Những quy định mới và quyền lợi của người tham gia BHXH tự nguyện

9 phút trướcBài gốc

BHXH Việt Nam cho biết chính sách BHXH tự nguyện đang tiếp tục được hoàn thiện theo hướng giảm điều kiện tham gia, mở rộng quyền lợi và tăng hỗ trợ cho người dân.

Điểm đáng chú ý là Luật BHXH năm 2024 đã giảm số năm đóng tối thiểu để hưởng lương hưu từ 20 năm xuống còn 15 năm.

Thay đổi này được đánh giá có ý nghĩa rất lớn với lao động phi chính thức – nhóm có nhu cầu an sinh cao nhưng thu nhập thường bấp bênh, khó duy trì đóng BHXH trong thời gian dài.

Chính sách ngày càng sát nhu cầu người dân

Theo Nghị quyết 28-NQ/TW về cải cách chính sách BHXH, BHXH là một trong những trụ cột chính của hệ thống an sinh xã hội. Trong đó, BHXH tự nguyện giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với nhóm lao động không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.

Đây là “cánh cửa” để nông dân, lao động tự do, tiểu thương, người làm nghề không có hợp đồng lao động… có cơ hội được bảo đảm an sinh khi hết tuổi lao động.

Sau hơn 7 năm triển khai Nghị quyết 28, số người tham gia BHXH tự nguyện tăng nhanh qua từng năm.

Năm 2018, cả nước mới có hơn 277.000 người tham gia BHXH tự nguyện. Đến năm 2019, con số này tăng lên hơn 558.000 người, tương ứng tăng hơn 101% so với năm trước.

Giai đoạn 2020-2025, số người tham gia tiếp tục tăng đều. Đến hết năm 2025, cả nước có hơn 2,6 triệu người tham gia BHXH tự nguyện, tăng 13,83% so với năm 2024, đạt 5,49% lực lượng lao động trong độ tuổi.

Nhân viên BHXH vận động người dân tham gia chính sách BHXH tự nguyện. Ảnh: CTV

Theo BHXH Việt Nam, kết quả này đến từ việc chính sách ngày càng thực chất hơn và bám sát nhu cầu của người dân.

Điểm nổi bật nhất là việc giảm số năm đóng BHXH tối thiểu để được hưởng lương hưu từ 20 năm xuống còn 15 năm. Quy định mới đặc biệt có lợi cho những người bắt đầu tham gia BHXH khi tuổi đã cao, thời gian lao động còn lại không dài hoặc thu nhập chưa ổn định.

Việc rút ngắn thời gian đóng giúp nhiều người có cơ hội đủ điều kiện nhận lương hưu hằng tháng thay vì rút BHXH một lần hoặc rời khỏi hệ thống.

Khi có lương hưu, người tham gia còn được cấp thẻ BHYT theo quy định. Điều này giúp giảm đáng kể gánh nặng chi phí khám chữa bệnh khi tuổi cao, sức yếu.

Thêm trợ cấp thai sản, tăng hỗ trợ mức đóng

Một thay đổi đáng chú ý khác của Luật BHXH năm 2024 là bổ sung chế độ trợ cấp thai sản vào chính sách BHXH tự nguyện.

Trước đây, BHXH tự nguyện chỉ có hai chế độ là hưu trí và tử tuất. Nay bổ sung trợ cấp thai sản giúp chính sách này thiết thực hơn với người lao động trẻ.

Theo quy định, người có thời gian đóng BHXH tự nguyện hoặc vừa có thời gian đóng BHXH bắt buộc vừa có thời gian đóng BHXH tự nguyện từ đủ 6 tháng trở lên trong vòng 12 tháng trước khi sinh con sẽ được hưởng trợ cấp thai sản.

Không chỉ lao động nữ sinh con mà lao động nam có vợ sinh con cũng được hưởng chế độ này.

Cùng với mở rộng quyền lợi, chính sách hỗ trợ mức đóng BHXH tự nguyện từ ngân sách nhà nước cũng tiếp tục được nâng lên.

Theo Nghị định 159/2025 của Chính phủ, công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên, không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc đều có thể tham gia BHXH tự nguyện và được Nhà nước hỗ trợ tiền đóng.

Người tham gia BHXH sẽ được Nhà nước hỗ trợ chế độ thai sản. Ảnh: CTV

Mức hỗ trợ được tính theo tỉ lệ phần trăm trên mức đóng BHXH hằng tháng, căn cứ theo chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn.

Cụ thể, người thuộc hộ nghèo; người sinh sống tại xã đảo, đặc khu được hỗ trợ 50% mức đóng.

Người thuộc hộ cận nghèo được hỗ trợ 40%. Người dân tộc thiểu số được hỗ trợ 30%. Các trường hợp còn lại được hỗ trợ 20%.

Ngoài hỗ trợ từ ngân sách trung ương, nhiều địa phương cũng chủ động hỗ trợ thêm cho người tham gia BHXH tự nguyện.

Tính đến tháng 3-2026, đã có 28/34 tỉnh, thành ban hành nghị quyết hỗ trợ thêm từ ngân sách địa phương cho người tham gia BHXH tự nguyện. Trong đó có Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Nghệ An, Ninh Bình…

“Không nghĩ tham gia BHXH tự nguyện cũng được hưởng thai sản”

Một trong những trường hợp đầu tiên được hưởng trợ cấp thai sản theo quy định mới là anh Phan Viết Tuấn, trú tại phường Tam Sơn, tỉnh Bắc Ninh.

Anh Tuấn cũng là lao động nam đầu tiên tham gia BHXH tự nguyện được nhận trợ cấp thai sản khi vợ sinh con.

Anh cho biết ban đầu tham gia BHXH tự nguyện chỉ với suy nghĩ tích lũy để có lương hưu sau này, giảm gánh nặng cho con cái.

“Tôi không nghĩ tham gia BHXH tự nguyện mà khi vợ sinh con cũng được Nhà nước hỗ trợ một khoản tiền thai sản như người làm ở công ty. Khoản tiền này rất thiết thực để lo bỉm sữa cho con thời gian đầu” –- anh Tuấn chia sẻ.

Theo BHXH cơ sở Từ Sơn – Bắc Ninh, câu chuyện của anh Tuấn đã thu hút sự quan tâm của nhiều lao động tự do tại địa phương.

Tại các khu chợ, làng nghề, nhiều người bắt đầu tìm hiểu về BHXH tự nguyện sau khi biết chính sách này không chỉ để dành cho tuổi già mà còn có thêm quyền lợi thai sản.

BHXH Việt Nam cho rằng việc chi trả đúng đối tượng, kịp thời không chỉ giúp người dân thấy rõ giá trị của chính sách mà còn góp phần củng cố niềm tin vào hệ thống an sinh xã hội.

Hướng đến điểm tựa an sinh bền vững

Cùng với mở rộng diện bao phủ, ngành BHXH cũng đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công trực tuyến để tạo thuận lợi cho người dân.

Đến hết năm 2025, BHXH Việt Nam đã cung cấp 84 dịch vụ công trực tuyến đối với toàn bộ 25 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền. Trong đó có 70 dịch vụ công trực tuyến toàn trình tích hợp lên Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Đến tháng 3-2026, hệ thống BHXH đã xác thực hơn 100,2 triệu thông tin công dân với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Đồng thời, 100% cơ sở khám chữa bệnh BHYT đã triển khai khám chữa bệnh bằng căn cước công dân gắn chip.

Theo BHXH Việt Nam, trong bối cảnh già hóa dân số và số lao động phi chính thức còn lớn, phát triển BHXH tự nguyện là nhiệm vụ có ý nghĩa lâu dài.

VIẾT LONG

Nguồn PLO : https://plo.vn/nhung-quy-dinh-moi-va-quyen-loi-cua-nguoi-tham-gia-bhxh-tu-nguyen-post907599.html