Nợ công Mỹ lần đầu lớn hơn GDP sau 80 năm

3 giờ trướcBài gốc

Nhà chờ xe buýt tại Washington hiển thị mức nợ công bình quân đầu người của Mỹ. Ảnh: Jemal Countess/Getty Images

Tỷ lệ nợ/GDP thường được xem là thước đo quan trọng phản ánh sức khỏe tài khóa của một quốc gia. Khi nợ công vượt quy mô nền kinh tế, áp lực đối với ngân sách và khả năng vay nợ trong tương lai cũng tăng lên đáng kể.

Tốc độ gia tăng đáng chú ý

The Independent dẫn số liệu mới công bố từ Cục Phân tích kinh tế Mỹ, tính đến cuối tháng 3/2026, tổng nợ công của Mỹ đạt khoảng 31,27 nghìn tỷ USD, trong khi tổng sản phẩm quốc nội (GDP) danh nghĩa ước tính ở mức 31,22 nghìn tỷ USD.

Điều này đồng nghĩa tỷ lệ nợ công/GDP của Mỹ vượt ngưỡng 100,2%, tiến gần mức kỷ lục lịch sử 106% được ghi nhận vào năm 1946, thời điểm nước này đang trong quá trình chuyển đổi kinh tế.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở việc nợ công vượt GDP, mà còn ở tốc độ tăng nhanh trong thời gian gần đây. Vào cuối năm tài khóa 2025, tỷ lệ nợ công trên GDP của Mỹ vẫn ở mức khoảng 99,5%, cho thấy chỉ trong vài tháng, mức nợ đã tăng vượt ngưỡng biểu tượng 100%.

Theo các dự báo của Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO), nếu xu hướng hiện tại không thay đổi, nợ công của Mỹ có thể đạt khoảng 108% GDP vào năm 2030, và tiếp tục tăng lên khoảng 120% GDP trong vòng 10 năm tới. Đây là mức cao hơn đáng kể so với trung bình của nhiều nền kinh tế phát triển khác.

CBO cũng cảnh báo, việc duy trì đà nợ tăng sẽ kéo theo áp lực dài hạn lên tăng trưởng kinh tế, đặc biệt thông qua việc gia tăng chi phí vay vốn và giảm khả năng đầu tư của khu vực tư nhân.

Nợ công gia tăng không đồng nghĩa Mỹ ngay lập tức rơi vào khủng hoảng tài chính, bởi nước này vẫn sở hữu nhiều lợi thế đặc biệt mà ít nền kinh tế khác có được.

Đồng USD hiện vẫn là đồng tiền dự trữ lớn nhất thế giới, giúp Mỹ có khả năng vay nợ với chi phí thấp hơn nhiều quốc gia khác. Ngoài ra, quy mô nền kinh tế lớn, thị trường tài chính sâu rộng và niềm tin của nhà đầu tư toàn cầu vẫn là những “tấm đệm” quan trọng đối với nền tài chính Mỹ.

Tuy nhiên, mức nợ quá cao có thể tạo ra các hệ lụy dài hạn. Khi chính phủ phải dành nhiều ngân sách hơn để trả lãi nợ, nguồn lực cho đầu tư cơ sở hạ tầng, giáo dục hay y tế có thể bị thu hẹp.

Giới chuyên gia tài chính cũng lưu ý, nợ công cao có thể làm chậm tăng trưởng thu nhập, tạo áp lực lạm phát và khiến chi phí vay vốn của toàn nền kinh tế tăng lên; đồng thời làm giảm khả năng phản ứng của chính phủ trước các cú sốc kinh tế trong tương lai.

Chính phủ Mỹ hiện chi khoảng 1,33 USD cho mỗi 1 USD thu ngân sách. Ảnh: Getty Images

Thâm hụt ngân sách và áp lực tài chính

Một trong những nguyên nhân chính khiến nợ công tiếp tục gia tăng là thâm hụt ngân sách kéo dài. Theo ước tính của The Wall Street Journal, Chính phủ Mỹ hiện chi khoảng 1,33 USD cho mỗi 1 USD thu ngân sách, tương ứng mức thâm hụt ngân sách dự kiến khoảng 1,9 nghìn tỷ USD trong năm tài khóa này.

Các tổ chức giám sát tài chính độc lập tại Mỹ liên tục cảnh báo về xu hướng này. Chủ tịch Ủy ban Ngân sách liên bang có trách nhiệm Maya MacGuineas nhận định, mức nợ hiện tại không phải là kết quả của cuộc khủng hoảng đơn lẻ, mà là hệ quả của việc “thiếu các quyết định tài khóa khó khăn trong thời gian dài”.

Trong khi đó, các tổ chức xếp hạng tín nhiệm như Fitch Ratings và Moody’s đã nhiều lần bày tỏ quan ngại về xu hướng tài khóa của Mỹ. Fitch hiện duy trì mức xếp hạng AA+, sau khi hạ từ mức cao nhất AAA vào năm 2023 do lo ngại về quản trị tài khóa và các tranh cãi liên quan đến trần nợ công.

Moody’s cũng đã điều chỉnh đánh giá của Mỹ từ mức cao nhất Aaa xuống Aa1, phản ánh áp lực ngày càng lớn từ thâm hụt ngân sách và chi phí lãi vay.

Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn tự tin cho rằng kinh tế Mỹ vẫn vận hành tích cực, với số người có việc làm ở mức cao kỷ lục, dòng vốn đầu tư tăng mạnh.

Việc nợ công Mỹ vượt quy mô nền kinh tế không phải là một cú sốc ngắn hạn, mà là dấu hiệu của xu hướng tài khóa dài hạn đang được theo dõi sát sao. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động, câu hỏi không chỉ nằm ở con số nợ, mà còn ở cách nền kinh tế lớn nhất thế giới cân bằng giữa tăng trưởng, chi tiêu và tính bền vững tài chính trong những năm tới.

Hiện tổng nợ công toàn cầu tương đương khoảng 94% GDP thế giới. Đây là mức tăng mạnh so với những năm trước và xu hướng này vẫn tiếp tục đi lên. Chỉ tính từ năm 2015, tỷ lệ nợ trên GDP toàn cầu tăng thêm khoảng 16 điểm phần trăm.

Tình hình càng trở nên khó khăn hơn trước diễn biến phức tạp, khó lường tại Trung Đông làm tăng chi phí năng lượng, giá thực phẩm và các khoản chi cho quốc phòng; đồng thời làm giảm hoạt động kinh tế. Trong kịch bản xấu hơn, nợ rủi ro toàn cầu có thể vượt 117% GDP.

THƯ LÊ

Nguồn Đà Nẵng : https://baodanang.vn/no-cong-my-lan-dau-lon-hon-gdp-sau-80-nam-3335388.html