Những ý kiến ban đầu về việc coi lái xe khi có nồng độ cồn là tội phạm

một ngày trướcBài gốc

Mới đây, phát biểu tại hội nghị tổng kết công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông (TTATGT) năm 2025 và triển khai phương hướng, nhiệm vụ năm 2026, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nhấn mạnh cần coi hành vi điều khiển phương tiện khi có nồng độ cồn là nguy hiểm, tội phạm...

Xung quanh ý kiến nói trên, nhiều bạn đọc cho rằng cần cân nhắc thấu đáo, nhiều chiều...

CSGT TP.HCM tuần tra, xử lý vi phạm nồng độ cồn. Ảnh minh họa/PLO

Các quy định hiện hành liên quan

ThS Nguyễn Nhật Khanh, giảng viên Trường ĐH Kinh tế - Luật, ĐHQG TP.HCM, cho rằng đối với người điều khiển phương tiện mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn thì tùy theo nồng độ thực tế sẽ bị xử phạt hành chính theo các mức tương ứng cho từng phương tiện theo Điều 6, Điều 7 Nghị định 168/2024.

Đối với người điều khiển xe ô tô, xe chở người bốn bánh có gắn động cơ, xe chở hàng bốn bánh có gắn động cơ và các loại xe tương tự xe ô tô sẽ bị phạt 6-40 triệu đồng, bị tước quyền sử dụng GPLX theo từng mức vi phạm.

Đối với người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy, các loại xe tương tự xe mô tô và các loại xe tương tự xe gắn máy sẽ bị phạt 2-10 triệu đồng, bị tước quyền sử dụng GPLX theo từng mức vi phạm.

Trường hợp uống rượu bia gây tai nạn nghiêm trọng, làm chết người sẽ bị truy cứu TNHS về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ theo Điều 260 BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025) với mức phạt tù 3-15 năm.

Theo ThS Nhật Khanh, nhiều quốc gia trên thế giới đã hình sự hóa hành vi lái xe khi có nồng độ cồn. Một số nước quy định nghiêm cấm tuyệt đối hành vi lái xe sau khi uống rượu nên nếu thực hiện hành vi này sẽ bị xử lý hình sự (như Nhật Bản).

Một số quốc gia quy định việc truy cứu TNHS đối với những trường hợp lái xe có nồng độ cồn cao vượt quá ngưỡng cho phép (như Đức, Pháp, Singapore…).

Theo ThS Nhật Khanh, BLHS Việt Nam đã quy định truy cứu TNHS đối với trường hợp uống rượu bia gây tai nạn nghiêm trọng, làm chết người...

Trong trường hợp điều khiển phương tiện khi cơ thể có nồng độ cồn mà chưa gây tai nạn hoặc thiệt hại đáng kể thì chỉ nên xem xét hình sự hóa đối với trường hợp có mức nồng độ cồn cao vượt mức quy định mà ở mức đó khả năng nhận thức, điều khiển phương tiện của người lái xe bị suy giảm đáng kể, có khả năng rất cao gây ra tai nạn hoặc thiệt hại.

“Phương án này đã được nhiều quốc gia áp dụng. Còn đối với trường hợp vi phạm nhưng có nồng độ cồn thấp, chưa ảnh hưởng lớn đến khả năng nhận thức, điều khiển phương tiện thì chỉ nên xử phạt hành chính như hiện hành”, ThS Nhật Khanh nói.

Cần cân nhắc thấu đáo...

TS Trần Thanh Thảo, giảng viên Trường ĐH Luật TP.HCM cho biết ở Liên bang Nga, việc xử lý đối với hành vi điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn cũng tương tự Việt Nam, tức chỉ coi là tội phạm khi người vi phạm gây tai nạn dẫn đến chết người hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng về sức khỏe, tài sản.

Nếu không gây tai nạn dẫn đến hậu quả nghiêm trọng thì người vi phạm chỉ bị xử phạt hành chính như bị phạt tiền, tước GPLX.

Ở một số quốc gia khác thì việc xử lý sẽ nghiêm khắc hơn. Tại Trung Quốc, nếu người lái xe bị phát hiện trong máu có nồng độ cồn từ 0,08% trở lên thì hành vi này bị coi là tội phạm và có thể bị phạt tù đến 3 năm.

Tại Nhật Bản, nếu người lái xe bị phát hiện trong máu có nồng độ cồn từ 0,03% trở lên thì hành vi này bị coi là tội phạm và người vi phạm có thể bị phạt đến 1 triệu Yên (khoảng 220 triệu đồng) và 5 năm tù.

Tại Singapore, nếu bị phát hiện có nồng độ cồn trên 0,07% thì người điều khiển phương tiện sẽ bị xử lý hình sự và có thể bị áp dụng hình phạt tiền, phạt tù và tước GPLX vĩnh viễn.

Theo TS Thanh Thảo, trong bối cảnh Việt Nam hiện nay, chưa nên quy định là tội phạm đối với người điều khiển phương tiện giao thông có nồng độ cồn nhưng chưa gây tai nạn.

Pháp luật hình sự chỉ nên được áp dụng như biện pháp cuối cùng, khi các biện pháp xử lý khác như xử phạt hành chính, dân sự… không còn hiệu quả.

Hiện tại, chế tài hành chính đối với hành vi lái xe sau khi uống rượu bia đã rất nghiêm khắc, với mức phạt cao, tước GPLX dài hạn..., qua đó đã tạo ra những chuyển biến nhất định trong nhận thức và hành vi của người tham gia giao thông.

Nếu mọi trường hợp lái xe có nồng độ cồn đều bị xử lý hình sự có thể dẫn đến nguy cơ hình sự hóa quá mức, tạo áp lực lớn cho hệ thống tư pháp và ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống xã hội.

"Việc nhiều người dân, đặc biệt là lao động phổ thông, bị truy cứu TNHS dù chưa gây ra hậu quả cụ thể có thể làm phát sinh các hệ lụy như khó khăn trong việc làm, tâm lý bất bình, thậm chí làm giảm sự đồng thuận xã hội đối với chính sách pháp luật.

Về lâu dài, Việt Nam có thể nghiên cứu hướng hình sự hóa có chọn lọc, áp dụng đối với các trường hợp nghiêm trọng như nồng độ cồn ở mức rất cao hoặc tái phạm nhiều lần. Cách tiếp cận này vừa bảo đảm tính răn đe, phòng ngừa, vừa tránh nguy cơ hình sự hóa tràn lan, phù hợp với điều kiện thực tiễn của nước ta", TS Thanh Thảo nêu quan điểm.

Có thể tạo gánh nặng tâm lý cho người dân

Là một luật sư từng bào chữa các vụ án liên quan đến TTATGT, tôi đồng tình rằng hành vi lái xe khi có nồng độ cồn là nguy hiểm và cần được xử lý nghiêm.

Tuy nhiên, từ góc độ nhân văn và văn hóa Việt Nam, cần ưu tiên giáo dục và phổ cập pháp luật thay vì trừng phạt hình sự ngay lập tức.

Trong văn hóa dân tộc Việt Nam, rượu bia không chỉ là đồ uống mà còn là một phần của giao tiếp xã hội, gia đình và các dịp sum họp cộng đồng. Việc hình sự hóa có thể tạo gánh nặng tâm lý cho người dân, đặc biệt là những lao động ở nông thôn, nơi nhận thức pháp luật còn hạn chế...

Luật sư Trần Minh Tín, Đoàn Luật sư TP.HCM

YẾN CHÂU - SONG MAI

Nguồn PLO : https://plo.vn/video/nhung-y-kien-ban-dau-ve-viec-coi-lai-xe-khi-co-nong-do-con-la-toi-pham-post890310.html