Cơ cấu "siêu liên minh" VIETUR
Dự án thành phần 3 gồm nhóm các công trình thiết yếu trong sân bay Long Thành được coi là hạng mục “xương sống”, quyết định khả năng đưa toàn bộ dự án vào khai thác thương mại. Ở cấu phần này, Gói thầu 5.10 (nhà ga hành khách) là gói thầu có giá trị lớn nhất và độ phức tạp cao nhất, với yêu cầu vừa xây dựng, vừa lắp đặt, vừa tích hợp đồng bộ các hệ thống công nghệ của một nhà ga công suất lớn.
Theo công bố của Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV), liên danh VIETUR trúng gói thầu này (Gói 5.10) với giá trị hợp đồng khoảng hơn 35 nghìn tỷ đồng (hơn 27,8 nghìn tỷ VNĐ và gần 339 triệu USD). Thời gian thi công 39 tháng, bắt đầu từ tháng 8/2023 và dự kiến kết thúc vào giữa năm 2026.
Liên danh VIETUR trúng thầu trong bối cảnh đặc biệt. Một mặt, Long Thành là siêu dự án hàng không đầu tiên của Việt Nam có tiêu chuẩn tiệm cận các trung tâm trung chuyển lớn trong khu vực, đòi hỏi năng lực quản trị dự án và tích hợp hệ thống ở mức rất cao. Mặt khác, thị trường xây dựng – bất động sản giai đoạn 2022–2023 rơi vào chu kỳ suy giảm mạnh, buộc nhiều doanh nghiệp xây lắp trong nước phải tái cấu trúc, thu hẹp mảng tư nhân và dịch chuyển sang các dự án hạ tầng có nguồn vốn chắc chắn để duy trì dòng tiền và lực lượng thi công.
Hình ảnh tiến độ sân bay Long Thành đến ngày 13/1/2026.
Theo công bố của chủ đầu tư, IC ICTAS (Thổ Nhĩ Kỳ) là đơn vị đứng đầu liên danh VIETUR, cùng các thành viên Việt Nam gồm Ricons, Newtecons, SOL E&C, CC1, Vinaconex, Hancorp, Phục Hưng Holdings, ATAD và Hawee. Cấu trúc này phản ánh mô hình hợp tác điển hình của các dự án phức hợp: nhà thầu quốc tế đóng vai trò dẫn dắt về kinh nghiệm triển khai nhà ga hàng không và quản trị tích hợp, trong khi các doanh nghiệp Việt Nam đảm nhận các mũi thi công theo thế mạnh chuyên môn.
Với vai trò đứng đầu liên danh, IC ICTAS chịu trách nhiệm điều phối tổng thể thiết kế, tổ chức thi công và tích hợp hệ thống của nhà ga hành khách. Đây là phần việc có tính “xương sống” về kỹ thuật, bởi chất lượng kết nối giữa kết cấu, cơ điện và thiết bị công nghệ sẽ quyết định khả năng vận hành ổn định của nhà ga trong nhiều thập kỷ.
Trong nhóm nhà thầu Việt Nam, Newtecons, Ricons và SOL E&C là lực lượng chủ lực đảm nhiệm các hạng mục kết cấu và hoàn thiện trong Gói thầu 5.10 – Nhà ga hành khách, gói thầu có tổng giá trị hơn 35.000 tỷ đồng và thời gian thực hiện 39 tháng kể từ khi hợp đồng có hiệu lực.
Newtecons phụ trách các hạng mục kết cấu bê tông cốt thép quy mô lớn của khối nhà ga trung tâm và các khu chức năng phụ trợ, bao gồm móng, cột, dầm, sàn và lõi kết cấu chính. Đây là phần việc chiếm tỷ trọng giá trị lớn nhất trong khối xây dựng của Gói 5.10, được triển khai chủ yếu trong giai đoạn 2023–2025, gắn trực tiếp với tiến độ “về đích phần thô” và chịu trách nhiệm cốt lõi về độ bền, an toàn kết cấu của nhà ga.
Ricons và SOL E&C tham gia thi công các phân khu kết cấu và hoàn thiện kiến trúc, tập trung vào những khu vực có yêu cầu cao về tiến độ, tổ chức thi công và kiểm soát chất lượng trong điều kiện mặt bằng phức tạp, thi công chồng lớp với cơ điện và thiết bị. Phạm vi công việc của hai doanh nghiệp này trải dài từ giai đoạn hoàn thiện phần thô sang giai đoạn hoàn thiện kiến trúc và phối hợp lắp đặt kỹ thuật, kéo dài từ 2024 đến đầu 2026, gắn với các mốc nghiệm thu từng khu chức năng của nhà ga.
Nhóm doanh nghiệp có “gốc” hạ tầng gồm CC1, Vinaconex và Hancorp giữ vai trò quan trọng ở các hạng mục xây dựng và hạ tầng kỹ thuật có khối lượng lớn, bao gồm các cấu kiện xây dựng, hạ tầng nội bộ và một phần kết cấu phụ trợ của nhà ga. Trong đó, Vinaconex không chỉ tham gia Gói 5.10 mà còn góp mặt tại Gói thầu 4.7 – sân đỗ tàu bay nhà ga hành khách, gói thầu có quy mô hàng nghìn tỷ đồng, được triển khai song song trong giai đoạn 2023–2026. Việc cùng lúc tham gia nhiều gói thầu cho thấy Vinaconex chia sẻ trách nhiệm cả về tiến độ tổng thể lẫn chất lượng thi công ở các cấu phần quan trọng của sân bay Long Thành.
Áp lực tiến độ của sân bay Long Thành hiện không nằm ở phần thô, mà dồn vào giai đoạn hoàn thiện, lắp đặt thiết bị và vận hành liên động.
Ở nhóm nhà thầu chuyên ngành, ATAD đảm nhiệm kết cấu thép mái nhà ga, một trong những hạng mục kỹ thuật phức tạp nhất của Gói 5.10. Phần mái thép có khẩu độ lớn, yêu cầu độ chính xác cao và tiêu chuẩn an toàn nghiêm ngặt, được triển khai tập trung trong giai đoạn 2024–2025, là hạng mục mang tính quyết định đến an toàn kết cấu và tuổi thọ công trình.
Hawee phụ trách các hạng mục cơ điện (M&E), bao gồm hệ thống điện, điều hòa không khí, kỹ thuật tòa nhà và các hệ thống phụ trợ, chiếm tỷ trọng giá trị lớn trong phần lắp đặt kỹ thuật của gói thầu. Công việc của Hawee tập trung mạnh từ 2024 đến giữa 2026, gắn trực tiếp với giai đoạn hoàn thiện, chạy thử và vận hành liên động của nhà ga, có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đưa công trình vào khai thác đúng mốc thời gian.
Phục Hưng Holdings tham gia các hạng mục xây dựng và hoàn thiện bổ trợ, với quy mô công việc nhỏ hơn nhưng đóng vai trò hỗ trợ trong tổng thể thi công, đặc biệt ở giai đoạn cao điểm khi nhiều mũi thi công cần được triển khai song song để bám tiến độ chung của dự án.
Thách thức giai đoạn nước rút
Theo báo cáo của Bộ Xây dựng và ACV, đến cuối năm 2025 - đầu năm 2026, tiến độ các dự án thành phần của sân bay Long Thành giai đoạn 1 cơ bản bám kế hoạch. Dự án thành phần 1 đã hoàn thành xây dựng toàn bộ các trụ sở cơ quan quản lý Nhà nước.
Dự án thành phần 2 (các công trình quản lý bay) đã hoàn thành cơ bản phần xây dựng và đang bước vào giai đoạn lắp đặt, vận hành thử hệ thống
Dự án thành phần 4 (các công trình dịch vụ hàng không và hangar bảo dưỡng) dự kiến hoàn thành trong tháng 6/2026.
Nhà thầu lắp ráp trang thiết bị máy móc tại sân bay Long Thành.
Riêng dự án thành phần 3, đến ngày 19/12/2025, khối lượng thi công đạt khoảng 63,6% theo giá trị hợp đồng, với 3/15 gói thầu đã hoàn thành. Gói 5.10 (nhà ga hành khách) đạt khoảng 79% giá trị khối lượng, phần kết cấu bê tông cốt thép và kết cấu thép mái cơ bản hoàn tất. Tuy nhiên, phần hoàn thiện mới đạt khoảng 61%, hệ thống cơ điện gần 80%, còn các hệ thống thiết bị nhà ga như xử lý hành lý, soi chiếu an ninh, cầu ống lồng, thang máy chỉ đạt khoảng 38%.
Theo các chuyên gia, những con số này cho thấy áp lực lớn nhất của Long Thành hiện nay không nằm ở phần thô, mà dồn vào giai đoạn hoàn thiện, lắp đặt thiết bị và vận hành liên động.
Đây cũng là giai đoạn trách nhiệm chất lượng không còn mang tính liên danh chung chung, mà gắn trực tiếp với từng nhà thầu phụ trách từng hạng mục cụ thể. Kết cấu do ai thi công, cơ điện do ai lắp đặt, kết cấu thép mái do ai chịu trách nhiệm sẽ rõ ràng khi công trình bước vào nghiệm thu và khai thác
ACV nhìn nhận gói thầu 5.10 có khối lượng công việc hoàn thiện rất lớn, chủ yếu sử dụng lực lượng công nhân, ít dùng máy, thiết bị cơ giới nên vẫn có nguy cơ chậm so với tiến độ điều chỉnh. Ngoài ra, thách thức lớn nhất không chỉ nằm ở phần xây dựng, mà còn là thời gian chạy thử, hiệu chỉnh và vận hành liên động các hệ thống công nghệ, thường kéo dài 5 - 6 tháng. Do đó, nếu không đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện và lắp đặt thiết bị, nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp tới mốc khai thác thương mại tháng 6/2026 là hiện hữu.
Giám sát chặt chẽ tiến độ dự án sân bay Long Thành
Phó thủ tướng Trần Hồng Hà vừa chỉ đạo Bộ Xây dựng thường xuyên kiểm tra, chỉ đạo các chủ đầu tư, cơ quan chủ quản liên quan trong việc triển khai dự án để bảo đảm tiến độ hoàn thành theo kế hoạch; kịp thời báo cáo Thủ tướng kết quả thực hiện, các khó khăn, vướng mắc và giải pháp tháo gỡ.
UBND tỉnh Đồng Nai khẩn trương hoàn thành công tác thẩm định thiết kế cơ sở tuyến ống dẫn nhiên liệu, các công trình thuộc DATP 4 để sớm triển khai thi công đảm bảo hoàn thành, khai thác đồng bộ trong tháng 6 năm 2026; trường hợp phát sinh các khó khăn, vướng mắc kịp thời báo cáo Bộ Xây dựng để được hỗ trợ, hướng dẫn, giải quyết.
Theo ACV, hiện nay, các liên danh nhà thầu đang huy động gần 15.000 chuyên gia, kỹ sư, công nhân và hơn 3.000 thiết bị, máy móc, triển khai hàng trăm mũi thi công trên công trường.
Hoàng Nguyên