Tổng thống Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đang có cuộc gặp tại Bắc Kinh, trong bối cảnh hai nước đặt mục tiêu ổn định quan hệ thương mại sau cuộc chiến thương mại năm ngoái, đồng thời đối mặt với sự bất định liên quan đến cuộc chiến của Mỹ với Iran.
Ông Trump và ông Tập đã bắt tay bên ngoài Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh vào sáng thứ Năm theo giờ địa phương. Bên trong phòng họp, ông Trump và ông Tập đưa ra những lời lẽ tích cực về quan hệ Mỹ - Trung trước khi các phóng viên được mời ra ngoài và cuộc đàm phán giữa hai nước bắt đầu.
Tổng thống Donald Trump duyệt đội danh dự cùng Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong lễ đón tại Đại lễ đường Nhân dân sáng 14/5/2026 ở Bắc Kinh. Ảnh: Getty Images
“Một mối quan hệ song phương ổn định là điều tốt cho thế giới”, ông Tập nói. “Chúng ta nên là đối tác, không phải đối thủ”.
Ông Trump nhấn mạnh mối quan hệ cá nhân của mình với ông Tập, gọi ông là một người bạn và là một “nhà lãnh đạo vĩ đại”, đồng thời nói rằng hai bên luôn có thể giải quyết các bất đồng. Ông cũng cho biết Mỹ mong muốn làm ăn với Trung Quốc.
“Chúng ta sẽ có một tương lai tuyệt vời cùng nhau”, ông Trump nói.
Đây là cuộc gặp trực tiếp đầu tiên giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc kể từ tháng 10, đồng thời là chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của một tổng thống Mỹ kể từ khi ông Trump tới Bắc Kinh năm 2017.
Chỉ hơn một năm trước, quan hệ Mỹ - Trung còn căng thẳng hơn nhiều. Các mức thuế quan nặng nề mà Tổng thống Trump áp đặt với Trung Quốc và hàng chục đối tác thương mại khác đã châm ngòi cho một cuộc chiến thương mại ăn miếng trả miếng với Bắc Kinh, khiến hai nước có thời điểm nhanh chóng nâng thuế đối với hàng hóa của nhau lên hơn 100%.
Trung Quốc và Mỹ cũng đối đầu về các vấn đề như đất hiếm, chất bán dẫn, thị thực sinh viên, các lô hàng hóa chất tiền chất fentanyl, nhập khẩu đậu tương Trung Quốc và nhiều vấn đề khác.
Kể từ đó, căng thẳng đã dịu bớt, khi cả hai nước đều giảm thuế quan và Trung Quốc đồng ý dừng các hạn chế xuất khẩu đất hiếm. Hiện chưa rõ Mỹ và Trung Quốc có đang trên đà đạt được một thỏa thuận thương mại toàn diện hơn hay không, nhưng các chuyên gia cho rằng không bên nào muốn lặp lại cuộc chiến thương mại năm ngoái, và cả hai bên đều nói rằng họ đang tìm kiếm sự ổn định.
Chính quyền Trump đã tìm cách duy trì quyền tiếp cận của Mỹ đối với đất hiếm, đồng thời cho phép các công ty Mỹ xuất khẩu thực phẩm và các hàng hóa khác vào thị trường Trung Quốc — những chủ đề có thể được nêu ra trong các cuộc gặp giữa ông Trump và ông Tập trong tuần này.
Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cũng đã nêu ý tưởng thành lập một “Hội đồng Thương mại” Mỹ - Trung để điều phối các thỏa thuận đó.
“Chúng tôi sẽ trao đổi với Chủ tịch Tập về rất nhiều vấn đề khác nhau. Tôi cho rằng, hơn bất cứ điều gì khác, vấn đề sẽ là thương mại”, ông Trump nói với các phóng viên trước khi lên đường tới Bắc Kinh hôm thứ Ba.
Một số lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ cũng được mời tới Trung Quốc. Những nhân vật như CEO Tesla Elon Musk, CEO Nvidia Jensen Huang và CEO Apple Tim Cook nằm trong số những người có mặt tại lễ đón ở Đại lễ đường Nhân dân, đứng cùng các quan chức chính quyền Trump trong phái đoàn Mỹ.
Trung Quốc là thị trường then chốt đối với nhiều công ty của họ, trong đó Nvidia đang tìm cách bán các dòng chip tiên tiến hơn cho Trung Quốc.
Ông Huang và ông Musk nói với các phóng viên rằng các cuộc gặp đã diễn ra tốt đẹp khi các CEO rời địa điểm tổ chức, trong đó ông Musk nói rằng “nhiều điều tốt đẹp” đã đạt được. Ông Cook giơ tay ra dấu hòa bình và giơ ngón tay cái với các phóng viên.
Cuộc chiến của Mỹ với Iran cũng đang phủ bóng lên các cuộc đàm phán, dù ông Trump nói rằng ông không kỳ vọng vấn đề này sẽ được đề cập nhiều như thương mại.
Ông Trump đang tìm kiếm một thỏa thuận với Iran, nhưng các cuộc đàm phán dường như đang bế tắc khi cả hai nước cạnh tranh quyền kiểm soát Eo biển Hormuz.
Ông Trump tuần này nói rằng lệnh ngừng bắn hồi đầu tháng 4, vốn đã tạm dừng giao tranh trực tiếp giữa Mỹ và Iran, đang trong tình trạng “sống còn mong manh”.
Một số chuyên gia cho rằng việc Mỹ tập trung vào Trung Đông có thể khiến Washington gặp khó khăn hơn trong việc chuẩn bị cho một cuộc đối đầu tiềm tàng với Trung Quốc.
Đồng thời, Trung Quốc nhập khẩu lượng lớn dầu từ Trung Đông và là nước mua dầu Iran lớn nhất thế giới, điều này có nghĩa Bắc Kinh vừa nhạy cảm trước những tác động nghiêm trọng của cuộc chiến đối với thương mại dầu mỏ toàn cầu, vừa đóng vai trò then chốt trong việc hỗ trợ nền kinh tế Iran.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói trên Fox News rằng ông dự kiến vấn đề Iran sẽ được nêu trong các cuộc trao đổi tuần này với các quan chức Trung Quốc, và rằng “chúng tôi đã nói rõ với họ rằng bất kỳ sự hỗ trợ nào dành cho Iran rõ ràng sẽ gây bất lợi cho quan hệ của chúng tôi”.
Ông lập luận, Trung Quốc có lợi ích trong việc giải quyết các tác động của xung đột Iran đối với hoạt động vận chuyển dầu, và “chúng tôi hy vọng thuyết phục họ đóng vai trò tích cực hơn”.
Ngoài ra, Đài Loan là một vấn đề tồn tại khác. Trung Hoa từ lâu tuyên bố hòn đảo là một phần lãnh thổ không thể tách rời của mình. Trong khi đó, Mỹ đã cung cấp hàng tỷ USD hỗ trợ quân sự cho hòn đảo này.
Ngọc An