Cảnh trong phim “Ngược đường ngược nắng”.
Chinh phục người xem bằng câu chuyện dung dị
Sau gần 20 tập phát sóng, “Ngược đường ngược nắng” dần tạo được dấu ấn riêng trong dòng phim truyền hình khai thác đề tài nông thôn, làng nghề. Với lối kể chuyện nhịp nhàng, bộ phim để những va chạm đời thường dẫn dắt người xem đến những câu chuyện lớn hơn về gia đình, tình yêu, sự hòa giải và khát vọng giữ nghề.
Lấy bối cảnh một làng nghề làm hương truyền thống ở Bắc Bộ, hiện lên với gam màu rực rỡ trong nắng, bộ phim của đạo diễn Vũ Minh Trí xoay quanh gia đình ông Phúc - chủ xưởng hương Tâm Phúc có tiếng trong vùng. Sau biến cố mất vợ, ông một mình nuôi hai con gái trưởng thành. Nếu Vân là cán bộ xã điềm đạm, nguyên tắc, luôn đặt trách nhiệm lên hàng đầu thì Mai đại diện cho lớp trẻ với tinh thần đổi mới, dám nghĩ dám làm.
Tốt nghiệp đại học chuyên ngành marketing, Mai từ bỏ cơ hội ở thành phố để trở về quê, bắt đầu hành trình hồi sinh xưởng hương gia truyền. Quyết định ấy không chỉ xuất phát từ tình cảm gia đình, mà còn từ khát vọng khôi phục thương hiệu hương Tâm Phúc. Với Mai, nghề làm hương không đơn thuần là kế sinh nhai, mà còn là ký ức và niềm tự hào của cả một dòng họ.
Hành trình trở về của Mai không hề dễ dàng khi phải đối mặt với những định kiến cũ và những mâu thuẫn kéo dài giữa gia đình ông Phúc với gia đình ông Trực - bà Diện. Trong bối cảnh ấy, mối quan hệ giữa Mai và Trung - con trai “gia đình đối thủ” - trở thành điểm nhấn thu hút. Từ đối đầu, tranh cãi đến dần tìm thấy sự đồng điệu trong khát vọng giữ nghề bằng tư duy mới, câu chuyện tình của họ mang dáng dấp chính nhan đề bộ phim: Đi ngược những định kiến để tìm con đường riêng. “Ngược đường ngược nắng” vì thế cũng là một ẩn dụ đẹp cho hành trình lựa chọn - bước ra khỏi vùng an toàn, chấp nhận thử thách để trưởng thành và giữ lại những giá trị cốt lõi.
Qua những tập đã phát sóng, khán giả cảm nhận một sắc thái khác của phim truyền hình. Không chạy theo những tình huống kịch tính hay các cú ngoặt bất ngờ, bộ phim chinh phục người xem bằng câu chuyện dung dị về đời sống làng quê, những mâu thuẫn quen thuộc nhưng gần gũi, thấm dần một cách tự nhiên. Sự thuyết phục ấy có được nhờ diễn xuất tiết chế, nhuần nhị của dàn diễn viên.
Đặc biệt, hai cặp đôi ngoài đời Ngọc Huyền - Đình Tú và NSƯT Nguyệt Hằng - Anh Tuấn mang lại sự cộng hưởng tự nhiên cho các tuyến nhân vật. Bên cạnh đó, sự góp mặt của các nghệ sĩ giàu kinh nghiệm như NSƯT Thanh Quý, NSƯT Thanh Bình, Tú Oanh cùng các diễn viên trẻ Minh Thu, Anh Đức... tạo nên một hệ thống nhân vật đa chiều, giàu sức sống.
Không chỉ dừng lại ở câu chuyện tình yêu, gia đình, “Ngược đường ngược nắng” còn mở ra một bức tranh sinh động về đời sống làng quê hiện đại - nơi những con người bình dị đang nỗ lực cân bằng giữa gìn giữ truyền thống và thích ứng với đổi thay. NSƯT Thanh Quý (vai cụ Chính) chia sẻ, điều đáng quý của bộ phim là đã trở về với nông thôn, tái hiện vẻ đẹp và nhịp sống của làng nghề truyền thống. Qua đó, không chỉ khán giả mà ngay cả các nghệ sĩ cũng có dịp hiểu hơn về thế hệ trẻ hôm nay - những người đang tìm cách giữ gìn di sản bằng tư duy mới.
Khi điện ảnh góp phần lan tỏa văn hóa
Sức thuyết phục của dòng phim làng nghề không nằm ở sự mới lạ của đề tài, mà ở cách phim đưa khán giả chạm đến chiều sâu văn hóa. Với “Ngược đường ngược nắng”, điều đó được tạo nên từ quá trình nghiên cứu công phu về nghề truyền thống, bối cảnh và cách làm phim nghiêm túc.
Họa sĩ Trung Anh - người phụ trách thiết kế mỹ thuật và bối cảnh - cho biết ê kíp không dựng lại làng quê theo kiểu minh họa, mà hướng tới một không gian có chiều sâu thời gian, nơi cái cũ và cái mới cùng tồn tại. Mái ngói, sân gạch, hàng cau, xưởng nghề, đường bê tông, nhà xây mới... xuất hiện song song, phản ánh đúng nhịp chuyển động của nông thôn hôm nay. Hai xưởng nghề trong phim - Tâm Phúc và xưởng của ông Trực - được thiết kế như hai hệ giá trị đối lập: Một bên ấm áp, gìn giữ truyền thống; một bên thực dụng, thiên về công năng. Ngay cả những chi tiết nhỏ như chiếc chum, cái mẹt, bàn thờ, khung cửa sổ hay chiếc ghế cũ cũng được lựa chọn có chủ đích, góp phần tạo nên “chất đời” khiến khán giả tin vào thế giới phim.
Để tái hiện chân thực nghề làm hương, ê kíp không chỉ khảo sát bối cảnh mà còn tìm hiểu kỹ quy trình sản xuất, nhịp sinh hoạt và lao động của người dân. Đây là yếu tố then chốt với dòng phim làng nghề, bởi chỉ một cách tiếp cận hời hợt cũng có thể làm sai lệch bản sắc. Những sân phơi hương đỏ rực, những bó tăm hương xòe tròn xếp lớp, mùi quế và trầm phảng phất cùng nhịp sống bình dị của người dân được đưa lên màn ảnh một cách giàu hình ảnh. Không chỉ tạo hiệu ứng thẩm mỹ, những chi tiết này còn gợi mở liên tưởng về du lịch làng nghề và khả năng đưa di sản bước vào đời sống đương đại.
Diễn viên Đình Tú (vai Trung) chia sẻ, chỉ riêng việc tìm bối cảnh cho một làng nghề chân thực đã là một thử thách lớn. Đoàn phim phải khảo sát nhiều địa điểm, thậm chí vận chuyển hàng trăm bó tăm hương để sắp đặt, tạo nên không gian tự nhiên nhất trên màn ảnh.
Trên mạng xã hội, nhiều bộ ảnh của giới trẻ “check-in” tại làng nghề tăm hương cũng xuất hiện, gắn với hiệu ứng từ bộ phim. Sức hấp dẫn của những lát cắt đời sống làng nghề được tái hiện rực rỡ qua từng khung hình đang góp phần khơi gợi ở khán giả trẻ những suy nghĩ mới về lựa chọn nghề nghiệp và cách gìn giữ di sản. Khi điện ảnh làm được điều đó, đó không chỉ là thành công về nghệ thuật, mà còn là một sự lan tỏa văn hóa.
An Nhi