi của phóng viên trong ngày 5-1 về khả năng Mỹ can thiệp quân sự, bà Sheinbaum nhận định kịch bản này khó xảy ra trên thực tế, dù thừa nhận ông Trump đã nhiều lần gây áp lực trong các cuộc điện đàm song phương.
"Tôi không tin sẽ có một [chiến dịch quân sự]. Tôi thậm chí không nghĩ phía Mỹ đang cân nhắc nghiêm túc việc này. Đã nhiều lần ông Trump yêu cầu cho phép quân đội Mỹ tiến vào Mexico. Chúng tôi đã kiên quyết từ chối. Thứ nhất là để bảo vệ chủ quyền, và thứ hai là vì điều đó không cần thiết" - bà Sheinbaum nói.
Iran
Ông Trump cũng lặp lại những lời cảnh báo đối với Iran, nơi các cuộc biểu tình chống chính phủ đã bước sang tuần thứ hai.
“Nếu họ bắt đầu trấn áp người dân như đã làm trong quá khứ, tôi nghĩ họ sẽ bị Mỹ đánh trả rất mạnh” - ông Trump nói.
Tuần trước, ông Trump tuyên bố nếu Iran “trấn áp những người biểu tình ôn hòa, vốn là thói quen của họ, Mỹ sẽ đến giải cứu. Chúng tôi đã lên đạn và sẵn sàng khai hỏa”.
Lãnh tụ tối cao Iran - ông Ayatollah Ali Khamenei. Ảnh: TEHRAN TIMES
Vào cuối tháng trước, ông Trump đã cảnh báo Iran về bất kỳ nỗ lực nào nhằm tái xây dựng các chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo.
Sau cuộc gặp với Thủ tướng Israel - ông Benjamin Netanyahu, ông Trump cho biết ông nghe nói Iran đang “cư xử tồi tệ… Tôi nghe nói Iran đang cố gắng xây dựng lại, và nếu đúng như vậy, chúng ta sẽ phải đánh gục họ”.
Lãnh tụ tối cao Iran - Đại giáo chủ Ali Khamenei tuyên bố hôm 4-1 rằng nước Cộng hòa Hồi giáo “sẽ không nhượng bộ kẻ thù” và những kẻ bạo loạn nên bị “đặt đúng chỗ của mình”.
DƯƠNG KHANG