Những yếu tố môi trường có thể làm tăng nguy cơ ung thư

3 giờ trướcBài gốc

Hiện nay, khoảng một nửa dân số thế giới đang phải tiếp xúc với mức ô nhiễm không khí ngày càng tăng, chủ yếu do sản xuất năng lượng, công nghiệp và giao thông.

Có nhiều yếu tố môi trường trong cuộc sống hiện đại có thể làm tăng nguy cơ ung thư. Nguồn: Your Cancer Doctor

Bên cạnh đó, con người cũng tiếp xúc nhiều hơn với bức xạ môi trường, từ các nguồn tự nhiên như khí radon trong đất đá và bức xạ vũ trụ, đến các nguồn nhân tạo như môi trường làm việc công nghiệp hay chụp chiếu y tế. Ngoài ra, các hóa chất tồn tại lâu trong môi trường (PFAS) cũng có thể làm ô nhiễm đất, nước và thực phẩm.

Những yếu tố này có thể khiến nhiều người lo lắng, nhưng câu hỏi quan trọng là: Yếu tố nào thực sự làm tăng nguy cơ ung thư, và chúng ta có thể làm gì để giảm rủi ro?

Khí radon

Radon là một loại khí phóng xạ tự nhiên phát sinh từ đất đá và nước. Khí này hình thành từ sự phân rã của uranium nằm sâu dưới lòng đất.

Các nghiên cứu trên khoảng 65.000 công nhân mỏ than cho thấy mối liên hệ rõ ràng giữa mức độ tiếp xúc radon và nguy cơ tử vong do ung thư phổi: Tiếp xúc càng nhiều, nguy cơ càng cao. Các nghiên cứu sau đó cũng cho thấy radon trong nhà ở có thể làm tăng nguy cơ ung thư phổi, đặc biệt ở tầng hầm hoặc những nơi thông gió kém.

Theo Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA), radon là nguyên nhân gây ung thư phổi đứng thứ hai sau hút thuốc và là nguyên nhân số một gây ung thư phổi ở người không hút thuốc. Mỗi năm có khoảng 21.000 ca tử vong do ung thư phổi liên quan đến radon.

Cách tốt nhất để giảm nguy cơ là kiểm tra nồng độ radon trong nhà bằng thiết bị đo. Nếu mức radon cao, có thể lắp hệ thống thông khí để dẫn khí radon ra ngoài.

Amiăng

Amiăng là một nhóm khoáng chất dạng sợi từng được sử dụng rộng rãi trong xây dựng, cách nhiệt, chống cháy và vật liệu công nghiệp. Trong nhà ở cũ, amiăng thường xuất hiện trong vật liệu cách nhiệt, trần nhà hoặc sàn nhà.

Amiăng có liên quan đến nhiều loại ung thư, đặc biệt là ung thư phổi và ung thư trung biểu mô - một loại ung thư hiếm ảnh hưởng đến lớp màng bao quanh phổi và ổ bụng. Khi sợi amiăng được hít vào hoặc nuốt phải, chúng có thể mắc kẹt trong cơ thể, gây viêm lâu dài và dẫn đến ung thư.

Việc xử lý amiăng cần được thực hiện bởi các chuyên gia vì nếu tự tháo dỡ có thể làm các sợi amiăng phát tán trong không khí.

Vi nhựa

Vi nhựa là những mảnh nhựa cực nhỏ, có kích thước từ vài nanomet đến vài milimet, có thể xuất phát từ mỹ phẩm, bao bì nhựa, chai nước, lốp xe hoặc sơn.

Vi nhựa đã được tìm thấy trong nhau thai, máu và thậm chí trong phân của trẻ sơ sinh, cho thấy con người tiếp xúc với chúng suốt đời. Các nhà khoa học cho rằng vi nhựa có thể làm tăng nguy cơ ung thư theo nhiều cách, chẳng hạn mang theo các hóa chất độc hại có thể làm hỏng DNA hoặc gây viêm lâu dài trong cơ thể. Tuy nhiên, đến nay chưa có nghiên cứu nào chứng minh trực tiếp vi nhựa gây ung thư ở người, nhưng nhiều chuyên gia cho rằng đây là một yếu tố rủi ro tiềm tàng.

Để giảm tiếp xúc với vi nhựa, có thể sử dụng hộp thủy tinh thay vì hộp nhựa, dùng chai nước kim loại hoặc thủy tinh, hạn chế thực phẩm đóng gói nhựa và tránh mỹ phẩm có hạt vi nhựa.

Ô nhiễm không khí

Ô nhiễm không khí là một trong những vấn đề sức khỏe cộng đồng lớn nhất vì cá nhân khó có thể kiểm soát hoàn toàn môi trường xung quanh.

Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) đã xếp ô nhiễm không khí ngoài trời và bụi mịn vào nhóm chất gây ung thư cho con người. Một phân tích từ 18 nghiên cứu với hơn 4 triệu người cho thấy nguy cơ ung thư phổi cao hơn 8-9% ở những người sống lâu dài trong môi trường ô nhiễm không khí cao.

Trên toàn cầu, ước tính khoảng 14% số ca tử vong do ung thư phổi có liên quan đến ô nhiễm không khí. Ô nhiễm không khí cũng có thể liên quan đến ung thư bàng quang, ung thư vú, ung thư thận và ung thư đại trực tràng, dù bằng chứng chưa mạnh bằng đối với ung thư phổi.

Để giảm tiếp xúc, có thể sử dụng máy lọc không khí trong nhà, đeo khẩu trang khi ô nhiễm cao và cải thiện thông gió trong nhà.

Có thể giảm rủi ro bằng cách nào?

Trong cuộc sống hiện đại, có nhiều yếu tố môi trường có thể làm tăng nguy cơ ung thư và chúng ta không thể tránh hoàn toàn. Tuy nhiên, vẫn có nhiều cách để giảm mức độ tiếp xúc, như kiểm tra radon trong nhà, tránh amiăng, hạn chế nhựa, cải thiện chất lượng không khí trong nhà.

Bên cạnh đó, những yếu tố lối sống như tập thể dục, ăn uống lành mạnh và bảo vệ da khỏi ánh nắng mặt trời vẫn là những cách quan trọng nhất để giảm nguy cơ ung thư nói chung.

Nói cách khác, dù môi trường có nhiều rủi ro, chúng ta vẫn có thể giảm nguy cơ ung thư bằng những thay đổi trong cuộc sống hằng ngày.

Ngọc Lâm

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/nhung-yeu-to-moi-truong-co-the-lam-tang-nguy-co-ung-thu-741036.html