NIM dò đáy, ngân hàng bán lẻ vào cuộc đua mới

một giờ trướcBài gốc

"ACB vốn là ngân hàng mạnh về bán lẻ, vậy tại sao trong chiến lược 5 năm lại chuyển hướng sang khách hàng doanh nghiệp?" - câu hỏi mà cổ đông đặt ra tại Đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ) thường niên 2026 của ACB vừa qua cũng đồng thời phản ánh câu chuyện của các ngân hàng bán lẻ những năm gần đây: động lực tăng trưởng tín dụng chủ yếu từ mảng bán buôn.

Điều này trái ngược với giai đoạn từ giữa 2022 trở về trước, khi tệp khách hàng cá nhân và SME giúp các ngân hàng bán lẻ duy trì tỷ suất sinh lời trên tài sản sinh lãi cao với NIM bình quân khoảng 4-5%.

Thách thức duy trì biên lãi

VIB hiện là nhà băng dẫn đầu hệ thống về tỷ trọng cho vay bán lẻ trên tổng dư nợ, nhưng đã chứng kiến tỷ trọng này giảm 8,8 điểm % trong năm 2025, về mức 69,8% tại thời điểm cuối quý IV/2025. Nguyên nhân do quy mô cho vay cá nhân, hộ gia đình chỉ tăng gần 5% trong năm qua so với mức tăng ấn tượng 66% của cho vay doanh nghiệp.

Tại một ngân hàng có thế mạnh bán lẻ khác là VPBank, cho vay hộ kinh doanh, cá nhân tăng 23%, trong khi cho vay doanh nghiệp tăng 45%. Tỷ trọng tín dụng bán lẻ do vậy giảm 4 điểm % trong năm qua, xuống 40,5%. Nếu tính từ cuối năm 2022 đến nay, tỷ trọng cho vay bán lẻ trên tổng dư nợ tại nhà băng này đã giảm tổng cộng 17,5 điểm %.

Tại ACB, tăng trưởng cho vay cá nhân năm qua đạt 14,2% trong khi tăng trưởng cho vay doanh nghiệp khoảng 25,6%.

Còn tại Sacombank, tín dụng bán lẻ tăng 13,2% tính đến cuối năm 2025 so với mức tăng 18,3% của tín dụng bán buôn.

TPBank là nhà băng bán lẻ hiếm hoi ghi nhận tăng trưởng tín dụng bán lẻ và bán buôn đồng đều hơn trong năm qua, một phần do nỗ lực đẩy mạnh mảng cho vay mua nhà. Theo đó, tại cuối quý IV/2025, cho vay doanh nghiệp tăng 23,7% so với đầu năm và chiếm tỷ trọng 51,25% tổng dư nợ. Cho vay bán lẻ tăng 20,6%, chiếm 48,27% tổng dư nợ.

Ảnh: T.D tổng hợp

Việc nhiều ngân hàng bán lẻ chuyển hướng sang tìm kiếm động lực tăng trưởng tín dụng từ cho vay doanh nghiệp một mặt góp phần củng cố chất lượng tài sản nhờ tỷ lệ nợ xấu thấp hơn tương đối của mảng bán buôn, nhưng mặt khác lại tạo thêm áp lực lên mặt bằng NIM do lợi suất các khoản cho vay doanh nghiệp thường thấp hơn tương đối.

Thống kê từ BCTC các ngân hàng trong hệ thống, 3 ngân hàng bán lẻ là ACB, VIB và TPBank nằm trong top 10 ngân hàng có NIM giảm mạnh nhất toàn ngành trong năm 2025.

Tại ACB, NIM (ttm) 2025 giảm 0,69 điểm % về 2,92%, thấp nhất trong hàng chục năm trở lại đây. Chia sẻ trước cổ đông, Chủ tịch Trần Hùng Huy cho biết việc ACB lựa chọn duy trì chính sách lãi suất cạnh tranh để củng cố thị phần tín dụng, chấp nhận áp lực lên NIM là một phần nguyên nhân khiến ngân hàng lỡ kế hoạch lợi nhuận đặt ra cho 2025.

Tại VIB, NIM (ttm) 2025 giảm 0,64 điểm % svck về 3,11%, thấp nhất kể từ 2017. Như Chủ tịch Đặng Khắc Vỹ lý giải tại ĐHĐCĐ thường niên 2026 gần đây, nguyên nhân do mảng bán lẻ đang trong giai đoạn khó khăn, lãi suất cho vay bán lẻ của VIB chỉ khoảng 5,9% - 7,9% (so với mức mức 11 - 13% trước năm 2023), gây áp lực đáng kể lên NIM.

Sacombank cũng ghi nhận NIM (ttm) 2025 giảm 0,38 điểm % về 3,27% trong bối cảnh lợi suất tài sản sinh lãi giảm mạnh trong quý kết hợp với chi phí vốn tăng. Mức giảm này đã được nâng đỡ một phần bởi nền NIM cao của quý trước nhờ ghi nhận lãi từ khoản bán KCN Phong Phú vào khoản mục thu nhập lãi thuần.

NIM của VPBank cũng giảm 0,34 điểm % svck, về 5,58%, phản ánh diễn biến tiếp tục điều chỉnh của lợi suất tài sản khi ngân hàng dịch chuyển từ mảng tín dụng tiêu dùng không tài sản đảm bảo sang các khoản vay có rủi ro thấp hơn.

Tương tự, TPBank cũng ghi nhận NIM giảm 0,46 điểm % về mức 3,05%, thấp nhất trong ít nhất 5 năm gần đây.

Ảnh: T.D tổng hợp

Cuộc đua mở rộng nguồn thu ngoài lãi

Trong bối cảnh tín dụng bán lẻ chưa phục hồi như kỳ vọng, các ngân hàng bán lẻ đang tìm cách đa dạng hóa nguồn thu, đẩy mạnh nguồn thu ngoài lãi, qua đó thúc đẩy tăng trưởng lợi nhuận. Điều này tương đồng với xu hướng chung của các ngân hàng trong hệ thống, nhưng quyết liệt hơn, một phần bởi áp lực giảm NIM mạnh hơn tại nhà băng bán lẻ.

Thống kê tại 5 ngân hàng VIB, ACB, TPBank, Sacombank và VPBank cho thấy tổng thu nhập ngoài lãi năm 2025 đạt khoảng 37.800 tỷ đồng, tăng 18% svck.

Ảnh: T.D tổng hợp

Tại VPBank, thu ngoài lãi năm qua đạt gần 16.000 tỷ đồng, tăng 21% svck với động lực đáng kể từ mảng bancassurance - kênh phân phối bảo hiểm qua ngân hàng đang được đẩy mạnh trong những năm gần đây và đóng góp ngày càng lớn vào tổng thu nhập.

Tại TPBank, Tổng Giám đốc Nguyễn Hưng đánh giá kết quả kinh doanh tích cực trong năm 2025 - đặc biệt là sự tăng trưởng nguồn thu ngoài lãi - phản ánh sự dịch chuyển mô hình kinh doanh theo hướng từng bước giảm bớt sự phụ thuộc vào tăng trưởng tín dụng truyền thống; đẩy mạnh phát triển các mảng dịch vụ, ngân hàng số, thanh toán, quản lý tài sản...

Ban lãnh đạo ACB thì cho biết chủ trương thành lập công ty bảo hiểm phi nhân thọ nhằm hướng đến đa dạng hóa nguồn thu ngoài lãi thông qua việc bổ sung các dòng thu từ phí bảo hiểm, đầu tư từ quỹ bảo hiểm, dịch vụ giám định và tái bảo hiểm – phù hợp bối cảnh biên lãi tín dụng thu hẹp.

Bên cạnh các mảng thu dịch vụ..., cấu phần thu nhập khác cũng đóng góp tích cực vào thu ngoài lãi tại nhiều ngân hàng bán lẻ trong năm qua khi các nhà băng này tập trung đẩy mạnh xử lý nợ xấu (đặc biệt từ quý III/2025 sau khi việc Luật hóa NQ 42 có hiệu lực).

Trong một nhận định mới đây, Chứng khoán Vietcombank dự báo lãi thuần từ hoạt động dịch vụ của các ngân hàng sẽ tăng trưởng khoảng 15% trong năm nay theo đà hồi phục của nền kinh tế và hoạt động xuất nhập khẩu, trong bối cảnh nhiều nhà băng tích cực điều chỉnh, cơ cấu lại hiệu quả các mảng hoạt động suốt thời gian qua. Trong đó, các ngân hàng có thế mạnh về bán lẻ với tiềm năng bán chéo sản phẩm dự kiến sẽ có mức tăng tưởng cao hơn trung bình ngành.

Tương tự, Chứng khoán KIS kỳ vọng thu nhập ngoài lãi của ngành ngân hàng sẽ duy trì đà phục hồi xuyên suốt 2026, được thúc đẩy bởi kết quả khả quan từ các mảng thanh toán, bancassurance và dịch vụ tư vấn. Cùng đó, hoạt động thu hồi nợ xấu có thể sẽ là nhân tố đóng góp ổn định vào lợi nhuận ròng.

Diên Vỹ

Nguồn Doanh Nhân VN : https://doanhnhanvn.vn/nim-do-day-ngan-hang-ban-le-vao-cuoc-dua-moi.html